🔒
Hay nuevos artículos disponibles. Pincha para refrescar la página.
Ayer — 5 Junio 2026Radio
AnteayerRadio

Flisol: un festival para liberar la tecnología

4 Junio 2026 at 19:01

El artículo de Radios Libres para número 17 de la revista digital de Internet Ciudadana que lleva el título “Instalando Alternativas al monopolio digital”.

Te recomendamos este número de la revista que incluye temas de actualidad (y peligrosidad) como “Palantir: la piedra vidente que amenaza la soberanía de América Latina” (por Rafael Bonifaz); “Software libre, Cuerpos libres”, donde Cielito Saravia, de Bolivia, aborda la alianza pendiente entre la Comunidad de Software Libre y el movimiento Feminista, o las experiencias de robótica educativa en Argentina. La revista recoge también dos artículos sobre el FLISOL que se celebró en abril del 2026, uno de ellos escrito por Radios Libres que te presentamos a continuación.

El FLISOL es un “Festival” porque la idea es juntarse en un ambiente lúdico y cercano a compartir saberes en torno a las tecnología libres. Es “Latinoamericano” porque surgió en esta región en abril de 2005. Y es de “Instalación de Software Libre” porque ese fue su espíritu original: ayudar a liberar computadoras con programas informáticos que:

  • (1) se pueden ejecutar para cualquier propósito;
  • (2) su código interno está disponible para ser estudiado y modificado
    según las necesidades, por ejemplo para traducirlo a otro idioma;
  • (3) se pueden distribuir copias del mismo legalmente;
  • (4) y también difundir las copias con las modificaciones realizadas.

Libre, en castellano, no es sinónimo de gratuito. En inglés para ambas cosas se emplea la palabra “free” y eso a veces genera confusión. Entre las 4 libertades del Software Libre que acabamos de mencionar no hay ninguna que hable del precio. Si bien es cierto, la mayoría de software libre es también gratuito, hay algunos que requieren de un pago para ser usados.

Lo interesante de este movimiento es su filosofía que concibe el conocimiento como un bien común colectivo, también el que se deposita en la tecnología: “sabemos lo que sabemos porque lo aprendimos de otros”, afirma la sabiduría popular. Por eso, lo devolvemos de forma abierta a la comunidad.

Esta mirada, además, tiene ventajas técnicas importantísimas aparte de las filosóficas. La principal, que no convierte los desarrollos tecnológicos en cajas negras imposibles de auditar. El software libre es transparente, se puede verificar que hace lo que nos dicen que hace. Además, uno pueden construir con otras personas, en colectivo, adaptando lo que alguien previamente programó a las necesidades propias.

Difundir este paradigma es el objetivo central del FLISOL, por encima de finalizar las jornadas con cientos de computadoras migradas. Por eso, la mayoría de sedes organizan charlas sobre distintas herramientas y su uso, además de promover los valores del movimiento.

En la primera edición celebrada en 2005 se autoconvocaron 106 ciudades de 13 países. En esta última edición de 2026, celebrada el último sábado de abril en la mayoría de lugares –aunque cada sede puede ajustar la fecha a sus tiempos– , se
registraron 139 nodos en la página oficial (https://flisol.info/)

Una de estas sedes fue la Universidad Técnica Nacional de Mendoza donde su Centro de Estudiantes Tecnológico Enrique Mosconi (CETEM) junto al colectivo Cybercirujas estuvieron encargados de la organización: “en el evento hubo charlas y talleres sobre programas libres para diseño, programación 3D, gestión radiofónica o herramientas para la investigación académica. Ademas, tuvimos un espacio permanente para la instalación de sistemas operativos y herramientas libres”, relata Pablo García, presidente del CETEM.

Una facultad pública que ofrece carreras relacionadas con la tecnología, “tiene la responsabilidad de formar profesionales que comprendan como funcionan por dentro. Promover un software que permite acceder al código fuente, fomenta el pensamiento critico y reduce la dependencia de soluciones privativas que tienen altos costos para la universidad y sus contribuyentes”, afirma Pablo.

Agustín Pérez, conocido como “Retsa” en el mundo del desarrollo de videojuegos, es parte de Cybercirujas, el otro colectivo convocante del FLISOL en el nodo mendocino. Retsa remarca la necesidad de “educar y difundir” que no hace falta depender de las grandes empresas monopólicas como Microsoft o Google: “hay herramientas desarrolladas por la comunidad, una comunidad inmensa que te apoya y acompaña. El mundo del software y la computación puede ser mil veces más divertido e interesante de lo que uno lo que todos creemos”.

En un momento histórico donde opacos algoritmos pertenecientes a tecnomagnates autoritarios están comenzando a tomar decisiones sobre ámbitos de los que depende la humanidad, abordar la tecnología como algo político es clave para Retsa: “estamos en guerra contra los grupos económicos hiperconcentrados que tiene el interés de forzar este capitalismo de datos y de vigilancia”.

En este escenario, Fractus, uno de los participantes del FLISOL, concibe el software libre como un “antídoto y pócima mágica para este mundo, y sobre todo para el que vendrá. Pienso en el software libre como principio aplicable a todos los ámbitos: el código de todo aquello que construye civilización debe ser abierto, criticable y libremente reproducible por la mayor cantidad de personas posible. Tanto las técnicas, como las maquinas, los rituales, las instituciones, las ideas y todo lo demás”.

Nunka Paka, se acercó por primera vez a un Festival de Instalación y regresó a su casa con su computadora liberada: “hace tiempo venía cuestionándome porqué muchas opciones tecnológicas se nos presentan como ‘únicas y predeterminadas’. Estoy disgustada con muchas cosas de Google, me molesta que tenga que actualizar Windows para seguir usando mi modesta PC que, considero, aun puede durar más. Hablé con una amiga y me contó de este mundo nuevo de software libres y me entusiasme en conocerlo. Como en otros ámbitos de mi vida, también en lo tecnológico, quiero encontrar la soberanía en lo que decido usar/habitar/construir/utilizar. Es una decisión política”.

Un mito que es necesario derribar es la dificultad del software libre. Hay personas que se imaginan una pantalla negra en la que incluyen comandos informáticos inteligibles. La interfaz de un sistema operativo libre es prácticamente igual que la de un privativo. Y lo mejor, es que se puede modificar y adaptar a tu gusto.

Interfaz Debian 13, sistema operativo libre GNU/Linux, con el entorno de escritorio KDE.


Sin embargo, tampoco es cierto que por ser libre, el software es más sencillo. Al igual que cualquier dispositivo, entraña cierta dificultad. La ventaja respecto a lo privativo, es que el ámbito de lo libre siempre existe una comunidad dispuesta a acompañar, no un soporte técnico a través de un bot. “Hasta ahora fue un poco difícil para mi porque desconozco mucho sobre programación e informática”, cuenta Nunka, “pero pedí ayuda a las mismas personas del FLISOL por el grupo de Cybercirujas y ellxs me acompañan en cada duda o dificultad. Eso lo hace más llevadero y menos frustrante. Además, me invita a investigar y a indagar que opciones alternativas puedo usar, respecto a lo que ya estaba acostumbrada”.

El equipo organizador ya está pensando en nuevas actividades porque, como comenta Guadix, otras de las integrantes de Cybercirujas, “es urgente seguir promoviendo debates y abrir perspectivas nuevas sobre la tecnología, y no hay muchos espacios en donde se ponga en cuestión a estas herramientas o hacia dónde está yendo la sociedad respecto a las tecnologías que se producen y usan, generalmente se impone el discurso de las grandes corporaciones frente al paradigma del software libre, colectivo y comunitario”.

Ya puedes ir buscando la sede más cercana para acercarte para la próxima edición del FLISOL en tu ciudad en abril de 2027. Encontrarás programadoras, diseñadores, artistas, creadoras de videojuegos, activistas y un montón de personas interesadas en liberar a la tecnología de sus cadenas.

Afiche del evento de Mendoza

Fendo Orella se’n va de vacanzas

18 Junio 2013 at 11:58

Ahiere estió o nuestro zaguer programa d’a temporada y teniemos a honor de tener a Tío Vadillo con nusatros con qui faciemos un chicot repaso d’a temporada y o sucediu. Tamién charremos d’o prencipio d’a XXVI Semana Cultural d’a Madalena y de leyendas aragonesas y os suyos personaches, y ta que practiquetz una mica mas […]

La entrada Fendo Orella se’n va de vacanzas se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella en a kontrakantxa

4 Junio 2013 at 12:27

A tamás de que se nos atragantó a parte tecnica d’o programa, teniemos una entrevista con una responsable d’o venient Nafarroa Oinez que se ferá a l’atro canto d’a muga, en Tutera/Tudela, y tamién promotora d’o concierto d’o venient 22 de chunio en a mesma localidat nabarra de Fermín Muguruza, Zuloak y Las Culebras en […]

La entrada Fendo Orella en a kontrakantxa se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella de cursas, mirallos de paper y actualidat mosical.

28 Mayo 2013 at 10:33

O cabo de semana nos ne fuemos de cursa con a bici y tamien t’o Pirineu a tanyer o chicotén. Charremos de Yesa y a esferra ambiental que se i ye fendo, y d’a zaguera vada educativa. Tos recentemos de a on vien o chiflo, ixe viello instrumento, y como se ha alzau dica os […]

La entrada Fendo Orella de cursas, mirallos de paper y actualidat mosical. se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella entre capitalismo, luengas, ateísmo, chiflos y salterios

21 Mayo 2013 at 22:34

O zaguer programa vinió calient charrando de l’aumento d’a represión policial en as zagueras semanas en Aragón y a resta de l’Estau, amás de charrar-tos una mica de capitalismo, ixa parola que pareixe que siga viedada de decir en os medios de comunicación y en a carrera. Nos visitó un convidau que nos charró sobre […]

La entrada Fendo Orella entre capitalismo, luengas, ateísmo, chiflos y salterios se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella charra con Tio Vadiello sobre a lei de no luengas

14 Mayo 2013 at 10:16

Iste zaguer programa estió adedicau, mas que mas, a la lei de no luengas de Aragón. Faciemos un resumen d’as Chornadas d’as luengas d’Aragón que paró Nogará mientres a semana pasada: Chorche Paniello nos contó lo primer censo lingüistico en Monzón, se presentó lo vocabulario de Fuencalderas con Fernando Romanos, José Arbués y Chusé Raul […]

La entrada Fendo Orella charra con Tio Vadiello sobre a lei de no luengas se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella navega entre l’actualidat y a historia

4 Mayo 2013 at 11:03

En o zaguer programa charremos de l’actualidat metendo o punto de gollada en o capitalismo (asedio a o Congreso, desastre de Bangladesh, tiroteu de Roma, manifestación d’o 23 d’abril d’a Coordinadera Sindical Alternativa), amás de comentar-tos a movilización contra o nuevo reglamento de circulación en o que respecta a las bicicletas y o zaguer concierto […]

La entrada Fendo Orella navega entre l’actualidat y a historia se publicó primero en Radio Topo.

fendo orella especial 23A

23 Abril 2013 at 18:45

Fendo Orella especial 23 d’Abril. Teniemos un programa bien pleno, a rebutir de contenius, de raixosa actualidat de o cabo de semana: charremos de a concentracion contra o faixismo que se fació lo sabado, o libro disident que para a biblioteca Frida Kahlo y as companyeras de A Liedrera de Radio Topo, a mani contra […]

La entrada fendo orella especial 23A se publicó primero en Radio Topo.

fendo orella especial 23A

23 Abril 2013 at 18:20

Fendo Orella especial 23 d’Abril. Teniemos un programa bien pleno, a rebutir de contenius, de raixosa actualidat de o cabo de semana: charremos de a concentracion contra o faixismo que se fació lo sabado, o libro disident que para a biblioteca Frida Kahlo y as companyeras de A Liedrera de Radio Topo, a mani contra […]

La entrada fendo orella especial 23A se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella 01/04/2013 – Escrache mosical

4 Abril 2013 at 12:27

Todas hemos sentiu ya a parola “escrache” y alto u baixo sabrianos como definir-la, pero d’an viene ista parola? Qual ye l’orichen suyo? Que historia bi ha dezaga d’ella? Malas que respondiemos a istas qüestions nos embrecamos en dar-le sentiu a ista parola con una mena d’escrache adequada a las limitacions fisicas d’a radio, un […]

La entrada Fendo Orella 01/04/2013 – Escrache mosical se publicó primero en Radio Topo.

¿Fendo Orella tamién ye ETA?

27 Marzo 2013 at 15:59

Prencipiemos o programa d’una traza una mica especial, y ye que a colla valenciana Obrint Pas deixan o suyo prochecto de traza indefinida y queriemos alcordar-nos-ne. Faciemos un repaso a l’actualidat, centrau en as declaracions d’a Delegada d’o Gubierno en Madrit, Cristina Cifuentes que relacionaba a la PAH con ETA y pleguemos a la conclusión […]

La entrada ¿Fendo Orella tamién ye ETA? se publicó primero en Radio Topo.

FENDO ORELLA 18/03/2013 BARRENAU & BERGOGLIO

20 Marzo 2013 at 14:11

En iste zaguer programa, amás de trayer-tos l’actualidat d’a semana, Barrenau nos contó bellas curiosidatz sobre José María Bergoglio, recientement esleixiu Papa por a Ilesia Catolica. Tamién tos charremos d’a nueva normativa que obliga a las ciclistas urbanas a circular con o casco y tos convidemos a una borina que se celebrará iste viernes en […]

La entrada FENDO ORELLA 18/03/2013 BARRENAU & BERGOGLIO se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella 11/03/2013

13 Marzo 2013 at 15:22

Fendo orella meets Tio Vadillo again. Faciemos un repaso a l’actualidat y a las noticias d’o cabo de semana: socalce y plantero de arbols en o Parque Bruil, II Trobada de o Libro anarquista en Zaragoza ta iste cabo de semana venient en o CSO Kike Mur, y mas desafucios en Chaca que salda con […]

La entrada Fendo Orella 11/03/2013 se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella – Mate Amargo 25/02/2013 – Especial Bolivia

6 Marzo 2013 at 10:22

O pasau lunes 25 faciemos de conchunta Fendo Orella y Mate Amargo un especial de dos horas en o que nos miremos d’amanar-tos ta ixe país desconoixiu perdiu entre altiplanos y selvas en Sudamerica. Charremos d’as nacionalizacions d’interpresas espanyolas por parte d’o gubierno d’Evo Morales, d’o que tamién en recentemos bella parte negativa, como a […]

La entrada Fendo Orella – Mate Amargo 25/02/2013 – Especial Bolivia se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella 18/02/2013 – XIV Premios d’a mosica aragonesa

19 Febrero 2013 at 11:38

En iste programa una parte  d’os nuestros companyers se’n fue t’os XIV Premios d’a mosica aragonesa ta dar-nos-ne treslau en o programa sobre o sucediu astí. Tos charremos d’atra gala, ista d’os Premios Goya, y tamién d’un articlo sobre indiferencia. Nos ne fuemos enta l’actualidat d’ista pasada semana, con as movilizacions d’a PAH, novedatz y […]

La entrada Fendo Orella 18/02/2013 – XIV Premios d’a mosica aragonesa se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella 11/02/2013 – Tocats pel foc

12 Febrero 2013 at 10:37

L’actualidat d’ista semana nos empentaba a charrar una vegada mas de Yesa y d’os chabisques d’o PP, pero tamien de cierzo y sinyals, de toros y ILPs, de Santiago Lanzuela y Ada Colau, de represion y carnavals, d’o Papa y asinas-asinas. Con iste fosco present no se si as mias companyeras heban dimitiu como Benedet […]

La entrada Fendo Orella 11/02/2013 – Tocats pel foc se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella 04/02/2013 – Tío Vadillo torna t’o programa

5 Febrero 2013 at 12:05

Tornó t’o programa Tío Vadillo, d’una traza una mica inasperada y sorprendent, estando-se tot o preograma ista vegada, con qui charremos de l’actualidat y de tot o que caleba. Tos presentemos o nuevo disco d’a veterana banda zaragozana Sick Brains que se diz “Círculo de guerra” que presentarán iste viernes en Zaragoza. Tos charremos d’una […]

La entrada Fendo Orella 04/02/2013 – Tío Vadillo torna t’o programa se publicó primero en Radio Topo.

Fendo Orella 28/01/2013 – Que a mosica nos acompanye

30 Enero 2013 at 12:20

En o zaguer programa de chinero teniemos un programa muit mosical y cultural. A semana pasada tos presentemos “No Fear” o zaguer disco d’a colla de rap catalana y en catalán At Versaris con qui charremos en una entrevista a traviés de Pau Llonch, miembro d’a colla. Tamién en l’aspecto mosical, tos presentemos o nuevo […]

La entrada Fendo Orella 28/01/2013 – Que a mosica nos acompanye se publicó primero en Radio Topo.

❌