• O informe Tráfico y calidad del aire urbano en el Estado español, publicado por Ecoloxistas en Acción, analiza a localización das estacións urbanas de medición da calidade do aire orientadas ao tráfico en 25 cidades españolas principais, entre elas as galegas da Coruña e Vigo.
• Ecoloxistas en Acción denuncia que as estacións de Coia (Vigo) e Riazor (A Coruña) non están situadas conforme aos requisitos establecidos na nova Directiva europea sobre a calidade do aire.
• A organización ecoloxista solicita que se revisen a localización destas estacións urbanas asegurando un emprazamento nun punto crítico de contaminación atmosférica.

A localización das estacións de medición da contaminación atmosférica é un dos aspectos máis controvertidos da xestión da calidade do aire. No Estado español recolocáronse moitas estacións “conflitivas” (habitualmente as de tráfico) en vías de tráfico secundarias. Esta práctica abusiva, tamén recorrente noutros estados europeos, motivou en 2019 unha sentenza do Tribunal de Xustiza da UE, e ao cabo a regulación máis estrita da nova Directiva 2024/2881 sobre a calidade do aire, actualmente en proceso de transposición á normativa española.

A nova normativa europea establece que a localización dos puntos de mostraxe destinados á protección da saúde humana deberá determinarse de maneira que proporcione datos fiables sobre os niveis de concentración nos puntos críticos de contaminación atmosférica dentro das zonas, preferiblemente en áreas sensibles como zonas residenciais, escolas, hospitais ou zonas de oficinas.

E cando o obxectivo sexa avaliar a achega do tráfico rodado, os puntos de mostraxe débense situar de tal maneira que proporcionen datos sobre as rúas onde se producen as concentracións máis elevadas, tendo en conta o volume de tráfico (que supoña a maior densidade de tráfico na zona), as condicións de dispersión local e o uso espacial do solo (por exemplo, en “desfiladeiros urbanos”).

Neste novo contexto normativo, o informe de Ecoloxistas en Acción ten por obxecto analizar un total de 25 estacións oficiais de medición da calidade do aire orientadas ao tráfico noutras tantas cidades españolas, incluídas A Coruña e Vigo. Para cada unha das estacións analizadas avalíase a súa localización espacial e o seu grao de adecuación aos requisitos de implantación establecidos na nova Directiva europea.

A análise desenvolvida no informe céntrase na adecuación espacial dos emprazamentos das estacións, atendendo a factores como o tipo de contorna (urbano, suburbano ou rural), a proximidade a fontes de emisión, as características do viario, o uso do chan circundante, a morfoloxía urbana, a presenza de obstáculos físicos e as condicións locais que poidan influír na dispersión dos contaminantes.

Como resultado do estudo realizado, obtívose que tres cuartas partes das estacións analizadas (19 de 25) presentan algún grao de limitación en relación cos criterios de implantación establecidos, entre elas a estación viguesa Coia, localizada na contorna da Avenida de Castelao, e a estación coruñesa Riazor, localizada na Rúa Gregorio Hernández.

No caso da estación Coia de Vigo detectouse que a distancia ao bordo da calzada é superior aos 10 metros permitidos, sendo de 25 metros, máis do dobre. Esta mesma deficiencia constatouse na estación de Riazor da Coruña, na que a distancia á calzada é de 16 metros. Ademais, a estación de Riazor localízase sobreelevada sobre a rúa, nun aparcadoiro.

Como conclusión final, o informe de Ecoloxistas en Acción pon de manifesto que só unha pequena parte das 25 estacións analizadas cumpre adecuadamente a súa función en termos de representatividade da exposición da poboación, existindo unha porcentaxe maioritaria de emprazamentos cuxa adecuación é limitada ou claramente insuficiente conforme aos requisitos establecidos na nova Directiva europea sobre a calidade do aire. É o caso das galegas de Coia e Riazor.

Por iso, a organización ambiental pide ao Goberno estatal que no proceso actual de transposición da Directiva ao dereito interno español, establézase un prazo temporal dun ano para que as autoridades competentes revisen a localización das estacións urbanas oficiais de medición da calidade do aire orientadas ao tráfico, asegurando o emprazamento en cada aglomeración de polo menos unha estación de medición nun punto crítico de contaminación atmosférica, minimizando así o risco de que as superacións de valores límite pasen desapercibidas. Os devanditos procesos de revisión da localización das estacións de medición deberían estar suxeitos a un proceso de participación cidadá.

 

Informes Tráfico y calidad del aire urbano

Estación de Riazor en A Coruña

Estación de Coia en Vigo

La entrada Piden resituar as estacións de calidade do aire de Vigo e A Coruña en ‘puntos críticos’ destas cidades, de acordo coa nova Directiva europea aparece primero en Ecologistas en Acción.

• Unha Iniciativa Lexislativa Popular propón crear a figura de Áreas de Restauración Ecolóxica para recuperar ecosistemas degradados
• A proposta de lei rexistrada no Parlamento busca crear dunha ferramenta legal específica para restaurar a natureza e evitar a degradación dos espazos recuperados
• A Comisión promotora está integrada por representantes de organizacións ambientalistas e comunidades de montes e precisará recoller 10.000 sinaturas

A Mesa do Parlamento galego admitiu hoxe a trámite unha Iniciativa Lexislativa Popular (ILP) para crear unha nova figura legal de protección ambiental: as Áreas de Restauración Ecolóxica. A proposta pretende establecer un marco xurídico específico para impulsar a recuperación de ecosistemas degradados e garantir que os espazos restaurados conten cun réxime de protección que evite a súa deterioración no futuro.
Trátase da primeira vez a nivel mundial que se propón unha nova categoría de espazo protexido orientada especificamente á recuperación funcional de ecosistemas degradados. Se a proposta é aprobada, cada unha destas áreas contará cun Plan de Restauración Ecolóxica vinculante, no que se definan os obxectivos ambientais, as actuacións necesarias, os indicadores de seguimento e o réxime de usos permitidos ou limitados.

A Comisión Promotora, que integra representantes de diversos colectivos ambientalistas e veciñais, sinala que unha parte significativa dos ecosistemas galegos —terrestres, fluviais, costeiros e mariños— sofre procesos de degradación provocados por factores como a transformación do territorio, os incendios recorrentes, o abandono de prácticas tradicionais, as alteracións hidromorfolóxicas ou os efectos do cambio climático. Neste contexto, consideran que a conservación dos espazos mellor preservados, sendo fundamental, non é suficiente para frear a perda de biodiversidade.
De feito, o novo Regulamento europeo de restauración da natureza establece o obxectivo de restaurar polo menos o 20 % das áreas terrestres e mariñas da Unión Europea antes de 2030, polo que os promotores consideran necesario contar cun instrumento legal propio que permita aplicar estas políticas de forma eficaz e adaptada á realidade territorial galega. A Comisión aspira a que a lei marque un fito no contexto da Década das Nacións Unidas para a Restauración dos Ecosistemas, que finaliza en 2030.

A proposta tamén aposta pola participación social na restauración da natureza. A iniciativa permitiría que a declaración destas áreas puidese partir non só da Administración autonómica, senón tamén das entidades locais, das persoas propietarias dos terreos, das comunidades de montes veciñais en man común, das entidades de custodia do territorio ou das confrarías de pescadores e pescadoras no ámbito mariño.
Ademais, o texto prevé mecanismos para facilitar a posta en marcha destes proxectos, como a prioridade no acceso a fondos públicos destinados á restauración ecolóxica, á conservación da biodiversidade ou á adaptación ao cambio climático, así como incentivos fiscais asociados á adquisición de terreos ou ás doazóns destinadas á restauración ambiental.
A proposta conta co respaldo de numerosas entidades ambientalistas e conservacionistas (Asociación Galega de Custodia do Territorio, Asociación para a

Defensa Ecolóxica de Galiza, Asociación Senda Nova, Ecoloxistas en Acción, Fundación Montescola, Fundación Naiterra, Greenpeace e Verdegaia) así como de varias comunidades de montes veciñais en man común integradas na Rede de áreas conservadas por comunidades locais.
Logo da admisión a trámite por parte da Mesa do Parlamento, a proposta deberá ser validada pola Xunta Electoral antes de que comece o proceso de recollida das 10.000 sinaturas necesarias para que o pleno do Parlamento chegue a debater a proposta. A Comisión Promotora anima a toda a cidadanía a participar neste proceso para mostrar o apoio social transversal á restauración da natureza.

La entrada O Parlamento galego admite a trámite a primeira proposición de lei a nivel mundial para protexer ecosistemas en restauración aparece primero en Ecologistas en Acción.

• A primeira gala destes orixinais premios alternativos recoñeceu a colectivos que traballan pola xustiza social, o medio ambiente e un mellor modelo de cidade en Vigo.
• A cerimonia tamén serviu para denunciar, por parte de moitas organizacións, a total falta de diálogo social e participación pública por parte do concello da maior cidade de Galicia.
• A organización animou ao alcalde, Abel Caballero, a retomar o diálogo social e democrático con todos os colectivos da cidade, por moito que discrepen das súas políticas.

Nun ateigado Café Uf, discorreu hoxe a primeira gala dos premios Antiviguesas Distinguidas que dun xeito retranqueiro outorgou uns premios alternativos a organizacións sociais, veciñais e ecoloxistas que traballan por unha cidade socialmente xusta, ambientalmente sustentábel e urbanisticamente responsábel. Os premios, contrapóñense con humor aos Vigueses Distinguidos que outorga o Concello de Vigo, mais non pretenden descualificalos nin desacreditalos, senón visualizar outras voces que, cando discrepan, son acusadas en demasiadas ocasións como “antivigo” polo alcalde e non son tidas en conta pola administración municipal.

A gala, conducida polo xornalista Javier H. Rodríguez, premiou na categoría de “xustiza social” ao Foro Socioeducativo As Ninguéns, salientando a súa incansábel loita contra a pobreza e a exclusión social, facendo unha impagábel labor de visibilización das invisíbeis, de rexeitamento á súa estigmatización e poñendo sobre a mesa da cidade realidades tan incómodas coma cotiás, sen renunciar por iso á reivindicación da protesta como motor de avance social.

Na categoría de “outro modelo de cidade” resultou recoñecido o traballo de Beiramar da Xente, un conxunto de colectivos sociais e veciñais unidos pola defensa e preservación do patrimonio industrial da cidade de Vigo, tantas veces esquecido, esnaquizado ou reducido a un ofensivo “fachadismo”, ademais de destacar pola loita contra a especulación e a prol do dereito a unha vivenda digna e uns servizos sociais de calidade.

Na categoría de “medio ambiente”, a organización distinguida foi Amigas das Árbores, que dende 2024 vén destacando polo seu compromiso na construción dunha cidade que quere ser unha referencia fronte á emerxencia climática, defendendo con amor e criterio o valioso rol que teñen as árbores, os espazos verdes en xeral e a biodiversidade urbana fronte ao Vigo de humanizacións grises carentes de natureza e de vida.

“Consideramos que unha lexítima maioría absoluta non outorga a razón nin o poder absoluto. A democracia non comeza e remata o día das eleccións, senón que é un proceso de procesos que se debe exercitar de xeito cotiá polas vías da participación, a información e o diálogo. Os premios antiviguesas distinguidas son unha forma de utilizar a retranca como ferramenta de crítica a unha forma de gobernar que só entende a adhesión incondicional e rexeita calquera disenso, amais de ignorar calquera proposta alternativa”, afirmaron dende a organización. “Porén, máis aló da crítica, os premios son un sincero recoñecemento ao traballo de moitas organizacións e entidades que, cuestionando lexitimamente as liñas oficiais da política municipal, e consecuentemente non sendo do gusto do goberno local, quedan moi afastadas das homenaxes oficiais”, concluiron.

Segundo a organización os premios nacen con voación de continuidade. En cada edición serán organizacións ambientalistas, sociais, veciñais… quen escollerán, de maneira aberta, aqueles colectivos ou persoas que, polas súas propostas e actuacións, merecen un recoñecemento ao seu labor en defensa dunha outra cidade posíbel. Porque non existe un só modelo e no gran Vigo, existen moitos pequenos Vigos agardando saír.

Antiviguesas Distinguidas: Certamen impulsado por organizacións viguesas como Asociación Cultural Amigas das Árbores, As da Industria, Ecoloxistas en Acción, Ecoloxistas Galiza Atlántica e Verde, FAVEC, Greenpeace, Nós Mesmas, Salvemos A Barroca e Sindicato de Inquilinas de Vigo.

La entrada Amigas das Árbores, Beiramar da Xente e As Ninguéns, ilustres galardoadas na primeira edición dos premios Antiviguesas Distinguidas aparece primero en Ecologistas en Acción.

A dous meses da Primeira Conferencia Internacional para a Transición Máis Aló dos Combustíbeis Fósiles (Colombia), Galiza sen Gas demanda á Xunta e ao Parlamento galego que apoien a creación dun instrumento legal vinculante para o abandono rápido e xusto do petróleo, o gas fósil e o carbón.

A plataforma Galiza sen Gas, xunto con máis de 100 organizacións de todo o Estado español, asinou a declaración “Por unha transición xusta dos combustíbeis fósiles”. O uso de enerxía fósil é a maior causa da emerxencia climática. En Galicia orixinou o 72% das emisións de gases causantes de cambio climático durante 2023, ano máis recente con datos oficiais.

Perante o fracaso dos cumios climáticos da ONU á hora de impulsaren o fin dos combustíbeis fósiles, a declaración avoga por un proceso complementario de cooperación internacional que promova a creación dun instrumento legal vinculante para o abandono rápido e xusto do petróleo, o gas fósil e o carbón.

A promoción dun Tratado sobre Combustíbeis Fósiles será un dos puntos a tratar na Primeira Conferencia Internacional para a Transición Máis Alá dos Combustíbeis Fósiles, que terá lugar no porto carbonífero colombiano de Santa Marta, do 24 ao 29 de abril, co-organizada por Colombia e os Países Baixos. A declaración anima ao Goberno español, que estará representado na conferencia, a exercer un papel chave no impulso deste novo tratado internacional que se destinaría a promover a eliminación planificada da enerxía fósil.

Galiza sen Gas demanda á Xunta e ao Parlamento galego que apoien tamén un Tratado internacional sobre os Combustíbeis Fósiles. O peche a comezos desta década das centrais térmicas de carbón de Meirama e As Pontes foi un avance decisivo para a desfosilización do sistema enerxético galego, posibilitado polo desenvolvemento renovábel pasado. Porén, Galicia aínda usa moito petróleo e gas fósil, tanto para o consumo interno como para a exportación, previo paso pola refinaría da Coruña e a regasificadora de Mugardos. En termos de enerxía primaria, petróleo e gas fósil supoñen, respectivamente, o 49,1% e o 23% do total dos recursos enerxéticos empregados no noso país, segundo o último Balance enerxético do Instituto Enerxético de Galicia (INEGA) da Xunta, correspondente a 2023.

A dependencia galega de petróleo e de gas fósil, ademais de contribuír á crise climática, á contaminación atmosférica e á destrución doutros territorios, xera inseguridade enerxética nun escenario xeopolítico cada vez máis hostil. Por iso, necesitamos unha sólida e participada planificación enerxético-climática para o abandono do gas fósil antes de 2035 e do petróleo antes de 2040 que, lastimosamente, non se quixo comezar a emprender na recentemente aprobada Lei do Clima de Galicia, que resultará por tanto moi pouco ineficaz. Os combustíbeis fósiles son un enorme atranco para afrontarmos a emerxencia climática e protexermos a nosa saúde, o noso benestar e o noso futuro.

 

* Galiza Sen Gas está integrada por Amigas da Terra, Amnistía Internacional Galicia, Asociación para a Defensa Ecolóxica de Galiza (ADEGA), Ecoar Global. Federación galega de Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, Observatorio Galego da Acción Climática (OGACLI) e Verdegaia.

La entrada Esixen que o Estado español se sume ao Tratado sobre os Combustíbeis Fósiles aparece primero en Ecologistas en Acción.

Hace algo más de un año, la multinacional portuguesa Altri anunció que pretende construir una macroplanta de celulosa junto al río Ulla en Palas del Rei (Lugo), con apoyo de la Xunta y con financiación europea. De salir adelante, además del impacto visual en un tramo del Camino de Santiago, la planta extraerá del Ulla 46 millones de litros de agua al día, el equivalente al consumo humano de una ciudad como Vigo, de los que devolverá 30 millones de litros depurados pero aún contaminados y a diferente temperatura. Además, expulsará a la atmósfera tanto dióxido de carbono como el que emiten 21.500 coches, junto a cenizas, partículas y otros gases elevadamente tóxicos.

Frente a esta noticia, todos los municipios entre Palas del Rei y la ría de Arousa, donde desemboca el Ulla, se han organizado en una campaña llamada ‘Altri Non’, que ha logrado el apoyo de la mayoría de las gallegas. Se trata de un movimiento popular, ecologista y de defensa de la tierra que, aunque puede recibir el apoyo de varios partidos políticos de izquierda, se organiza al margen de estos por parte de vecinas y activistas. En el último año han convocado manifestaciones masivas, recolecta de firmas, presentado alegaciones al proyecto, colgado pancartas por todas las comarcas, etc. y han logrado convertirse en una de las luchas más visibles de los últimos tiempos.

Hace unos meses, lograron su primera victoria: el proyecto de Altri no recibió los fondos europeos que solicitó, lo cual hace que su viabilidad peligre. La empresa, por su parte, asegura que cumple con todos los requisitos, culpa a la campaña de su fracaso y todavía no se da por vencida, por lo que las vecinas deben seguir alertas.

La tierra se defiende

‘Altri Non’ nos recuerda a varias otras campañas de vecinas que se organizan para defender su tierra de iniciativas empresariales que la pretenden destruir, como la lucha contra la construcción del embalse de Itoiz (Navarra) en los 80-90, liderada por la Coordinadora de Itoiz o el ‘Nunca Mais’ (Galiza) en los 2000.

Si nos vamos a ejemplos más recientes, podemos encontrar el de ‘Salvemos Canal Roya’ (Pirineo aragonés), que se oponía a la interconexión mediante túneles de las estaciones de esquí de Astún, Candanchú y Formigal. Después de una larga campaña con manifestaciones históricas en Jaca y Zaragoza, festivales de música y cientos de acciones de protesta, de recibir el apoyo mediático de sectores científicos, deportivos, de organizaciones ecologistas y sociales, pasando por miles de pancartas colgadas en pueblos y hogares de todo el Alto Aragón, en 2023 la Diputación de Huesca pidió la redistribución de los fondos europeos para otros fines. Es curioso cómo tantos de estos proyectos empresariales hechos a sí mismo encallan en cuanto no reciben jugosas subvenciones europeas.

También tiene motivos para el optimismo la campaña que se opone a la construcción de una filial del museo Guggenheim en la reserva de la biosfera de Urbaibai (Bizkaia). A principios de diciembre de 2025, los promotores anunciaron la probable retirada del proyecto, que se ha encontrado con la oposición frontal de las vecinas de los municipios colindantes, por su impacto ecológico y la turistificación masiva que ya vienen sufriendo. Entre los motivos citados se encuentran las trabas administrativas, la contestación social, el coste político que puede suponer y el riesgo reputacional para el universo Guggenheim. Sin embargo, ésta no era la primera vez que intentan sacar adelante el museo (hubo un primera intento en 2008), por lo que nada impide que intenten volver a la carga de nuevo en 2027, tras las elecciones. Por ello, ‘Guggenheim Urdaibai Stop’ permanecerá alerta.

La entrada La campaña ‘Altri Non’ continúa su lucha aparece primero en Todo Por Hacer.

Los organismos que trabajan promoviendo el apoyo y la solidaridad con estas luchadoras/es populares

Coa finalidade de dar visibilidade ás diversas loitas e problemáticas específicas protagonizadas por compañeiras