Este mayo de 2025 anarkismo.net celebra dos décadas como nodo global del anarquismo organizado. En un comienzo fue propuesto como una revista internacional de la corriente comunista libertaria o anarco-comunista. Desde esta propuesta, la iniciativa evolucionó hacia un portal web multilingüe inaugurado el 1 de mayo de 2005. La historia de anarkismo.net refleja la trayectoria de toda la corriente en su conjunto.

Hoy en día, con más de 15.000 artículos en 10 idiomas, anarkismo.net sigue siendo un archivo vivo y un espacio para quienes construyen poder popular desde abajo. Como escribiera Nestor McNab en 2005: «No somos una internacional, sino una herramienta para que las luchas respiren y se encuentren».

[English]

---

El sindicalismo alternativo y la toma de contacto

El primer “hilo negro” de toda nuestra historia. En los años 90 existían varias organizaciones de tipo anarco-comunista: Organisation Socialiste Libertaire (OSL, Suiza), OSL Argentina, Alternative Libertaire (Francia),[1] Federazione dei Comunisti Anarchistici (FdCA, Italia),[2] Federación Anarquista Uruguaya (FAU),[3] entre otras más. Funcionaban desde la década anterior y mantenían contacto entre sí.

De esta serie de organizaciones, cabrá destacar el anarco-comunismo francés, que procedía de los años 50, teniendo en esa época la Federación Comunista Libertaria y destacados militantes teóricos como Georges Fontenis, o posteriormente Daniel Guérin y orgánicas como el Moviment Communiste Libertaire, la Organisation Revolutionaire Anarchiste o la Organisation Communiste Libertaire (OCL). Las organizaciones y las revistas de esta corriente se habían sucedido en el tiempo, llegando a los años 90 con gran prestigio en el movimiento anarquista europeo. De la misma forma podemos destacar el anarco-comunismo suizo e italiano, que corrió en paralelo, pero sin tener la misma fortaleza que su movimiento homólogo galo.

Por su parte, en América Latina fue la FAU uruguaya la organización más destacada debido a su trayectoria revolucionaria y a su resistencia frente la dictadura. Volvemos a encontrarnos una organización nacida en los años 50, que logró gran importancia en los años 60 y 70. Tras unos años de ser barrida por la represión, había logrado reorganizarse a mediados de los años 80. Y no solo eso, debido a su trabajo político influyó en otros grupos latinoamericanos, como veremos más adelante.

Volviendo al relato principal, a comienzos de los años 90 las organizaciones europeas tenían militantes también en el llamado “sindicalismo alternativo”, algunos con cargos orgánicos. Por lo tanto, algunos militantes tuvieron la oportunidad de conocerse personalmente a través de los encuentros del sindicalismo alternativo. Uno de aquellos militantes en el estado español era José María Olaizola. Durante toda la década de los 90 fue Secretario de Relaciones Internacionales de la CGT-E y, entre 1993 y 2001, su Secretario General. La CGT, por entonces, tenía como objetivo construir una internacional. En sus propias palabras: [4]

“Dicha intervención tenía el propósito de crear tanto una internacional anarcosindicalista y alternativa y una internacional libertaria, anarquista, y que ambas formasen un movimiento libertario internacional. En este quehacer la CGT inició e intervino en muchas iniciativas. Hubo muchos viajes, mucho contacto personal. ”

En las organizaciones específicas hay que diferenciar la parte política de la parte social o sindical (a menudo denominada “frente”). En caso del sindicalismo, la militancia específica actuaba mediante los frentes sociales o sindicales, y por el hecho de ser buenos militantes, solían acceder a cargos orgánicos en los sindicatos en los que participaban.

El primer encuentro del sindicalismo alternativo fue organizado en Barcelona por la CGT-E en noviembre de 1991. A partir de esos momentos se desarrollaron los contactos con el sindicato SUD-Solidaires francés,[5] Unicobas Italia,[6] la SAC sueca [7] y con otros sindicatos de base más, todos ellos bastante pequeños.

“El primer encuentro del sindicalismo alternativo lo organizamos en Barcelona el 29, 30 de noviembre y 1 de Diciembre de 1991 con sindicatos franceses SUD, en los [que] participaban militantes de AL, como Patrice Spadoni, conocido militante plataformista con quien tuvimos un relación continuada, después Laurent Esquerre de AL también. Conocía a anarquistas franceses por mi exilio parisino. Estuvo también la CGT de Correcteurs, muy potente sindicato francés gestionado por anarquistas de diferentes ramas, en el que Jacky Toublet era un militante muy destacado miembro de [la] FA, la CRT de Suiza [8] donde estaba Arístides Pedraza de la OSL suiza, sindicatos italianos, vascos, uno inglés y otro ruso ambos muy pequeños y, la SAC sueca que siempre era reticente a que alguien quisiera crear una nueva internacional y entre los Italianos estaba Unicobas (Stefano D'Errico su secretario general). Por cierto en este encuentro tuvo un importante papel Emili Cortavitarte quien junto a Chema Berro hicieron de coordinadores del encuentro en representación de la CGT.”

[9]

En 1995 se celebró un encuentro libertario internacional en Ruesta, un pueblo aragonés cedido a la CGT-E. A este encuentro acudieron militantes anarquistas franceses, italianos, suizos, polacos y de otras procedencias. Ruesta tuvo su importancia para establecer unos vínculos personales a nivel internacional.

En Ruesta hubo bastante participación de la militancia de Alternative Libertaire y de OSL (Suiza), acaso porque se lo tomaron como el campamento de verano de la organización francesa. En menor número, llegaron representantes de la FdCA, de Workers Solidarity Movement (Irlanda), de Al-Badil al-Tahriri (Líbano; su nombre en árabe significa Alternativa Libertaria) y de la Federación Anarquista Polaca. [10] Respecto al sindicalismo, la mayoría de los participantes eran de la CGT y la SUD, aunque también hubo gente de Solidaridad Obrera (estado español) y de la SAC (Suecia).

A partir de entonces, esas organizaciones y sus delegados se fueron encontrando en otros eventos internacionales como las marchas contra el paro europeas, las contracumbres y las protestas altermundialistas, como las de Niza (2000), Barcelona (2001) o Génova (2001), así como en otros encuentros impulsados por el sindicalismo alternativo – es decir, CGT-E, SUD-Solidaires, Unicobas, SAC, Solidaridad Obrera… – en los que formaban bloques libertarios. Sigue Olaizola:

“De aquí surgió un grupo en los hechos, no en los papeles, que trabajamos porque teníamos una visión estratégica común alejándonos del sectarismo Jacky, Aristides, Stefano, se incorporó Gerard Mêlinand (CNT fancesa proviniente de OCL...), y posteriormente Juan Carlos Mechoso, FAU; todos para mi grandes amigos y maestros. […]”
“Teníamos una excelente relación con la FdCA italiana plataformista: Saberio Craparo, Donato Romito, Adriana Dadá y Gianni Cimbalo, todos grandes amigos. En toda esta ebullición andaba y nos reuníamos con cierta periodicidad. ”

Los uruguayos apostillan que estos contactos no fueron casuales en absoluto. Muchos de los viajes al extranjero fueron orgánicos: estaban decididos por la organización. “Si los viajes personales cuadraban, se buscaban vínculos más en lo orgánico y no por la libre”. [11] Algunos de estos viajes podrían durar meses, convirtiéndose en largas estancias de intercambio político.

El 1 de mayo del 2000, la CNT francesa (también llamada “Vignoles”) organizó las jornadas “Un autre futur”. Las jornadas contaron con el apoyo de Alternative Libertaire y de la Federation Anarchiste, y sirvieron para unir el anarquismo francés. A la manifestación fueron unas 6000 personas detrás de la pancarta de la CNT, un hito casi histórico.

Pero también esas jornadas sirvieron de punto de encuentro de las organizaciones libertarias sindicalistas: CNT-F, SAC, Unicobas, Industrial Workers of the World, FAU (Alemania), RKAS (Ucrania), Confederación Democrática del Trabajo (Marruecos) y SKT (Siberia)[12] y otros países.[13] Y de nuevo fueron también lugar de socialización de militantes anarco-comunistas franceses, italianos, irlandeses…

En todos estos casos cuando se habla de toma de contacto a nivel político, no se trata solamente de coincidir por casualidad en algún evento o de intercambiar algún mensaje por internet. En bastantes casos se trataba de viajar a un lugar, convivir y establecer vínculos personales, impregnarse de lo que se hacía en ese lugar y debatir, sobre todo debatir, y aprender para trasladarlo al lugar de origen... y luego volver a debatir. Los vínculos personales eran centrales en todo este proceso.

El plataformismo en internet

El segundo “hilo negro” está relacionado con la gran conectividad que proporcionó la tecnología. En los albores de internet surgieron varios portales web de tendencia anarquista: A-infos, Infoshop, Spunk y algunos otros, que surgieron en los años 90. Uno de aquellos sitios web fue el de la organización plataformista irlandesa Workers Solidarity Movement (WSM).[14] En pocos años se subieron a internet centenares de textos clásicos de la historia del anarquismo y de la corriente anarco-comunista o plataformista. Con ello esta corriente ganaría bastantes simpatizantes por todo el mundo. Posteriormente, rehicieron la web y la pusieron online bajo el dominio struggle.ws, dejando la web de WSM para textos relacionados con la propia organización. Este trabajo de difusión y formación fructificaría pronto mediante la creación de una organización sudafricana, el Workers Solidarity Front (WSF), inspirada en su hermana irlandesa.

Poco antes del año 2000 entre ambas organizaciones (o militantes de las mismas) crearon la lista de correo “Anarchist Platform”. En su presentación identificaban claramente a qué tipo de militantes se dirigían [15]:

Nos identificamos como anarquistas y con la tradición «Plataformista» dentro del anarquismo, que incluye grupos y publicaciones como «La Plataforma Organizativa de los Comunistas Libertarios», los «Amigos de Durruti» y el «Manifiesto del Comunismo Libertario». Nos identificamos en líneas generales con la práctica organizativa defendida por esta tradición, aunque no necesariamente con todo lo que hicieron o dijeron. Es decir, es un punto de partida para nuestra política, no un punto final.

El documento de apertura de la lista de correo guarda una gran similitud con el que posteriormente tendrá anarkismo.net. Es típico de las organizaciones políticas emitir un documento de “puntos de unidad” o un “mission statement” que explique las políticas básicas de la organización.

Podemos observar también, que consideraban que sus referentes eran La Plataforma de 1926, del grupo Dielo Truda; Los Amigos de Durruti de la Revolución española; y el Manifiesto escrito por Georges Fontenis en 1953. Estos tres textos enfatizan la necesidad de contar con una potente organización específica anarquista que tendrá la función de articular la militancia anarquista que interviene en las organizaciones de masas. A la postre, esas organizaciones sociales son las que harán la Revolución Social. Estos son los mismos textos que reivindicó FdCA en su 30 aniversario, celebrado en 2016.[16]

La sudafricana ZACF (también conocida como Zabalaza) [17] (creada poco después de disolverse el WSF) se inspiraba también en los mismos textos, que consideraba como sus referentes fundamentales. Años después, añadiría a la lista el texto «Anarquismo Social y Organización» que publicó la organización brasileña FARJ tras su primer congreso de 2008.[18]

La lista de correo, como vemos, puso en contacto a militantes de todas partes, aunque predominantemente del mundo anglosajón. La lista fue utilizada para convocar a un encuentro presencial entre organizaciones plataformistas celebrado en Génova en el 2001, durante la contracumbre alterglobalización, a iniciativa de la organización italiana.[19]

Añadiremos que en abril de 2001, se celebró en Quebec (Canadá) la cumbre de jefes de estado de los países del continente americano. Para la ocasión se publicó una “Declaración Internacional de los Comunistas Libertarios” que cargaba contra la globalización capitalista y terminaba su comunicado llamando a construir la sociedad socialista libertaria. Entre las organizaciones firmantes había bastantes organizaciones plataformistas (NEFAC, WSM, ORA-S Chequia, OCL-Francia, OSL Argentina, Alternative Libertaire de Francia y su homónima del Líbano) junto a organizaciones anarcosindicalistas de la AIT y específicas de síntesis. Fue una excepción, ya que raramente se volverían a juntar estas corrientes.[20]

Solidaridad Internacional Libertaria

Según lo que hemos visto anteriormente, algunos militantes tenían en mente crear una internacional sindicalista alternativa y una internacional libertaria. La conexión definitiva y estable entre Europa y América Latina se dio hacia 1994, aunque había contactos anteriormente. El hispano-suizo Arístides Pedraza era uno de aquellos nexos y puso en contacto a Juan Carlos Mechoso con los militantes de Barcelona. [21] A partir de entonces se entabló una relación muy buena. Entre los militantes españoles, franceses y suizos les costearon a sus compañeros latinoamericanos los viajes, les organizaron charlas, ruedas de prensa y reuniones. De esta manera en la CGT-E conocieron a “Juan Carlos y Juan Pilo de la FAU, los brasileños Eduardo, "el Bocha", "el Gaucho", Verónica de la OSL argentina, en aquellos momentos ayudamos a costear los gastos de tres ateneos en Uruguay, Cerro, Colón y Acacias.” (Olaizola) [22]

La formalización de esta red de contactos y organizaciones daría lugar a la Solidaridad Internacional Libertaria (SIL). Este puede ser nuestro tercer hilo negro. Estaba impulsada por organizaciones diversas de tendencia comunista libertaria, así como anarcosindicalista, mientras que otros grupos tenían un anarquismo social menos definido políticamente. [23] Su primera reunión se celebró en Madrid el 1 de abril de 2001 a iniciativa de la CGT-E. [24] El texto fundacional fue obra de Juan Carlos Mechoso (Montevideo), Pepe García Rey, alias “Ramón Germinal” (Granada) y Paco Marcellán (Madrid): [25]

Hoy apoyamos, como primer paso, la constitución de una red libertaria mundial en la que todos los grupos de afinidad que así lo deseen encuentren su espacio, abierta a organizaciones libertarias, asociaciones, ateneos, sindicatos y otros colectivos libertarios. Esta red servirá para difundir el apoyo mutuo y la solidaridad en las luchas, funcionará como fuente de información y debate para el mundo libertario, organizará encuentros internacionales, creará escuelas de formación, empleará videoconferencias, Internet y todo tipo de herramientas disponibles para articular estrategias que permitan introducir y guiar la idea libertaria en las diversas luchas sociales.

[26]

Respecto a la lista de organizaciones, tenemos a la OSL (Suiza), Alternative Libertaire (Francia), Al-Badil al-Tahriri (Líbano), FAU (Uruguay), Federación Anarquista Gaucha (FAG, Brasil), [27] la ORA-Solidarita de la República Checa, [28] todos estos de tendencia anarco-comunista, la red antifascista francesa No Pasarán, la organización magonista [29] CIPO-RFM (México) [30], y las organizaciones anarcosindicalistas CGT-E, SAC (Suecia), Unicobas (Italia) y CNT-F (Vignoles, Francia). Esta última participó en la primera reunión, pero se retiró de la red SIL. Mientras tanto, al poco tiempo se incorporaron FdCA (Italia), ZACF (Sudáfrica) [31], AUCA (Argentina) [32], NEFAC (Norteamérica) [33] y la recién creada la Red Libertaria Apoyo Mutuo (estado español), que fue un intento de organización específica que no tuvo mucho recorrido.

Posteriormente, se celebraron un par de reuniones internacionales más en los años siguientes. Su contexto es el del movimiento de resistencia a la globalización capitalista, que en Europa se caracterizó por las contracumbres contra los encuentros del gran capital (como los del Banco Mundial, el G8 o los de la Unión Europea) que se acompañaron de multitudinarias protestas.

Gracias a su existencia se financiaron algunos proyectos, como la imprenta “Aragón” y un ateneo en Uruguay, un centro comunitario, una cooperativa y una imprenta en Brasil, un local en Cuba, o el apoyo para el periódico de la OSL argentina. Lo más importante es que en la SIL se conocieron diversos militantes europeos y latinoamericanos, se pagaron viajes, se editaron libros, se publicaron periódicos, y se pagaron actos públicos de las organizaciones y bastantes cosas más.

Como podemos imaginarnos, estos contactos son la razón de muchas jornadas, conferencias, debates, entrevistas conjuntos entre varios de estos militantes que fueron realizando hasta bien entrada la década de 2010. [34]

Sin embargo, esta iniciativa de solidaridad internacionalista tampoco duró demasiado tiempo. La SIL se había creado en un período de reflujo del movimiento alterglobalización. Además, la CGT cambió de secretariado y no siguieron desarrollando estos contactos.

El ELAOPA, las Jornadas Anarquistas de Porto Alegre y la primera CALA

Al otro lado del Océano Atlántico encontramos el cuarto hilo de construcción internacional. Los encuentros entre la FAU, la FAG brasileña y los grupos argentinos habían sido habituales en los años 90. Este trabajo había dado sus frutos, puesto que a comienzos del nuevo siglo ya existían otros grupos de la corriente en otros países. Ahora habría que articularlos.

A escala nacional, por un lado, los grupos y organizaciones brasileñas crearon el Foro del Anarquismo Organizado (FAO), creado en 2002. Era un espacio de debate ideológico, teórico y estratégico para dar un salto de escala en Brasil. Por el otro, se había dado procesos similares en Chile (1999), con el Congreso de Unificación anarco-comunista (CUAC). No exactamente a partir del CUAC, pero sin suda influida por ese proceso, en 2002 se creó la Organización Comunista Libertaria chilena. [35]

Dentro del marco del Foro Social Mundial (FSM), celebrado en Porto Alegre en 2003, surgió el llamado Encuentro Latinoamericano de Organizaciones Populares Autónomas (ELAOPA). [36] El encuentro planteaba un espacio diferenciado del FSM, tomado por las ONG, los partidos políticos y hasta por iniciativas empresariales. Desde el sector radical de los movimientos populares se reivindicaba la autonomía de clase y la creación de una alianza de los movimientos sociales fuera de las instituciones. El ELAOPA tenía los siguientes principios:

1. La Construcción de Poder Popular.
2. Una Perspectiva antipatriarcal y anticolonial.
3. El protagonismo popular y la Acción Directa.
4. La Solidaridad de Clase, el Apoyo Mutuo y el Internacionalismo.

En siguientes eventos, el ELAOPA se desvinculó del FSM y fue cambiando de ciudad, celebrándose cada dos años, aproximadamente. En el año 2025 se ha celebrado el XV encuentro en Santiago de Chile con más de 400 personas que representaban numerosas organizaciones de base. [37]

El ELAOPA es un encuentro entre organizaciones sociales y populares y raramente alguna de ellas se reivindica como libertaria, si acaso se reivindican como “autónomas”, “clasistas”, “populares” o dicen que tienen “influencias libertarias”. Sin embargo, la militancia del llamado “anarquismo especifista” tenía presencia en bastantes de aquellas organizaciones. Estamos hablando de la militancia social y barrial de las mencionadas FAU, FAG y otras, que actuaba en estos movimientos populares, y aprovecharon los encuentros de ELAOPA para reunirse también.

Con el ELAOPA surgía una oportunidad para el encuentro cara a cara entre la militancia libertaria. Por lo tanto, se creó un evento propio que normalmente se celebraba al día siguiente de terminar el Encuentro popular: las Jornadas Anarquistas. Eran (y son) un espacio no solo de propaganda o de cultura libertaria, sino también de debate estratégico con la mente puesta en la intervención en las luchas sociales y la promoción de la corriente. [38]

Los esfuerzos tuvieron mucho éxito. Para el período 2007-2008, se había producido la creación de varias organizaciones comunistas libertarias nuevas, algunas con pretensión de ser de ámbito nacional:

La situación del especificismo “plataformista” es considerablemente más variada y compleja. Ya vimos en su oportuno momento que como tales debía considerarse a la Organización Socialista Libertaria, Rojo y Negro, Comunismo Libertario, la Organización Revolucionaria Anarquista y el Colectivo Comunista Libertario en Argentina; a la Organización del Poder Popular Libertario en Bolivia; a los nucleamientos que giran alrededor del Forum del Anarquismo Organizado y a la Uniâo Popular Anarquista [Unipa] en Brasil; a la Organización Comunista Libertaria, el Colectivo de Agitación Libertaria y el Movimiento Libertario Joaquín Murieta en Chile; a la Alianza Comunista Libertaria en México; a Qhispikay Llaqta en Perú y, por último, a la Federación Anarquista Uruguaya, la Organización Libertaria Cimarrón, la Federación Libertaria y Bandera Negra en Uruguay.

[39]

Con toda esta serie de grupos, como es lógico, también surgieron iniciativas de articulación a mayor escala. El mayor intento de la época fue la Coordinación Anarquista Latinoamericana (CALA), creada en 2004 por la FAU (Uruguay), la FAG (Brasil), AUCA de Argentina, Lucha Libertaria y UNIPA de Brasil. [40] Pero esta UNIPA rompió con la corriente para crear su propio espacio político, el “bakuninismo”, priorizando las alianzas con la Alianza Comunista Libertaria de México y la Organización Revolucionaria Anarquista de la Argentina. Más adelante, se añadió el Foro del Anarquismo Organizado de Brasil. Esta primera CALA duró unos pocos años.

La CALA se adhirió al anarquismo especifista. Defendían una estrategia de poder popular democrática y rupturista, pero nunca entraron a definir las características de la sociedad post-revolucionaria. Entendían el especifismo como la organización política anarquista. Por tanto, no se diferenciaban del plataformismo más que en la tradición particular anarquista latinoamericana y en el tiempo en el que ambas propuestas tuvieron lugar. Por consiguiente, la vocación es idéntica, a pesar de algunos desarrollos propios.

La creación del portal web anarkismo.net

Como hemos visto antes, la SIL ya había logrado poner en contacto unas 11 organizaciones de tipo anarco-comunista, habiendo otras 3 que no se definían así, pero que, con un poco de trabajo político, podrían haberlo sido sin mayor problema. La desaparición de la red SIL dejó un vacío organizativo que llenaría anarkismo.net.

En palabras de José Antonio Gutiérrez [41]:

La idea de Anarkismo.net nació en primera instancia como la idea de hacer una revista internacional. Aproximadamente en 1999 comenzamos a conversar con un compañero de Alternative Libertaire y yo, que entonces era encargado de relaciones internacionales del CUAC, a discutir la necesidad de conocernos mejor como organizaciones libertarias que estábamos en el ala del plataformismo. Había entonces una lista de emails en la cual intercambiábamos discusiones y experiencias, pero sentíamos que necesitábamos artículos más en profundidad para entender mejor nuestra política desde nuestros contextos y prácticas. Nuestra idea era hacer un almanaque anual internacional del anarco-comunismo, con información de los países en los que teníamos presencia y de sus organizaciones, un balance anual que fuera muy reflexivo y crítico.

Así comenzamos a conversar esta idea, y en Febrero de 2002, coincidimos en Dublín con Nestor McNabb de la FdCA [Federazione dei Communisti Anarchici] y estaba Andrew Flood del WSM. Nos reunimos los tres en un pub del centro de Dublín, en South William Street, el pub se llama Grogan's. Ahí conversamos la idea del almanaque anual y la idea fue creciendo, la llevamos a nuestras organizaciones y con el crecimiento de internet, decidimos que por un asunto de presupuesto y de facilidad de distribución, etc. era mucho mejor tener un sitio internacional del anarco-comunismo.

Así nació la idea de Anarkismo, un sitio de carácter anarco-comunista y plurilinguistico, por eso el nombre, que es “anarquismo” en esperanto. El sitio, después de mucho trabajo, fue lanzado el primero de mayo de 2005, una fecha muy simbólica. La idea comenzó como un sitio web, pero la idea de facilitar el intercambio entre las organizaciones y conocernos mejor, era desde el primer momento con el fin de acercarnos políticamente e ir generando tendencia. No queríamos plantear una internacional de nombre, sino que queríamos que el trabajo internacional y el intercambio de experiencias fuera, gradual y orgánicamente, dando paso a una mayor cohesión como tendencia, como corriente, de cara a crear una federación internacional con bases sólidas. Esa fue la intención desde el principio.

Militantes como Nestor McNab (irlandés que vivía en Roma), Paul Bowman, Andrew Flood o Ian McKay (Irlanda), Jonathan Payn (Sudáfrica), Dimitris Troaditis (primero Atenas y, después, Melbourne), Adam Weaver (Miami), Nicolas Phoebus (Quebec), Wayne Price (Nueva York) y el chileno José Antonio Gutierrez, entre otras, fueron las personas clave en el desarrollo político, técnico y editorial del nuevo portal. Se habían conocido a través de la lista de correos “Anarchist Platform” y de otros encuentros presenciales. Habían leído los artículos que habían escrito los demás y los habían difundido o traducido en sus respectivos territorios e idiomas.

Entre las organizaciones fundadoras de anarkismo.net no podían faltar las mencionadas FAU, FAG, FdCA y Alternative Libertaire (Francia). No todas entraron a la vez, sino que algunas estaban en contacto desde los inicios, pero se tomaron un tiempo en decidirse (por ejemplo, FAU y OSL). Junto a las organizaciones a las que pertenecían los compañeros antes nombrados, se sentaron las bases de un proyecto que hizo posible la articulación internacional de toda la corriente anarco-comunista o plataformista. [42]

Por entonces, en la primera mitad de los 2000, ya existían unas cuantas nuevas organizaciones con cierta relevancia para la corriente comunista libertaria. Por nombrar algunas: NEFAC (noroeste de Estados Unidos y Canadá oriental), el CUAC y OCL (Chile), OSL y FACA (Argentina), además de las ya conocidas, ZACF (Sudáfrica), Alternative Libertaire (Francia), FdCA (Italia) y WSM (Irlanda).

Como vemos, en los grupos anarquistas predominaba la presencia masculina y, por ello, prácticamente todos los delegados internacionales eran hombres. Las mujeres iban a los encuentros la mayor parte de las veces cuando las delegaciones de sus organizaciones se componían de varias personas.

Es igualmente necesario mencionar que los roles que jugó la militancia de las organizaciones en los encuentros internaciones fue posible gracias al trabajo de numerosas y numerosos compañeros que marcaron de una forma u otra el desarrollo y la dinamización de sus organizaciones. Esto se produjo de múltiples formas: creando aportes teóricos, estratégicos o elementos de debate; reuniéndose en distintos ámbitos; difundiendo experiencias; o contribuyendo al fortalecimiento de los lazos. Cada cual aportó su granito de arena.

La corriente encuadrada en el anarco-comunismo entendía que el anarquismo, si quería tener algún tipo de relevancia, debería estar bien organizado y, por supuesto, tomarse en serio su participación en las luchas colectivas, buscando potenciarlas y articulando política y estratégicamente a toda la gente libertaria que existía en su seno.

Nos definimos como Anarquistas Comunistas porque pertenecemos a la tradición anarquista que reconoce la necesidad de una organización dual: una organización anarquista «específica» que trabaja dentro y junto a las organizaciones de masas de la clase trabajadora.

[43]

Cada organización tenía su web y sus periódicos desde los que proyectaban su estrategia. Los más difundidos eran la revista mensual Alternative Libertaire y Courant Alternatif [44] en Francia y Alternativa Libertaria en Italia, que provenían de los años 70 y ya tenían su público.

En internet, además de anarkismo.net, los sitios más prolíficos del anarco-comunismo fueron la web británica libcom.org, en donde se publicaron docenas de biografías relacionadas con el makhnovismo habitualmente escritas por Nick Heath [45]; la web de Nestor McNab nestormakhno.info; makhno.ru, en lengua rusa; el sitio Anarchist and the Platformist Tradition [46] o la propia A-Infos, en cuyo grupo editorial estaba el anarquista israelí, Ilan Shalif, anarco-comunista convencido. [47] Estos sitios web contribuyeron a extender la corriente, como antes habían hecho struggle.ws o zabalaza.net.

Una coordinación, no una internacional

Anarkismo.net no aspiraba a ser una internacional, sino una herramienta para compartir informaciones sobre las luchas locales, teoría y estrategias. Funcionaba mediante un Colectivo de Delegados y otro Editorial, tomando un rol político el primero y un rol técnico el segundo.

Había quien prefería una estructura más definida – caminando hacia una Internacional – como Alternative Libertaire, mientras otros preferían mantenerla como espacio abierto. A pesar de esta diferencia, se realizaron algunas campañas de solidaridad, como la del apoyo a la insurrección de Oaxaca (2005-06).

En estos años se fue fortaleciendo esta corriente en América Latina, especialmente en Chile (OCL, FEL), Argentina (Columna Libertaria Joaquín Penina, [48] Red Libertaria) y Brasil (FARJ) [49], donde surgieron numerosos grupos, webs y blogs. Y se fue consolidando su forma de interpretar el anarco-comunismo, llamada “especifismo”. A esto contribuyeron varios autores brasileños como Bruno Lima, Rafael Viana o Felipe Correa que construyeron el Instituto de Teoría e Historia Anarquista (ITHA) con los sudafricanos Lucien van der Walt, Michael Schmidt o Jonathan Payn, así como otros militantes, como el mencionado Dimitris Troaditis o el argentino Emilio Crisi, entre otros. El ITHA ha sido casi como una especie de think tank de textos académicos de la corriente.

Correa definió el especifismo como: [50]

Es una corriente que sostiene un conjunto de posiciones frente a los grandes debates estratégicos del anarquismo. Primero, en relación al debate organizacional, los especifistas sostienen la necesidad de un dualismo organizacional, a partir del cual los anarquistas se articulan en una organización política, como anarquistas, y en las organizaciones sociales (sindicatos y movimientos sociales), como trabajadores. En segundo lugar, frente al debate sobre el papel de las reformas, los especifistas consideran que, según la forma en que se busquen y conquisten, pueden contribuir a un proceso revolucionario. En tercer lugar, en relación con el debate sobre la violencia, los especifistas consideran que siempre debe realizarse en el contexto y concomitantemente con la construcción de movimientos de masas. En el plano social, de los movimientos de masas, el Especifismo promueve un programa que tiene numerosas afinidades con el sindicalismo revolucionario.

En América Latina esta corriente lanzó iniciativas y tendencias dentro de los sindicatos obreros, así como del movimiento estudiantil y barrial, como por ejemplo, los FEL o frentes estudiantiles libertarios (presente en varios países, aunque en su inicio surgió en Chile), Resistência Popular en Brasil o la Federación de Organizaciones de Base en Argentina, entre otras.

Para no hablar de especifismo o plataformismo, que resulta difícil de comprender para el gran público, en la corriente se prefirió utilizar el concepto de anarquismo organizado. En otros lugares se utilizó el concepto anarquismo social y organizado, para acotar aún más a quiénes se dirigían.

En otros lugares del mundo también aparecieron grupos anarco-comunistas, destacando los de Rusia (Acción Autónoma [51] – y también en su órbita de influencia: Armenia, Georgia, Bulgaria e Israel), Ucrania (RKAS-Makhno), Turquía (AKI, KaraKizil, Liberter), Australia (MAGC) [52], Grecia (Federación Anarquista de Grecia Occidental) y con influencia en otros territorios. En los primeros casos, el anarco-comunismo estaría mezclado con el insurreccionalismo y, en los últimos, sus caminos estarían deslindados.

En noviembre de 2008 se celebraría en Washington la primera cumbre del G20. Para esta ocasión se emitió la “Declaración anarco-comunista sobre la crisis económica global y la Reunión del G20”. Eran los comienzos de la crisis. Había estallado la burbuja inmobiliaria y financiera unos pocos meses antes y se hablaba de colapso. Los estados tuvieron que realizar un rescate económico a la banca para evitar males mayores. 11 organizaciones firmaron la declaración. Firmaron varias organizaciones ya mencionadas en otras ocasiones. Las nuevas eran Common Cause (Ontario, Canadá), Union Communiste Libertaire (Quebec, Canadá), Unión Socialista Libertaria (Perú), Liberty & Solidarity (L&S, Gran Bretaña) [53] y dos organizaciones de síntesis: la Asociación Obrera de Canarias y la Federación Anarquista de Berlín. [54]

Tiempo después, en febrero de 2010, se reunieron en París 6 organizaciones de la corriente: la FdCA (Italia), L&S (Gran Bretaña), WSM (Irlanda), la OSL (Suiza), Motmakt («Contrapoder», Noruega) y Alternative libertaire (Francia). Su objetivo era evaluar el estado del movimiento comunista libertario en Europa y favorecer una coordinación continental. Crearon grupos de trabajo, para mantener las relaciones y avanzar en la coordinación. [55]

La maduración de la red

Hacia el período 2010-13, los distintos grupos y organizaciones que se reivindicaban del anarco-comunismo y que ya estaban en relación mutua, como hemos visto, consolidaron la red. Fue entonces cuando se estabilizó el Colectivo Editorial de Anarkismo, que ya hemos visto que estaba compuesto de un delegado de cada una de las organizaciones. Ponemos una tabla con las organizaciones que componían anarkismo en 2010 y en 2015:

2010
Alternative Libertaire (France)
Buffalo Class Action (USA)
Chasqui Anarquista (Ecuador)
Colectivo Socialista Libertaria (Uruguay)
Common Action (USA)
Common Cause (Canada)
Convergencia Juvenil Clasista "Hijos del Pueblo" (Ecuador)
Estrategia Libertaria (Chile)
Federação Anarquista de São Paulo (Brazil)
Federação Anarquista do Rio de Janeiro (Brazil)
Federação Anarquista Gaúcha / Foro del Anarquismo Organizado (Brazil)
Federazione dei Comunisti Anarchici (Italy)
Four Star Anarchist Organization (USA)
"Hombre y Sociedad" (Chile)
Humboldt Grassroots (USA)
Liberty & Solidarity (UK)
Melbourne Anarchist Communist Group (Australia)
Miami Autonomy & Solidarity (USA)
Motmakt (Norway)
North-Eastern Federation of Anarchist Communists (USA)
Organización Revolucionaria Anarquista - Voz Negra (Chile)
Organisation Socialiste Libertaire (Switzerland)
Red Libertaria de Buenos Aires (Argentina)
Red Libertaria Popular Mateo Kramer (Colombia)
Solidarity & Defense (USA)
Union Communiste Libertaire (Canada)
Unión Socialista Libertaria (Peru)
Workers Solidarity Movement (Ireland)
Zabalaza Anarchist Communist Front (South Africa)

2015
Alternativa Libertaria/FdCA (Italy)
Alternative Libertaire (France)
Black Rose Anarchist Federation / Federación Anarquista Rosa Negra (USA)
Common Cause (Canada)
Coordination des Groupes Anarchistes (France)
Federação Anarquista do Rio de Janeiro (Brazil)
Federação Anarquista Gaúcha / Coordenação Anarquista Brasileira (Brazil)
Federación Anarquista Uruguaya (Uruguay)
Grupo Anarquista Bifurcación (Colombia)
Grupo Libertario Vía Libre (Colombia)
Humboldt Grassroots (USA)
Libertäre Aktion Winterthur (Switzerland)
Libertarian Communist Group / Grwp Gomiwnyddol Libertaraidd (Wales/Cymru)
Libertære Socialister (Denmark)
Melbourne Anarchist Communist Group (Australia)
Motmakt (Norway)
Organisation Socialiste Libertaire (Switzerland)
Organização Anarquista Socialismo Libertário (Brazil)
Organización Socialista Libertaria (Uruguay)
Prairie Struggle Organization (Canada)
Workers Solidarity Movement (Ireland)
Zabalaza Anarchist Communist Front (South Africa)

En este listado ya podemos ver la desaparición de NEFAC de Norteamérica, que se redujo a unos grupos en Nueva Inglaterra (Buffalo y Nueva York) y Canadá (por ejemplo, Common Cause y UCL). Con el tiempo, en 2014, los grupos de Estados Unidos crearon una federación, Black Rose/Rosa Negra. [56] También podemos apreciar la fundación, en 2012, de la Coordenação Anarquista Brasileira a partir de los grupos preexistentes (como FAG, FARJ, OASL, CAZP y otros) [57]que se articulaban en torno al foro FAO y que ya pertenecían a la red Anarkismo.

El resto de organizaciones son las que continuaban con la tradición comunista libertaria o anarco-comunista cuya tradición viene de los años 70 y 80, tales como Alternative Libertaire (Francia), FdCA (Italia), OSL (Suiza, se unió a Anarkismo en 2010), la FAU (Uruguay) o WSM (Irlanda).

La CGA francesa era una escisión de la Federación Anarquista Francófona tras su llamamiento a apoyar a Jacques Chirac en las elecciones presidenciales para evitar que triunfase Le Pen. Con el tiempo la CGA derivó hacia el anarco-comunismo y acabaría fusionada en 2019 con Alternative Libertaire, creando la Union Communiste Libertaire (UCL), que actualmente es la mayor organización de este tipo en todo el mundo.

Cada organización tiene su historia y sería demasiado largo desarrollarlas todas aquí. Lo que resulta obvio es que esta corriente se articulaba a escala global y pudo aprovechar el auge del radicalismo que sobrevolaba el planeta en 2011, de la misma manera que la SIL se desarrolló durante el movimiento alterglobalización.

En 2011 tuvo lugar la Primavera Árabe, el movimiento de los indignados y las ocupaciones de las plazas. También fue el momento de entrada en el activismo de una nueva generación. Surgió con fuerza la Revolución de Rojava. Aparecieron organizaciones anarco-comunistas en Egipto (Movimiento Socialista Libertario, MSL), Israel (Unidad) y Tunicia, de breve existencia, así como nuevas intentonas en Irán, Líbano o Jordania.

En aquel año se hizo un comunicado de solidaridad con 46 activistas detenidos en Zimbabwe. Lo firmaron 11 organizaciones comunistas libertarias. [58] Ese mismo año se firmó la declaración de solidaridad con la lucha popular de Egipto, cuyo pueblo acababa de derrocar el régimen de Mubarak. [59] Esta vez eran 23 organizaciones las que firmaron. Como novedades, las organizaciones de Egipto (MSL), Colombia (grupo Vía Libre y CELIP), Chile (Federación Comunista Libertaria y Revista “Política y Sociedad”) y Estados Unidos (Autonomía y Solidaridad de Miami). También firmaron una serie de grupos anarcosindicalistas como la CGT-E, Solidaridad Obrera, WSA (Estados Unidos) y el ICEA (estado español). [60]

De nuevo, la red Anarkismo no quiso formalizarse como una estructura más sólida – como una federación internacional – para evitar caer en rivalidades y en competencia con las demás internacionales libertarias, por entonces, la AIT y la IFA, pero es innegable que estaba funcionado de forma bastante coordinada.

En 2012 se volvieron a reunir 8 organizaciones europeas en Londres. [61] Además de hablar de coordinarse mejor, sacaron una campaña contra la deuda soberana. Por su parte, ese mismo año, en Sao Paolo se celebraron las Jornadas Anarquistas convocadas por la Federación Anarquista Uruguaya (FAU) y el Foro del Anarquismo Organizado de Brasil (FAO) [62] para desarrollar el anarquismo especifista en el continente. En aquella ocasión aprobaron documentos estratégicos en torno a los conceptos de poder popular y de federalismo.

Hablar de “popular” significa dotar el proyecto de poder un carácter eminentemente clasista, aunque debamos destacar que hablamos de poder desde una perspectiva libertaria. Un proyecto de los/as oprimidos/as que se da a partir de los movimientos populares y que hace una acumulación de fuerza social necesaria para un enfrentamiento de largo aliento, con pasos firmes, fuertes, bien marcados, que creemos necesario desde el punto de vista ideológico. [63]

Fue a partir de entonces que el movimiento anarquista adoptaría de forma más decidida esta concepción teórica, más típica del desarrollo de la lucha de clases en América Latina, y pronto también llegaría a Europa a través de Embat (Catalunya) y Libertäre Aktion (Berna).

En agosto de 2012 tuvo lugar el mayor encuentro presencial de la corriente: Saint Imier (Suiza). Aprovechando el Encuentro Internacional Anarquista, se colocó una carpa llamada “Anarkismo” que sería el punto de encuentro para los militantes internacionales de la corriente y sus simpatizantes. Aproximadamente la mitad de las 30 organizaciones que estaban en contacto con anarkismo.net en esos momentos, enviaron delegados al Encuentro y se celebró una conferencia de delegados. Se constataba el enorme crecimiento de esta corriente en América Latina y se veía un gran desarrollo desde los comienzos del portal web.

Desde la perspectiva de la delegación del WSM, las diversas reuniones de Anarkismo celebradas durante la semana fueron una valiosa oportunidad de conocer a compañeros con quienes quizás nunca nos hubiéramos cruzado y de revitalizar nuestra participación en la red Anarkismo. La propia red continúa expandiéndose desde sus inicios muy modestos en 2005, tanto en términos del número de organizaciones involucradas, [de] dispersión geográfica de estas organizaciones y, lo más importante, [desde] una mayor cooperación entre ellas. Cuando cada organización presentó su trabajo durante la mañana de la reunión global, fue llamativo el enfoque político y organizativo común que compartimos, a pesar de operar en contextos muy diferentes. También quedó claro que, en particular, las organizaciones sudamericanas han experimentado un crecimiento significativo en número e influencia en los últimos años.

[64]

Como medida positiva: en la preparación del Encuentro colaboraron las organizaciones sintetistas y plataformistas suizas y francesas que no siempre tenían buenas relaciones. Pero no todo el mundo se hacía ilusiones. Los problemas organizativos fueron muchos y de lo que más careció el Encuentro fue precisamente de claridad programática:

Otra cuestión muy diferente hubiese sido si, previamente durante tres o dos años, se hubiese preparado y llevado a cabo un debate alrededor de un análisis de coyuntura común, se hubiese impulsado una coordinación y federación real de organizaciones y de luchas, se hubiese avanzado en tener un programa común... podríamos pensar, y tendríamos elementos reales para valorar, que fruto de dicho trabajo en St. Imier o cualquier otro lugar se culminase, y la lógica de dicha culminación no sería un encuentro sino la creación una internacional anarquista.

[65]

En 2014 se firmó un comunicado conjunto del Primero de Mayo entre varias organizaciones: [66] ZACF (Sudáfrica), WSM (Irlanda), OSL (Suiza), Collectife Communiste Libertaire (Bienne, Suiza), FdCA (Italia), WSA (Estados Unidos), Melbourne Anarchist Communist Group (Australia) y Prairie Struggle (Estados Unidos). Y meses más tarde, 14 organizaciones de la corriente firmaron otro comunicado de apoyo a la resistencia kurda. [67] Este fue el último comunicado conjunto de esta época.

Los días 18 y 19 de noviembre de 2017 se reunieron en Génova varias organizaciones europeas para intercambiar análisis y para establecer un plan de acción europeo. Se reunieron Alternativa Libertaria/FdCA (el nuevo nombre de la veterana organización italiana), Alternative Libertaire (Francia), CGA (Francia), Libertarian Socialist Federation (Gales, Gran Bretaña), OSL (Suiza) y WSM (Irlanda). [68] Embat (Catalunya) envió su saludo al encuentro, y a partir de entonces entró mucho más en contacto con esta corriente.

Para 2020 la Union Communiste Libertaire de Francia hacía un extenso mapeo del movimiento [69]:

En todos aquellos años se fue forjando la tradición de enviarle saludos a cada organización de la corriente que celebrase un congreso. Esto ayudaba a forjar un movimiento internacional y a que toda la militancia tuviese en mente que pertenecía a un movimiento mucho mayor que su propia organización o de sus contextos locales. [70]

Tiempo de reflujo

No todo fueron buenas noticias para la corriente, además de la espinosa cuestión chilena, que pronto veremos, entre 2018 y 2021 se disolvieron WSM [71] y Zabalaza, así como otros grupos locales y regionales en Norteamérica al no lograr relevo generacional. Además, otras organizaciones también entraron en crisis, sin llegar a disolverse, como Motmakt (Noruega), [72] con quien se perdió el contacto. Varias organizaciones europeas desaparecieron (en Dinamarca, Portugal, Chequia o Turquía) o sus movimientos no fueron capaces de lograr estabilidad (Gran Bretaña o Rusia). En América se perdieron las organizaciones de Bolivia y Perú, hubo rupturas en Argentina, Chile y en los Estados Unidos.

Otra ruptura de esta época fue la que sufrió la Anarchist Federation (Gran Bretaña). Esta organización, creada en 1986 como anarco-comunista, ya hacía tiempo que era de síntesis. En 2018 tuvo un conflicto interno y salió de ella un sector que formaría el Anarchist Communist Group (ACG), [73] ya de marcada tendencia comunista libertaria. El ACG vino a suceder a las organizaciones plataformistas británicas que nunca lograron arraigar, como L&S o la LSF. Aun así, quedaron y quedan diversos grupos anarco-comunistas que no se plantean unirse al ACG todavía.

Las causas de estas crisis son diversas. Por ejemplo, se dieron varias situaciones sociales y políticas en varios estados que hacían imposible cultivar las relaciones internacionales. Estas relaciones se veían interrumpidas también en caso de crisis internas y rupturas dentro de las organizaciones. Otro problema para realizar unas relaciones internacionales con solvencia fue el rápido cambio de delegados, teniendo varias organizaciones delegados que no hablaban inglés, mientras que otros compañeros que habían gestionado estas relaciones pasaron a realizar otras funciones dentro de sus organizaciones. Peor lo pasó FdCA, puesto que en solamente cuatro meses de 2018 perdieron a Donato Romito y Monia Andreani, fallecidos. En otros casos se priorizó una construcción más interna, mejorando la inserción a nivel social y territorial, pero relegando a un segundo plano el ámbito internacional. Por último, no poco daño haría el caso de Michael Schmidt y su expulsión de anarkismo.net e ITHA. [74]

El caso chileno

En este punto habría que hablar del movimiento en Chile. Su origen se remonta a 1999, con la celebración del CUAC, iniciando un proceso que daría origen posteriormente a la OCL en 2002. Al año siguiente, se impulsaría un Frente Estudiantil Libertario (FEL) y, en 2006, a partir de la llamada “revuelta de los pingüinos” (estudiantes de secundaria) el FEL crecería exponencialmente. Logró atraerse numerosa militancia y cuando esa generación estudiantil pasó a la universidad llegarían a liderar el movimiento estudiantil, habitualmente controlado por comunistas y autonomistas. Militantes como Felipe Ramírez, Fabián Araneda o Melissa Sepúlveda ocuparon importantes cargos electos en la Federación Estudiantil Chilena (de carácter unitaria y semiinstitucional), que en esos momentos era uno de los movimientos populares más potentes de Chile. De entre sus iniciativas más destacables, su línea gráfica, muy colorista y reconocible, que copiaron y adaptaron muchos colectivos de otros lugares. Llenaron Chile de murales a través de sus unidades muralistas Ernesto Miranda. [75]

Tiempo después todo ese espacio político se fusionó en Izquierda Libertaria. Esta nueva organización adoptó otras líneas estratégicas diferentes al magma comunista libertario que había impulsado el movimiento hasta ese momento, virando hacia un socialismo libertario mucho menos definido, más acorde con el marxismo libertario. A su vez, lograron un tamaño nunca visto para una organización libertaria en estas últimas décadas, rivalizando con otros partidos u organizaciones políticas mucho más asentadas en el panorama chileno.

En ese escenario un sector de los libertarios -que me atrevería a decir que es mayoritario- ha realizado una serie de reflexiones que han ido dando forma a la apuesta política denominada “Ruptura Democrática” en diversos artículos y documentos públicos así como en procesos de discusión internos. A pesar de esto aún existen algunas confusiones respecto a las implicancias de esta apuesta, que buscaremos en cierta medida aclarar con este artículo. [76]

Los sectores comunistas libertarios chilenos comenzaron a apoyar las opciones electorales de izquierda desde 2013. Al principio lo hicieron de forma táctica, sin intervenir en las campañas, pero llamando a votar por una ruptura democrática para derribar el régimen democrático de tipo reaccionario que mandaba en el país. Más tarde, en el proceso electoral de 2018, Izquierda Libertaria se unió al Frente Amplio, que se presentaba a las elecciones parlamentarias. Debido a su participación, la militante libertaria, Gael Yeomans salió elegida como diputada. [77] A partir de entonces IL ha tenido más diputados regionales y nacionales y también senadores. Esos esfuerzos culminaron con un gobierno progresista en el país dirigido por un exlíder estudiantil de tendencia autonomista de la misma época que el FEL, Gabriel Boric. Sin embargo, no ha producido la esperada radicalización de la sociedad para construir alternativas revolucionarias en clave socialista a través del poder popular y del poder constituyente. Chile continúa siendo un estado capitalista – de corte progresista eso sí – sin el menor atisbo de políticas socializadoras.

Como se ve, Izquierda Libertaria [78] había abandonado los postulados comunistas libertarios tradicionales, y fue señalada por los rivales y oponentes a la corriente de dentro del anarquismo como una derivación lógica de todo el anarquismo especifista. Por ello, y por otras causas también, sufrió algunas escisiones,[79] como Solidaridad FCL [80], que a su vez algunas de éstas siguieron el camino parlamentarista, teniendo nuevas escisiones.

A nivel latinoamericano el movimiento especifista tomó distancia de todos estos grupos chilenos hasta que surgió la Federación Anarquista Santiago (FAS) [81] en 2019, de nuevo alineada con el resto del movimiento internacional. Esta FAS, por lo tanto, surge como una ruptura con la impronta que tomó el comunismo libertario chileno, retornando al especifismo latinoamericano.

De la red a la Coordinación

Entre 2015 y 2019 el movimiento vivió un retroceso causado por cuestiones que ya hemos visto anteriormente, provocando divisiones en algunas organizaciones de la corriente, que dificultaban el entendimiento, que fomentaban la desorientación o directamente que desembocaron en la disolución de algunas organizaciones y la destrucción de movimientos enteros, tal como hemos visto.

No todo fueron decepciones, desde luego. Si en 2018 había surgido una organización británica de carácter nacional (la ACG), en 2019 se fundó Die Plattform en Alemania, el estado europeo más grande que hasta el momento había carecido de organizaciones de la corriente.

En las Jornadas Anarquistas de 2019 las organizaciones latinoamericanas hablaban de la necesidad de un relanzamiento de la corriente. [82] En este momento reivindicaban el especifismo o, lo que es lo mismo, el anarquismo políticamente organizado, y pretendían que se afianzara en todas las regiones. Su comunicado definía el rol de la organización política anarquista, que se debería encargar de elaborar la teoría y las herramientas de análisis para conocer la realidad y poder actuar mejor en ella. Hacían hincapié en el trabajo político interno de cada organización para evitar confusionismos y callejones sin salida.

En la inserción se nos va la vida, pero es necesaria junto a ella la Organización Política, ese pequeño motor que empuja al movimiento popular. La Organización Política Anarquista en la concepción especifista no es vanguardista, sino de abnegación militante, con la finalidad de incentivar y orientar un proceso de ruptura revolucionaria con amplia participación del pueblo organizado. Respetando profundamente lo específico de ese nivel. Ese proceso lo hemos llamado Poder Popular, proceso de construcción de los organismos de poder del pueblo con los que se sustituirán las estructuras de poder burgués. Entonces, inserción social y organización política van de la mano y se articulan horizontalmente de un modo muy diferente al que han propuesto y desarrollado todos los vanguardismos de la izquierda hasta el momento, que no han hecho más que limitar el desarrollo de las organizaciones populares e instrumentalizarlas como "aparatos" útiles a sus partidos. Por ello el Anarquismo Especifista habla de Pueblo Fuerte y no de "partido fuerte" como lo han planteado todas las corrientes del marxismo. Propugnamos un Pueblo Fuerte, un pueblo constructor de su destino y de sus instancias y grados de libertad según su experiencia de luchas y desarrollo y avances en el proceso de ruptura.

Fruto de esta iniciativa se comenzaron a poner las bases para un nuevo trabajo internacional. En diciembre de 2019 fue refundada la Coordinación Anarquista de Latinoamérica (CALA), formada entre la CAB (Brasil), [83] la FAR (Argentina) [84] y la FAU (Uruguay). Estas organizaciones fueron un polo articulador de toda la corriente y tomaron el relevo de las europeas, que habían llevado la voz cantante hasta entonces.

“…Estamos convencidos que el Anarquismo debe ser operativo, ágil, estar a tono con las nuevas realidades sociales para enfrentar la crudeza que este despiadado sistema impone a los de abajo. Pero para ello, reiteramos, el Anarquismo debe organizarse políticamente. Es la Organización Política la que permite procesar a los militantes las necesarias discusiones y debates, hacer los pertinentes análisis de coyuntura, definir los planes de acción y desarrollo, afinar la táctica con precisión, pero también diseñar una estrategia finalista y la adecuación de dicha estrategia a cada período de acción, a cada coyuntura…”

[85]

Con la CALA se dinamizó extraordinariamente toda la corriente comunista libertaria internacional, a partir de los notables esfuerzos de Nathaniel Clavijo (Uruguay), que contó con la ayuda de Dimitris Troaditis (ahora desde Melbourne, Australia), Jonathan Payn (ahora desde Estambul), Johnny Rumpf (Berna, Suiza) y Gio (Francia) para rearticular la corriente. Como siempre, los veteranos tiran de los más jóvenes hasta que éstos comprenden el funcionamiento.

En 2020, el año de la Pandemia Global, se pusieron las bases de una coordinación internacional mejor articulada que antes. A partir de entonces las reuniones fueron mucho más estables, al poderse hacer de forma telemática. Las reuniones se celebraban cada mes o dos meses y se fue fraguando una coordinación bastante natural.

La razón de tantas reuniones fue la necesidad de la corriente de publicar comunicados. El primero fue para dar apoyo a la revuelta chilena y exigir la libertad de las personas detenidas en las jornadas de diciembre de 2019. [86] Más tarde se firmaría conjuntamente con ocasión del Primero de Mayo, luego del 28 de Junio día de Stonewall, luego para dar apoyo al pueblo norteamericano tras el asesinato policial de George Floyd, también para el 19 de Julio, contra la represión en Turquía, para el 8 de marzo, para conmemorar el aniversario de Krondstadt, la Comuna de París, sobre la Pandemia, contra la guerra de Ucrania, el genocidio de Gaza y un largo etcétera. En cada ocasión firmaban entre 12 y 25 organizaciones de todo el mundo. Otro de los proyectos fue apoyar a los compañeros anarquistas del Sudán, [87] que necesitaban ayuda económica para abandonar el país. En estos tiempos algunas de aquellas personas están regresando.

Otras iniciativas articuladoras han sido las escuelas y campamentos de verano, que realiza cada organización por su cuenta, como los que organiza Embat o UCL desde 2018 y 2020, respectivamente. En el caso de la primera, en el 2024 contribuyó a organizar el primer encuentro especifista del estado español, junto con las organizaciones Liza (Madrid) y Batzac - Joventuts Llibertàries (Catalunya), a la que fueron personas de otros lugares, y de otras organizaciones. De la misma forma, a los campamentos franceses asisten militantes británicos, alemanes, suizos, españoles o italianos, según la ocasión. Die Plattform también ha organizado campamentos de este tipo, mientras que en Australia se celebraba una Escuela Política Anarquista, que ha ayudado a articular la tendencia hasta construirse una federación anarquista allí. Por último, en este verano se celebrará el primer campamento de la ACG británica.

Para el público externo la gestación del anarquismo organizado podría parecer bastante informal. Sin embargo, ha sido un proceso orgánico. Existía una praxis previa que viene desde los años 90. Al principio existe un nivel personal, compuesto por militantes que a veces se reúnen sin mandato de sus organizaciones. Después se da el nivel de reuniones formales de las organizaciones, que son representadas por delegados. El tercer nivel sería el de los grupos de trabajo conjuntos entre militantes de distintos países que sacan adelante proyectos concretos. Es necesario saber leer el proceso y entender los ritmos, que a veces son rápidos y otras lentos. El caso es que a partir de 2020 la dinámica se aceleró.

En definitiva, la Coordinación hacia 2022 estaba compuesta por las siguientes organizaciones:

Alternativa Libertaria (AL/FdCA) – Italia
Anarchist Communist Group (ACG) – Gran Bretaña
Federación Anarquista – Grecia
Aotearoa Workers Solidarity Movement (AWSM) – Aotearoa/Nueva Zelanda
Coordenação Anarquista Brasileira (CAB) – Brasil
Federación Anarquista de Rosario (FAR) – Argentina
Federación Anarquista Uruguaya (FAU) – Uruguay
Embat, Organització Llibertària de Catalunya
Libertäre Aktion (LA) – Suiza
Melbourne Anarchist Communist Group (MACG) – Australia
Organización Anarquista de Córdoba (OAC) – Argentina
Organización Anarquista de Santa Cruz (OASC) – Argentina
Organización Anarquista de Tucumán (OAT) – Argentina
Roja y Negra – Organización Politica Anarquista (Buenos Aires) – Argentina
Organisation Socialiste Libertaire (OSL) – Suiza
Tekosina Anarsist (TA) – Rojava
Union Communiste Libertaire (UCL) – Francia, Bélgica y Suiza
Grupo Libertario Vía Libre – Colombia

También participaron unas organizaciones de Turquía como DAF [88] o Karala, que ya están disueltas. En estos casos, estas organizaciones no se definían como comunistas libertarias o anarco-comunistas, sino anarquistas a secas, pero siempre existió entendimiento mutuo. De la misma forma que se ha mantenido siempre relación con Tekosîna Anarsîst, [89] organización compuesta por militantes anarquistas internacionales en Rojava.

En algunas de las primeras reuniones también se tuvo contactos con organizaciones de Irán y de Filipinas, aunque se vio que no compartían las bases fundamentales de la corriente y se desligaron los caminos. De todas formas, a partir de 2020 se constató un crecimiento del número de grupos y militantes por todo el mundo. En algunos países este crecimiento ha dado pie al establecimiento de organizaciones nacionales con varios grupos locales, como en Australia, Alemania o Argentina.

La mayoría de organizaciones en esta época se centraron en aprobar y trabajar sobre sus propios programas, superando el modelo de aquellos grupos anarquistas que solamente tenían una lectura vaga de la realidad y a su militancia solamente la unía los principios, el lejano objetivo del comunismo libertario y poco más.

La Coordinación Internacional del Anarquismo Organizado

El resultado de lo anterior ha sido la construcción formal de la Coordinación a finales de 2024. Esta Coordinación no tiene forma de Internacional propiamente dicha, sino de red. Tiene secciones continentales en Europa, en las Américas, y tal vez a medio plazo se haga algo similar en Asia-Pacífico, pero principalmente se articula a nivel global.

Uno de sus proyectos es la propia web anarkismo.net, que ahora actúa como vocero o portavoz de toda la corriente a nivel internacional.

Desde la época de los comunicados, se ha incorporado una organización surcoreana y la federación Black Rose de Estados Unidos. Hay varias más que aparecen por doquier, creándose un mapa cada vez más complejo y difícil de seguir.

Lo que habría que resaltar es la insistencia de la CALA en una unidad teórica y estratégica de todas las organizaciones de la Coordinación, lo cual ha servido para que casi todas las organizaciones se autoevalúen y lleven a cabo sus debates ideológicos, teóricos y estratégicos dando pie a análisis de coyuntura, programas y líneas políticas. En ese momento varias organizaciones no latinoamericanas pasaron a autodenominarse también especifistas y aparecieron algunas nuevas en otros lugares con esa definición, obviando construcciones más tradicionales en sus regiones.

Respecto a las organizaciones coordinadas en la actualidad, son:

América
Black Rose Anarchist Federation / Federación Anarquista Rosa Negra – Estados Unidos
Grupo Libertario Vía Libre - Colombia
Federación Anarquista Santiago - Chile
Roja y Negra, Organización Política Anarquista - Buenos Aires, Argentina
Federación Anarquista Uruguaya (CALA)
Coordenação Anarquista Brasileira (CALA):
Federação Anarquista Gaúcha - Rio Grande do Sul
Federação Anarquista Cabana - Belem do Pará
Organização Resistência Libertária - Ceará
Federação Anarquista Quilombo de Resistência - Bahia
Federação Anarquista dos Palmares - Alagoas
Coletivo Anarquista Luta de Classe - Paraná
Coletivo Anarquista Bandeira Negra - Santa Catarina
Organização Anarquista Maria Iêda - Pernambuco
También hay una construcción anarquista en la Argentina formada por:
Federación Anarquista de Rosario (CALA)
Organización Anarquista de Tucumán
Organización Anarquista de Córdoba
Organización Anarquista de Santa Cruz
Organización Revolucionaria Anarquista - Buenos Aires

Europa
Anarchist Communist Group – Gran Bretaña
Die Plattform - Alemania
Embat, Organització Llibertària de Catalunya
Midada, Libertär, Sozialistisch, Organisiert - Suiza
Organisation Socialiste Libertaire - Suiza
Union Communiste Libertaire - Francia, Bélgica y Suiza

Oriente Medio
Tekosna Anarsist - Rojava

Asia Pacífico
Anarchist Worker Solidarity Movement – Nueva Zelanda
Anarchist Solidarity / Anarchist Yondae / 아나키스트 연대 – Corea del Sur
Anarchist Communist Federation - Australia:
ACF-Brisbaine - Anarchist Communists Meanjin
ACF-Melbourne - Melbourne Anarchist Communist Group
ACF-Geelong - Geelong Anarchist Communists

En estos momentos hay otros grupos y organizaciones comunistas libertarias en Estados Unidos, Canadá, Brasil (a destacar la nueva OSL por su tamaño), Italia, España, Gran Bretaña, Francia, Países Bajos, Alemania, Suecia, Finlandia, Grecia, Chipre, Turquía, Indonesia y Nueva Zelanda, que no pertenecen a la Coordinación Internacional, pero que guardan contacto con una o con varias organizaciones de la corriente, que suman ya varias decenas entre todas. Por supuesto, también forman parte activa de todo el movimiento, ya que la Coordinación no es ni mucho menos todo el movimiento ni lo pretende ser. En todo caso estos cientos (o miles ya) de militantes internacionales construyen una alternativa libertaria sólida que ya se ha situado en el movimiento anarquista general.

Balance

Terminaremos repasando los períodos de la corriente:

La corriente anarco-comunista del anarquismo viene desde sus mismos inicios con la Alianza Internacional por la Democracia Socialista. Se puede seguir su tradición a lo largo de las décadas. Después de la Segunda Guerra Mundial esta corriente quedó reducida a muy pocos países. De ellos, Francia, Italia y Uruguay tuvieron los movimientos más destacados y llegaron hasta los años 80 a pesar de todo tipo de dificultades.

En los 80 se crearon varias organizaciones sólidas que durarían bastantes años: OSL (fundada en 1982 en Suiza), WSM (fundada en 1984, Irlanda), FdCA (1986, Italia), Union des Travailleurs Communistes Libertaires (1986, Francia), FAG (1985, Brasil), FAU (reorganizada en 1986, Uruguay), Anarchist Federation (1986, Gran Bretaña, que al comienzo era anarco-comunista). Estas organizaciones mantenían contactos entre sí, pero en el movimiento anarquista predominaban – y con mucho – las corrientes sintetista y anarcosindicalista.

En los años 90 van surgiendo nuevas organizaciones. Alternative Libertaire (1991, Francia; derivada de anteriores organizaciones), FAG (1995) y OSL (1997) en Brasil; OSL (1996), ORA (Rosario) y AUCA (La Plata) en Argentina; CUAC en Chile (1999), entre otras; varios grupos en Estados Unidos y Canadá; ORA (1996, República Checa); WSF (1995, Sudáfrica)… Van tomando relación orgánica, por un lado, en Latinoamérica a través de la FAU y la FAG, por el otro, en Europa a través de Alternative Libertaire, OSL y FdCA, cuyos frentes sindicales se acercan a la CGT-E, y ésta las invita a sus encuentros. En paralelo surge la lista de correo Anarchist Platform, que va poniendo en contacto el plataformismo anglosajón.

En los años 1999-2003 se acelera la articulación de la corriente a través del movimiento de resistencia a la globalización capitalista. Surgen grupos y organizaciones en muchos lugares (demasiados como para enumerarlos aquí), se generan espacios de interrelación como ELAOPA, las Jornadas Anarquistas y la CALA en Latinoamérica y la SIL en Europa, aunque ésta también apoya solidariamente las iniciativas del Sur. Toda la corriente anarco-comunista se expande.

Período 2004-2009. Son años de reflujo de las luchas sociales. Y, sin embargo, la corriente ya mantenía relaciones políticas. Fruto de ello es la creación de anarkismo.net (2005), la firma de declaraciones de solidaridad y los primeros encuentros internacionales. Estalla la crisis económica y financiera global de 2008.

En los años 2010-2014 se produce de nuevo una fuerte expansión y articulación. Se multiplican las iniciativas: se consolida la red anarkismo, se firman nuevas declaraciones, se celebra el encuentro de Saint Imier (2012) y surgen nuevos grupos y organizaciones y el movimiento anarquista llega a nuevos países en los que no tenía presencia en Asia y África.

Período 2015-2019. Otra vez un período de reflujo. Hay algunas organizaciones veteranas que se disuelven, otras entran en crisis y estancamiento, otras se dividen o cambian de línea ideológica. Sin embargo, la inercia anterior sigue produciendo nuevas organizaciones.

Por último, el período que va desde 2020 hasta nuestros días, ha dado pie a una mayor coordinación internacional y a un clima que favorece la creación de nuevas organizaciones, ayudado por la crisis que vivieron otras corrientes del anarquismo. En este momento la corriente comunista libertaria ya no es desconocida. No es grande, desde luego, pero demuestra una apariencia mucho más sólida que otras corrientes del anarquismo.

Bibliografía

Fuentes primarias:

CAB (2012). Princípios e Práticas do Especifismo.

Declaración programática de la Coordenação Anarquista Brasileira. Enlace CAB.

FAU (2003). Huerta Grande: Documento de Organización.

Texto fundacional del especifismo uruguayo. Disponible en: FAU Digital.

FAU (2003). El anarquismo en el movimiento antiglobalización.

SIL (2001). Declaración de Madrid.

Documento fundacional de la red. Disponible en: FDCA Archives.

WSM (2000). The Organisational Platform of the Libertarian Communists.

Traducción al inglés de la Plataforma de 1926. Libcom.org.

ZACF (2010). Towards a Fresh Revolution.

Análisis estratégico de la federación sudafricana. Zabalaza.net.

WSM (2001). Report from the Genoa Counter-Summit. Relato de las protestas de Génova. Libcom.org.

Recursos en línea

Manifiesto Comunista Libertario (Fontenis):

Texto completo en español

Archivos de la SIL:

FDCA Historical Documents

La plataforma organizativa para una Unión General de Anarquistas

Archivo Nestor Makhno

Publicaciones

Corrêa, F. (2012). Social Anarchism and Organisation. AK Press.

Correa, F. (2015). Anarquismo social y organización: La propuesta específica. Editorial Eleuterio.

Correa, F. (2022). Elementos de la Teoría y la Estrategia Anarquista [Entrevista por M. Walmsley]. Anarkismo.net.

Fontenis, G. (1954/2013). Manifiesto Comunista Libertario. Edición crítica con prólogo de Frank Mintz. Fundación Anselmo Lorenzo.

García, V. (2017). La Izquierda Libertaria en Chile: De la resistencia a la política institucional. LOM Ediciones.

Gutiérrez, J.A. (2015). El anarquismo en América Latina: La utopía libertaria al sur del río Bravo. Eleuterio.

Lima Rocha, B. (2013). Anarquismo y lucha de clases: Una visión desde América Latina. Revista Utopía y Praxis Latinoamericana, 18(60), 13-28.

Lima Rocha, B. (2017). Militância política e estratégia revolucionária: O caso da Federação Anarquista Gaúcha. En Anarquismo & Educação (pp. 77-94). Editora Fi.

Méndez, N. & Vallota, A. (2018). El anarquismo en América Latina: Redes, prácticas y militancias. CEHIPOL.

Olaizola Albéniz, J. M. (2013). La necesidad de organizarse los anarquistas (II). Anarquia.cat. https://www.anarquia.cat/la-necesidad-de-organizarse-los-anarquistas-ii/

Payn, J. (2018). Building Counter-Power: The ZACF and the South African Left. Interface: A Journal for and About Social Movements.

Rugai, R. (2020). Especifismo: A construção do poder popular na América Latina. Editora Faísca.

Troaditis, D. (2020). From Delo Truda to Anarkismo.net: A Century of Anarchist Organizing. Anarchist Studies.

Van der Walt, L. & Schmidt, M. (2009). Black Flame: The Revolutionary Class Politics of Anarchism and Syndicalism. AK Press.

NOTAS

1 https://www.unioncommunistelibertaire.org/

2 https://alternativalibertaria.fdca.it/wpAL/

3 https://federacionanarquistauruguaya.uy/

4 Comunicación con José María Olaizola, 20/05/2025

5 Esta organización sindical francesa se remonta a 1981 como agrupación de 10 federaciones autónomas y sindicatos nacionales de carácter independiente. Tuvo bastante influencia de las corrientes trotskistas y, en algunos casos puntuales, también libertarias. En los años 90 tenía unos 50-60.000 afiliados.

6 Conocida como CIB Unicobas, es una organización del sindicalismo de base italiano de fenómeno “Cobas” (comités de base). Unicobas se fundó en 1991 y entró rápidamente en contacto con el sindicalismo alternativo. Contaba con 5000 adherentes.

7 Organización anarcosindicalista fundada en Suecia en 1910 bajo el nombre de Sveriges Arbetares Centralorganisation, En los años 50 fue excluida de la AIT, entrando en conflicto con la CNT española del exilio. Desde entonces existió una rivalidad. Cuando se dividió la CNT española en los años 80, dando lugar a la CGT, esta nueva organización retomó el contacto con el sindicato sueco.

8 La Confédération Romande du Travail (CRT) fue fundada a comienzos de los años 70 por el sindicalismo cristiano. Después algunos años, debido a la influencia de sindicalistas de lucha, cambió de orientación y pasó a formar parte del sector de sindicatos y tendencias de aquella época que intentaron desarrollar un sindicalismo alternativo. Se disolvió en 1996. Su legado de sindicalismo combativo sería recogido más adelante por la SUD del cantón de Vaud.

9 Ídem.

10 En ingrlés, ver “International Libertarian Meeting”. https://web.archive.org/web/20080223130405/http://flag.blackened.net/rev...

En francés, ver Alternative Libertaire, n. 36, octubre de 1995, p.14-15:

https://www.archivesautonomies.org/IMG/pdf/communismelib/alternative-lib...

11 Conversación con Nathaniel Clavijo, 23/05/2025.

12 [Sibersakaya Konfederatsia Truda] Confederación del Trabajo de Siberia (SKT) fue creada en marzo de 1995 por los anarcosindicalistas siberianos, agrupados hasta entonces en una «Confederación de los anarcosindicalistas» que actuó desde 1989 hasta los 2000. Llegó a tener unos 5000 afiliados, según sus cifras.

13 Lucien Van der Walt, “Report on Le Autre Futur” summit Paris. 26/08/2015

https://lucienvanderwalt.com/2015/08/26/lucien-van-der-walt-2000-report-...

14 https://www.wsm.ie/

15 Announcing Anarchist Platform Email List.

https://www.struggle.ws/exwsm/c/announcing-anarchist-platform-email-list...

16 Trenta anni di vita… 01/11/2016

https://alternativalibertaria.fdca.it/wpAL/blog/2016/11/01/1986-2016-30-...

17 https://zabalaza.net/

18 El texto se puede leer en idioma original aquí:

https://www.cabn.libertar.org/wp-content/uploads/2012/02/FARJ_-_ANARQUIS...

19 Entrevista a la FdCA por parte de NEFAC, 2003

https://anarchistplatform.wordpress.com/2010/06/14/the-global-influence-...

20 Contre la globalisation capitaliste!. Alternative Libertaire #96, mai 2001, p. 11

https://www.archivesautonomies.org/IMG/pdf/communismelib/alternative-lib...

21 Se podría encontrar una referencia escrita en la última página del periódico del XVII Congreso de la CGT en A Coruña. 20/10/2013. Juan Pilo indica que el viaje de Mechoso a Europa aceleró los contactos. Entre otros, contactaron con Olaizola, por entonces Secretario General de la CGT.

https://cgt.org.es/wp-content/uploads/2013/10/diario3.qxd_.pdf

22 Olaizola, 20/05/2025

23 Ver algunos comunicados de la RL en la web de Radio Klara:

https://www.radioklara.org/radioklara/?tag=red-libertaria-apoyo-mutuo

24 Naissance d'un réseau international libertaire. Extrait du numéro de mai d'Alternative Libertaire (France):

https://www.ainfos.ca/01/jun/ainfos00171.html

25 Consulta con José María Olaizola. 18/05/2025

26 Declaration of the International Libertarian Meeting. 31/03/2001

https://www.fdca.it/fdcaen/ILS/ils_madrid.htm

27 https://www.instagram.com/fag.cab/

28 Entrevista a la ORA por parte de NEFAC, 2003:

https://anarchistplatform.wordpress.com/2010/06/14/the-global-influence-...

29 El “magonismo” se considera un tipo de comunismo libertario natural de México. Tiene en cuenta la influencia de los pueblos indígenas y bebe de sus usos y costumbres tradicionales y de sus formas organizativas comunitarias. Estas ideas se popularizaron en los años 90. El concepto “magonismo” viene de Ricardo Flores Magón, uno de los impulsores de la Revolución Mexicana de 1910, que era anarco-comunista.

30 El Consejo Indígena Popular de Oaxaca “Ricardo Flores Magón” estuvo activo entre 1997 y 2006 aproximadamente. Era una coordinación de distintas organizaciones locales indígenas del estado de Oaxaca. A nivel internacional se movió en ambientes libertarios.

https://es.wikipedia.org/wiki/Consejo_Ind%C3%ADgena_Popular_de_Oaxaca_%2...

31 Las siglas vienen de Zabalaza Anarchist Communist Federation.

32 https://www.nodo50.org/auca/menu%20que%20es%20auca.html

33 NEFAC viene de North Eastern Anarchist Federation. Unía grupos de Nueva Inglaterra y Quebec. Sus textos se pueden leer aquí:

https://libcom.org/tags/nefac

34 Como ejemplo, las jornadas de 2008 que organizó la CGT en Madrid, "Una crítica libertaria de la actual coyuntura"

https://info.nodo50.org/Jornadas-Una-critica-libertaria-de.html

35 Para más información, leer a José Antonio Gutiérrez, “Reflexiones sobre veinte años anarco-comunismo en Chile”, 24/02/2020.

https://www.anarkismo.net/article/31737

36 Para ver las fotos del primer encuentro:

https://www.nodo50.org/rprj/elaopa/fotos.htm

Para ver algunos documentos iniciales del ELAOPA:

https://www.nodo50.org/rprj/elaopa/forum.htm

37 Encuentro Latinoamericano de Organizaciones Populares Autónomas (ELAOPA) en Santiago de Chile. Rojo y Negro nº 397, febrero 2025.

https://rojoynegro.info/articulo/encuentro-latinoamericano-de-organizaci...

38 Declaración final de las Jornadas Anarquistas 2003:

https://federacionanarquistauruguaya.uy/declaracion-final-de-las-jornada...

39 Listado publicado por Daniel Barret, Los sediciosos despertares de la anarquía. Buenos Aires: Libros de Anarres, 2011. pp. 153-154

40 https://uniaoanarquista.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/12/el-anar...

41 Anarkismo.net. Entrevista a uno de los fundadores

https://ithanarquista.wordpress.com/wp-content/uploads/2020/08/jose-anto...

42 Cuando se articuló una red anarco-comunista, las organizaciones anarcosindicalistas, como la CGT, la SAC o la CNT-Vignoles, y sindicalistas de base, como Unicobas o la SUD, se reunieron por su parte en nuevas redes, como la FESAL, la Red Sindical Internacional de Solidaridad y de Luchas o la Coordinadora Rojinegra.

43 Fragmento de la entrevista que le hizo Acción Autónoma de Rusia a la ZACF en 2010. La entrevista se puede leer en:

https://zabalaza.net/2010/12/07/autonomous-action-russia-interviews-the-...

44 http://oclibertaire.free.fr/

45 Nick Heath, actualmente es militante del Anarchist Communist Group. Publica bajo el pseudónimo de BattleScarred.

46 https://anarchistplatform.wordpress.com/

47 A Ilan le hicieron una extensa entrevista en 2025:

https://alasbarricadas.org/noticias/node/57055

48 https://columnalibertaria.blogspot.com/

49 http://www.farj.org/

50 Felipe Corrêa.Entrevista con Mya Walmsey. Elementos de la Teoría y la Estrategia Anarquista. Una entrevista con Felipe Corrêa. marzo 2022.

51 https://avtonom.org/en

52 https://melbacg.au/

53 https://libcom.org/tags/liberty-solidarity

54 Declaración anarco-comunista sobre la crisis económica global y la Reunión del G20, 17/11/2008. https://www.anarkismo.net/article/10681

55 Europe: les communistes libertaires reserrent les liens. 02/03/2010 https://www.unioncommunistelibertaire.org/?Europe-Les-communistes-libert...

Los acuerdos se pueden leer aquí: https://www.unioncommunistelibertaire.org/?Rencontre-europeenne-de-group...

56 https://www.blackrosefed.org/about/

57 La CAB no disolvería las secretarías internacionales de cada organización regional o local de la Coordinadora hasta 2016, participando de forma independiente cada una en las coordinaciones internacionales hasta entonces.

58 Declaración de solidaridad internacional con los 46 activistas detenidos en Zimbabwe. 28/02/2011.

https://www.anarkismo.net/article/18895?search_text=declaraci%F3n+intern...

59 Declaración Internacional Libertaria en solidaridad con la lucha popular en Egipto, 25/11/2011

https://www.anarkismo.net/article/21228

60 http://www.iceautogestion.org/index.php/es/

61 WSM takes part in Conference of European Anarkismo organizations in London. 31/03/2011 https://www.struggle.ws/exwsm/c/wsm-conference-european-anarkismo-london...

62 El foro FAO fue precursor de la CAB. Era el espacio en el que se reunían las organizaciones brasileñas para debatir.

63 Jornadas Anarquistas Enero 2011. Sao Paolo. 27/04/2011

https://federacionanarquistauruguaya.uy/jornadas-anarquistas-enero-janei...

64 Delegation returns from International Anarchist Gathering at St Imier. 21/08/2012

https://www.struggle.ws/exwsm/sites/default/files/MaydayAnarchistStateme...

65 José María Olaizola Albéniz. La necesidad de organizarse los anarquistas (II). Hernani, 27 de Enero de 2013

https://www.anarquia.cat/la-necesidad-de-organizarse-los-anarquistas-ii/

66 May Day. Building a new workers movement. https://www.struggle.ws/exwsm/sites/default/files/MaydayAnarchistStateme...

67 Declaración internacional Libertaria de Solidaridad con la Resistencia Kurda, 22/10/2014

https://www.anarkismo.net/article/27505

68 Noi comunisti anarchici/libertari nella lotta di classe, nell'Europa del capitale, 11/12/2017

https://www.anarkismo.net/article/30713

69 El mapa no se ha actualizado, así que sirve para contatar el estado del movimiento comunista libertario en ese año.

70 Tomemos como ejemplo estos mensajes que recibió UCL en 2015:

https://www.unioncommunistelibertaire.org/?Messages-internationaux

71 WSM closing statement

https://libcom.org/article/workers-solidarity-movement-closing-statement

72 https://www.motmakt.no/

73 https://www.anarchistcommunism.org/

74 2017 Statement on Michael Schmidt Case / Declaração sobre o caso Michael Schmidt

https://ithanarquista.wordpress.com/2017/03/23/2017-statement-on-michael...

75 Entrevista a la UMLEM, 04/03/2008:

https://www.alasbarricadas.org/noticias/node/7092

76 Felipe Ramírez, Una apuesta revolucionaria de la Izquierda Libertaria. 03/11/2013

https://periodico-solidaridad.blogspot.com/2013/11/declaracion-nacional-...

77 Ver https://es.wikipedia.org/wiki/Izquierda_Libertaria

78 https://www.instagram.com/izqlibertaria/?hl=es

79 Sobre el quiebre de Izquierda Libertaria, algunos militantes hicieron este comunicado:

https://www.tercerainformacion.es/articulo/internacional/30/03/2017/chil...

80 https://solidaridadfcl.org

81 https://fasanarquista7.wordpress.com/

82 Jornadas Anarquistas 2019, 20/03/2019.

https://www.anarkismo.net/article/31339

83 https://www.instagram.com/cabanarquista/

84 https://www.instagram.com/far_rosario/

85 Comunicado de lanzamiento de la CALA. 15/12/2019

https://federacionanarquistauruguaya.uy/comunicado-de-lanzamiento-de-la-...

86 Declaración conjunta internacionalista por la libertad de las y los presos politicos de la revuelta social de la región chilena, 12/12/2019

https://www.anarkismo.net/article/32109

87 Update on the Campaing for the Sudanese Anarchists. 18/04/2024

https://www.anarkismo.net/article/32877?search_text=Sudan

88 https://www.facebook.com/DAFederasyon/

89 https://tekosinaanarsist.noblogs.org/

Miguel G. Gómez (@BlackSpartak)

Alternative unionism and the first contact

The first "black thread" in our entire history. In the 1990s, several anarcho-communist organizations existed: Organisation Socialiste Libertaire (OSL, Switzerland), OSL Argentina, Alternative Libertaire (France),[1] Federazione dei Comunisti Anarchistici (FdCA, Italy),[2] Federación Anarquista Uruguaya (FAU),[3] among others. They had been operating since the previous decade and maintained contact with each other.

Of this series of organizations, it is worth highlighting French anarcho-communism, which emerged in the 1950s. At that time, it featured the Libertarian Communist Federation and prominent theorists such as Georges Fontenis and later Daniel Guérin, as well as organizations such as the Moviment Communiste Libertaire, the Organisation Revolutionaire Anarchiste and the Organisation Communiste Libertaire (OCL). Organizations and journals of this movement had emerged over time, reaching the 1990s with great prestige in the European anarchist movement. Similarly, we can highlight Swiss and Italian anarcho-communism, which ran parallel, but without the same strength as their French counterpart.

In Latin America, the Uruguayan FAU was the most prominent organization due to its revolutionary trajectory and its resistance to the dictatorship. We again find an organization born in the 1950s, which achieved great importance in the 1960s and 1970s. After a few years of being swept away by repression, it managed to reorganize itself in the mid-1980s. Not only that, but due to its political work, it influenced other Latin American groups, as we will see later.

Returning to the main story, in the early 1990s, European organizations also had militants in the so-called "alternative unionism," some holding organizational positions. Therefore, some militants had the opportunity to meet each other personally through alternative union meetings. One of those militants in Spain was José María Olaizola. Throughout the 1990s, he served as Secretary of International Relations for the CGT-E and, between 1993 and 2001, as its Secretary General. At that time, the CGT's goal was to build an international. In his own words: [4]

“This intervention had the purpose of creating both an anarcho-syndicalist and alternative international and a libertarian, anarchist international, and for the two to form an international libertarian movement. In this endeavor, the CGT initiated and participated in many initiatives. There was a lot of travel, a lot of personal contact.”

In specific organizations, it is necessary to differentiate between the political and social or union components (often referred to as "fronts"). In the case of trade unionism, specific militants acted through social or union fronts and, because they were strong militants, they often obtained organizational positions in the unions in which they participated.

The first meeting of alternative unionism was organized in Barcelona by the CGT-E in November 1991. From that moment on, contacts developed with the French SUD-Solidaires union,[5] Unicobas Italy,[6] the Swedish SAC,[7] and other grassroots unions, all of them quite small.

“We organized the first meeting of alternative unionism in Barcelona on November 29, 30, and December 1, 1991, with French SUD unions, in which AL militants participated, such as Patrice Spadoni, a well-known platformist militant with whom we had an ongoing relationship, and then Laurent Esquerre of AL as well. I knew French anarchists due to my exile in Paris. Also present were the CGT of Correcteurs, a very powerful French union run by anarchists of different branches, in which Jacky Toublet was a very prominent militant member of the FA; the CRT of Switzerland [8], where Arístides Pedraza of the Swiss OSL was present; Italian and Basque unions, one English and one Russian, both very small; and the Swedish SAC, which was always reluctant to let anyone want to create a new international; and among the Italians was Unicobas (Stefano D'Errico, its general secretary). Incidentally, both Emili Cortavitarte and Chema Berro played an important role in this meeting. acting as coordinators of the meeting, representing the CGT.”[9]

In 1995, an international libertarian meeting was held in Ruesta, a town in Aragon ceded to the CGT-E. French, Italian, Swiss, Polish, and other anarchist militants attended. Ruesta was important for establishing personal ties internationally.

Ruesta saw significant participation from members of Alternative Libertaire and OSL (Switzerland), perhaps because they viewed it as the French organization's summer camp. In smaller numbers also attended a few members from the FdCA, the Workers Solidarity Movement (Ireland), Al-Badil al-Tahriri (Lebanon; its name in Arabic means Libertarian Alternative), and the Polish Anarchist Federation.[10] Regarding trade unionism, the majority of participants were from the CGT and SUD, although there were also people from Solidaridad Obrera (Spain) and SAC (Sweden).

From then on, these organisations and their delegates met at other international events such as the European marches against unemployment, counter-summits and alter-globalisation protests, such as those in Nice (2000), Barcelona (2001) or Genoa (2001), as well as at other meetings promoted by alternative trade unionism – that is, CGT-E, SUD-Solidaires, Unicobas, SAC, Solidaridad Obrera… – where they formed libertarian blocks. Olaizola continues:

“From here, a group emerged in practice, not just on paper, and we worked together because we had a common strategic vision, moving away from sectarianism. Jacky, Aristides, Stefano, then Gerard Mêlinand (French CNT from OCL...) joined, and later Juan Carlos Mechoso (FAU): all of them great friends and mentors for me. […]”

“We had an excellent relationship with the Italian platformist FdCA: Saberio Craparo, Donato Romito, Adriana Dadá, and Gianni Cimbalo, all great friends. I was involved in all this turmoil, and we met periodically.”

The Uruguayans add that these contacts were not at all casual. Many of the trips abroad were organic: they were decided by the organization. “If personal trips were appropriate, connections were sought more organically rather than spontaneously.”[11] Some of these trips could last months, turning into long stays for political exchange.

On May 1, 2000, the French CNT (also known as “Vignoles”) organized the “Un Autre Futur” days. The events were supported by Alternative Libertaire and the Federation Anarchiste and served to unite French anarchism. Some 6,000 people attended the demonstration behind the CNT banner, a near-historical milestone.

But those events also served as a meeting point for libertarian syndicalist organizations: CNT-F, SAC, Unicobas, Industrial Workers of the World, FAU (Germany), RKAS (Ukraine), Democratic Confederation of Labor (Morocco) and SKT (Siberia)[12] and other countries.[13] And again, they were also a place of socialization for French, Italian, and Irish anarcho-communist militants.

In all these cases, when we talk about making contact at the political level, it's not just a matter of coincidentally meeting at an event or exchanging messages online. In many cases, it was about traveling to a place, living together, and establishing personal connections, absorbing what was happening there and debating—especially debating—and learning to transfer it back to one's place of origin... and then debating again. Personal connections were central to this entire process.

Platformism on the Internet

The second "black thread" is related to the greater connectivity provided by technology. At the dawn of the internet, several anarchist-leaning websites emerged: A-infos, Infoshop, Spunk, and a few others, which emerged in the 1990s. One of those websites was that of the Irish platformist organization Workers Solidarity Movement (WSM) [14]. In just a few years, hundreds of classic texts on the history of anarchism and the anarcho-communist or platformist movement and theory were uploaded to the internet. This movement gained a significant following around the world. Later, they redesigned the website and put it online under the domain struggle.ws, leaving the WSM website for texts related to the organization itself. This dissemination and training work would soon bear fruit with the creation of a South African organization, the Workers Solidarity Front (WSF), inspired by its Irish sister organization.

Shortly before 2000, both organizations (or members of both) created the "Anarchist Platform" mailing list. In their presentation, they clearly identified the type of members they were addressing:[15]

We identify as anarchists and with the "Platformist" tradition within anarchism, which includes groups and publications such as "The Organizational Platform of Libertarian Communists," the "Friends of Durruti," and the "Manifesto of Libertarian Communism." We broadly identify with the organizational practices defended by this tradition, though not necessarily with everything they did or said. In other words, it is a starting point for our politics, not an end point.

The mailing list's opening document bears a strong resemblance to the one that would later be published by anarkismo.net. It is typical for political organizations to issue a "points of unity" document or a "mission statement" that explains the organization's basic policies.

We can also see that they considered their references to be the 1926 Platform of the Delo Truda group; the Friends of Durruti of the Spanish Revolution; and the Manifesto written by Georges Fontenis in 1953. These three texts emphasize the need for a powerful, specific anarchist organization that will articulate the anarchist militancy that intervenes in mass organizations. Ultimately, these social organizations are the ones that will bring the Social Revolution. These are the same texts that FdCA claimed on its 30th anniversary, celebrated in 2016. [16]

The South African ZACF (also known as Zabalaza) [17] (created shortly after the dissolution of the WSF) was also inspired by the same texts, which it considered its fundamental references. Years later, it would add to the list the text "Social Anarchism and Organization," published by the Brazilian organization FARJ after its first congress in 2008. [18]

The mailing list, as we can see, brought together activists from all over the world, although predominantly from the English-speaking world. The list was used to convene an in-person meeting of platformist organizations held in Genoa in 2001, during the alterglobalization counter-summit, at the initiative of the Italian organization. [19]

We should add that in April 2001, the summit of heads of state of the countries of the American continent was held in Quebec, Canada. For the occasion, an "International Declaration of Libertarian Communists" was published, which attacked capitalist globalization and concluded its statement by calling for the construction of a libertarian socialist society. Among the signatories were several platformist organizations (NEFAC, WSM, ORA-S Czech Republic, OCL-France, OSL Argentina, Alternative Libertaire of France and its Lebanese counterpart) along with anarcho-syndicalist organizations from the IWA and specific synthesis organizations. This was an exception, as these currents would rarely come together again. [20]

International Libertarian Solidarity

As we have seen previously, some activists had in mind the creation of an alternative syndicalist international and a libertarian international. The definitive and stable connection between Europe and Latin America occurred around 1994, although contacts had existed before then. The Spanish-Swiss Arístides Pedraza was one of those links and put Juan Carlos Mechoso in touch with the Barcelona militants.[21] From then on, a very good relationship was established. The Spanish, French, and Swiss activists paid for their Latin American comrades' travels, organized talks, press conferences, and meetings. In this way, within the CGT-E, they met "Juan Carlos and Juan Pilo from the FAU, the Brazilians Eduardo, "el Bocha," "el Gaucho," and Verónica from the Argentine OSL. At that time, we helped cover the costs of three ‘ateneos’ in Uruguay, Cerro, Colón, and Acacias." (Olaizola) [22]

The formalization of this network of contacts and organizations would give rise to International Libertarian Solidarity (SIL). This may be our third thread. It was driven by diverse organizations with libertarian communist and anarcho-syndicalist tendencies, while other groups had a less politically defined social anarchism. [23] Its first meeting was held in Madrid on April 1, 2001, at the initiative of the CGT-E.[24] The founding text was written by Juan Carlos Mechoso (Montevideo), Pepe García Rey, alias "Ramón Germinal" (Granada), and Paco Marcellán (Madrid): [25]

Today, as a first step, we support the establishment of a global libertarian network in which all affinity groups that so wish can find their space, open to libertarian organizations, associations, athenaeums, unions, and other libertarian collectives. This network will serve to spread mutual support and solidarity in the struggles, it will function as a source of information and debate for the libertarian world, it will organize international meetings, it will create training schools, it will use videoconferences, the Internet and all kinds of available tools to articulate strategies that allow the introduction and guidance of the libertarian idea in the various social struggles. [26]

Regarding the list of organizations, we have the OSL (Switzerland), Alternative Libertaire (France), Al-Badil al-Tahriri (Lebanon), FAU (Uruguay), the Gaucha Anarchist Federation (FAG, Brazil),[27] the ORA-Solidarita of the Czech Republic,[28] all of them anarcho-communist tendencies, and also the French anti-fascist network No Pasarán, the Magonista[29] organization, CIPO-RFM (Mexico)[30], and the anarcho-syndicalist organizations CGT-E, SAC (Sweden), Unicobas (Italy) and CNT-F (Vignoles, France). The latter participated just in the first meeting, but withdrew from the SIL network. Meanwhile, FdCA (Italy), ZACF (South Africa)[31], AUCA (Argentina)[32], NEFAC (North America)[33], and the newly created Red Libertaria Apoyo Mutuo (Spain) soon joined the network. This attempt at a specific organization in Spain didn't achieve much success.

A couple more international meetings were held in the following years. Their context was that of the resistance movement against capitalist globalization, which in Europe was characterized by counter-summits against meetings of the big Capital (such as those of the World Bank, the G8, or the European Union), which were accompanied by mass protests.

Thanks to their existence, several projects were funded, such as the "Aragón" printing press and an athenaeum in Uruguay, a community center, a cooperative, and a printing press in Brazil, a local office in Cuba, and support for the newspaper of the Argentine NGO. The most important thing is that the SIL brought together various European and Latin American activists, funded trips, published books, published newspapers, funded public events for the organizations, and much more.

As we can imagine, these contacts led to many joint workshops, conferences, debates, and interviews between several of these particular activists that continued well into the 2010s.[34]

However, this initiative of internationalist solidarity didn't last long either. The SIL was created during the period of decline in the alterglobalization movement. Furthermore, the CGT (Spain) changed its secretariat, and these contacts were no longer developed.

ELAOPA, the Porto Alegre Anarchist Conference, and the first CALA

On the other side of the Atlantic Ocean, we find the fourth thread of international construction. Meetings between the FAU, the Brazilian FAG, and Argentine groups had been common in the 1990s. This work had borne fruit, as by the beginning of the new century, other groups of this movement already existed in other countries. Now it was time to articulate them.

On the national level, on the one hand, Brazilian groups and organizations created the Forum of Organized Anarchism (FAO), established in 2002. It was a space for ideological, theoretical, and strategic debate, taking the scale of the event to a new level in Brazil. On the other hand, similar processes had taken place in Chile (1999), with the Anarcho-Communist Unification Congress (CUAC). Not exactly from the CUAC, but certainly influenced by that process, the Chilean Libertarian Communist Organization (OCL) was created in 2002.[35]

Within the framework of the World Social Forum (WSF), held in Porto Alegre in 2003, the so-called Latin American Meeting of Autonomous Popular Organizations (ELAOPA) emerged.[36] The meeting proposed a space separate from the WSF, which was comprised of NGOs, political parties, and even business initiatives. The radical sector of popular movements called for class autonomy and the creation of an alliance of social movements outside of institutions. ELAOPA had the following principles:

1. The Construction of Popular Power.

2. An Anti-patriarchal and Anti-colonial Perspective.

3. Popular Protagonism and Direct Action.

4. Class Solidarity, Mutual Aid, and Internationalism.

In subsequent events, ELAOPA disassociated itself from the WSF and moved to another city, holding meetings approximately every two years. In 2025, the 15th meeting was held in Santiago, Chile, with more than 400 people representing numerous grassroots organizations.[37]

ELAOPA is a meeting of social and popular organizations, and rarely do any of them claim to be libertarian; at most, they claim to be "autonomous," "classist," "popular," or claim to have "libertarian influences." However, the militancy of so-called "anarquismo especifista" was present in many of those organizations. We are talking about the unionist, social and neighborhood militancy of the aforementioned FAU, FAG, and others, who were active in these popular movements and took advantage of the ELAOPA meetings to meet as well.

With ELAOPA, an opportunity arose for face-to-face encounters among libertarian militancy. Therefore, a separate event was created, typically held the day after the Popular Meeting ended: the Jornadas Anarquistas (Anarchist Days). They were (and are) a space not only for propaganda or libertarian culture, but also for strategic debate focused on intervention in social struggles and the promotion of the movement.[38]

The efforts were very successful. By the 2007-2008 period, several new libertarian communist organizations had been created, some with the aim of being national in scope:

The situation of "platformist" specificism is considerably more varied and complex. We already saw at the appropriate time that the Organización Comunista Libertaria, Rojo y Negro, Comunismo Libertario, the Organización Revolucionaria Anarquista, and the Colectivo Comunista Libertario in Argentina should be considered as such; the Organización Poder Popular Libertario in Bolivia; to the groups that revolve around the Forum of Organized Anarchism and the Uniâo Popular Anarquista [Unipa] in Brazil; to the Organización Comunista Libertaria, the Agitación Libertaria Collective, and the Movimiento Libertario Joaquín Murieta in Chile; to the Alianza Comunista Libertaria in Mexico; to Qhispikay Llaqta in Peru; and finally, to the Uruguayan Anarchist Federation, the Cimarrón Libertarian Organization, the Libertarian Federation, and Bandera Negra in Uruguay.[39]

Along with this array of groups, naturally, larger-scale initiatives for coordination also emerged. The largest attempt of the era was the Latin American Anarchist Coordination (CALA), created in 2004 by the FAU (Uruguay), the FAG (Brazil), AUCA (Argentina), Lucha Libertaria, and UNIPA (Brazil).[40] However, this UNIPA broke with the current to create its own political space, "Bakuninism," prioritizing alliances with the Libertarian Communist Alliance (ALC) of Mexico and the Anarchist Revolutionary Organization (ORA) of Argentina. Later, the Forum of Organized Anarchism (FOR) of Brazil was added to CALA. This first CALA lasted only a few years.

CALA adhered to especifist anarchism. They defended a strategy of democratic and disruptive popular power, but they never attempted to define the characteristics of a post-revolutionary society. They understood especifism as anarchist political organization. Therefore, they differed from platformism only in their particular Latin American anarchist tradition and the time in which both proposals emerged. Consequently, their vocation is identical, despite some distinctive developments.

The Creation of the anarkismo.net Website

As we have seen before, the SIL had already managed to connect some 11 anarcho-communist organizations, with another 3 that did not define themselves as such, but, with a little political work, could have adopt it without much difficulty. The disappearance of the SIL network left an organizational void that anarkismo.net would fill.

In the words of José Antonio Gutiérrez:[41]

The idea for Anarkismo.net was initially born as the idea of ​​creating an international magazine. Around 1999, we began talking with a comrade from Alternative Libertaire and myself, who was then in charge of international relations at CUAC [Chile], to discuss the need to get to know each other better as libertarian organizations that were on the platformist wing. There was then an email list where we exchanged discussions and experiences, but we felt we needed more in-depth articles to better understand our politics from our contexts and practices. Our idea was to create an annual international almanac of anarcho-communism, with information on the countries where we were present and their organizations, a highly reflective and critical annual review.

So we began to discuss this idea, and in February 2002, we met Nestor McNabb of the FdCA [Federazione dei Communisti Anarchici] in Dublin, along with Andrew Flood of the WSM. The three of us met at a pub in downtown Dublin, on South William Street. The pub is called Grogan's. There we discussed the idea of ​​an annual almanac, and the idea grew. We took it to our organizations, and with the growth of the internet, we decided that, for reasons of budget, ease of distribution, etc., it was much better to have an international site on anarcho-communism.

Thus, the idea of ​​Anarkismo was born, an anarcho-communist and multilingual site, hence the name, which is "anarchism" in Esperanto. The site, after much work, was launched on May 1, 2005, a very symbolic date. The idea began as a website, but the goal from the outset was to facilitate exchanges between organizations and better understand each other, with the aim of bringing us closer together politically and generating a trend. We didn't want to propose an international organization in name only; rather, we wanted international work and the exchange of experiences to develop gradually and organically, giving way to greater cohesion as a trend, as a movement, with a view to creating an international federation with solid foundations. That was the intention from the beginning.

Militants such as Nestor McNab (Irishman living in Rome), Paul Bowman, Andrew Flood, and Ian McKay (Ireland), Jonathan Payn (South Africa), Dimitris Troaditis (first in Athens and later in Melbourne), Adam Weaver (Miami), Nicolas Phoebus (Quebec), Wayne Price (New York) and the Chilean José Antonio Gutierrez, among others, were key figures in the political, technical, and editorial development of the new portal. They had met through the "Anarchist Platform" mailing list and other in-person meetings. They had read each other's articles and disseminated or translated them in their respective territories and languages.

Among the founding organizations of anarkismo.net were the aforementioned FAU, FAG, FdCA, and Alternative Libertaire (France). Not all of them joined at the same time, but some had been in contact from the beginning but took some time to decide (for example, FAU and OSL). Together with the organizations to which the aforementioned comrades belonged, the foundations were laid for a project that made possible the international articulation of the entire anarcho-communist or platformist movement.[42]

By then, in the first half of the 2000s, several new organizations already existed with some relevance to the libertarian communist movement. To name a few: NEFAC (Northwestern United States and Eastern Canada), CUAC and OCL (Chile), OSL and FACA (Argentina), in addition to the already well-known ZACF (South Africa), Alternative Libertaire (France), FdCA (Italy), and WSM (Ireland).

As we can see, the anarchist groups were predominantly male, and therefore, practically all the international delegates were men. Women attended the meetings most often when the delegations from their organizations were composed of several people.

It is equally important to mention that the roles played by the organizations' militancy in the international meetings were made possible thanks to the work of numerous comrades who, in one way or another, influenced the development and dynamism of their organizations. This occurred in multiple ways: creating theoretical, strategic, or debate contributions; meeting in different settings; disseminating experiences; or contributing to strengthening ties. Each person contributed their own grain of sand.

The movement framed within anarcho-communism understood that anarchism, if it wanted to have any relevance, should be well organized and, of course, take seriously its participation in collective struggles, seeking to empower them, and politically and strategically coordinating all the libertarian people within it.

We define ourselves as Communist Anarchists because we belong to the anarchist tradition that recognizes the need for a dual organization: a "specific" anarchist organization that works within and alongside the mass organizations of the working class.

[43]

Each organization had its own website and journals from which they projected their strategy. The most widely distributed were the monthly magazines Alternative Libertaire and Courant Alternatif [44] in France, and Alternativa Libertaria in Italy, which dated back to the 1970s and already had a readership.

On the internet, in addition to anarkismo.net, the most prolific anarcho-communist sites were the British website libcom.org, which published dozens of biographies related to Makhnovism, usually written by Nick Heath [45]; Nestor McNab's website nestormakhno.info; makhno.ru, in Russian; the Anarchist and the Platformist Tradition website[46]; and A-Infos itself, whose editorial team included the Israeli anarchist Ilan Shalif, a staunch anarcho-communist. [47] These websites contributed to spreading the movement, as struggle.ws and zabalaza.net had done before them.

A Coordination, Not an International

Anarkismo.net did not aspire to be an international, but rather a tool for sharing information about local struggles, theory, and strategies. It operated through a Collective of Delegates and an Editorial Collective, with the former taking on a political role and the latter a technical one.

Some preferred a more defined structure—moving towards an International—like Alternative Libertaire, while others preferred to maintain it as an open space. Despite this difference, some solidarity campaigns were carried out, such as the one in support of the Oaxaca uprising (2005-06).

Over the years, this movement grew stronger in Latin America, especially in Chile (OCL, FEL), Argentina (Joaquín Penina Libertarian Column [48], Red Libertaria, and Brazil (FARJ), where numerous groups, websites, and blogs emerged. And its way of interpreting anarcho-communism, called "specificism," became consolidated. Several Brazilian authors, such as Bruno Lima, Rafael Viana, and Felipe Correa, who founded the Institute of Anarchist Theory and History (ITHA) along with South Africans Lucien van der Walt, Michael Schmidt and Jonathan Payn, contributed to this. Other activists, such as the aforementioned Dimitris Troaditis and the Argentine Emilio Crisi, among others, also contributed to this. The ITHA has almost served as a think tank for academic texts within the movement.

Correa defined especifismo as:[50]

It is a movement that upholds a set of positions regarding the major strategic debates of anarchism. First, in relation to the organizational debate, Especifistas maintain the need for an organizational dualism, based on which anarchists articulate themselves within a political organization, as anarchists, and within social organizations (unions and social movements), as workers. Second, regarding the debate on the role of reforms, Especifistas believe that, depending on how they are sought and achieved, they can contribute to a revolutionary process. Third, regarding the debate on violence, Especifistas believe that it must always be carried out in the context of and concomitant with the construction of mass movements. On the social level, of mass movements, Especifismo promotes a program that has numerous affinities with revolutionary syndicalism.

In Latin America, this movement launched initiatives and trends within labor unions, as well as within the student and neighborhood movements, such as the FEL (libertarian student fronts, present in several countries, although initially emerged in Chile), Resistência Popular in Brazil, and the Federation of Base Organizations (FOB) in Argentina, among others.

To avoid referring to specificism or platformism, which are difficult for the general public to understand, the movement preferred to use the concept of organized anarchism. Elsewhere, the term "social and organized anarchism" was used to further narrow its target audience.

Anarcho-communist groups also emerged elsewhere in the world, most notably in Russia (Autonomous Action [51] – and also in its sphere of influence: Armenia, Georgia, Bulgaria, and Israel), Ukraine (RKAS-Makhno), Turkey (AKI, KaraKizil, Liberter), Australia (MAGC)[52], Greece (Western Greece Anarchist Federation), and with influence in other territories. In the former cases, anarcho-communism was mixed with insurrectionalism, while in the latter, their paths were distinct.

In November 2008, the first G20 summit was held in Washington. For this occasion, the "Anarcho-Communist Declaration on the Global Economic Crisis and the G20 Meeting" was issued. It was the beginning of the crisis. The real estate and financial bubbles had burst a few months earlier, and there was talk of collapse. States had to bail out banks to avoid further damage. Eleven organizations signed the declaration. Several organizations already mentioned on other occasions signed the agreement. The new ones were Common Cause (Ontario, Canada), Union Communiste Libertaire (Quebec, Canada), Unión Socialista Libertaria (Peru), Liberty & Solidarity (L&S, Great Britain) [53] and two synthesis organizations: the Asociación Obrera Canaria and the Anarchist Federation of Berlin. [54]

Sometime later, in February 2010, six organizations from the current met in Paris: the FdCA (Italy), L&S (Great Britain)[53], WSM (Ireland), OSL (Switzerland), Motmakt ("Counterpower", Norway), and Alternative libertaire (France). Their objective was to assess the state of the libertarian communist movement in Europe and promote continental coordination. They created working groups to maintain relations and advance coordination.[55]

The Maturity of the Network

Around the period 2010-2013, the various groups and organizations that claimed to be anarcho-communists and that were already in mutual contact, as we have seen, consolidated the network. It was then that the Anarkismo Editorial Collective was stabilized, which, as we have already seen, was composed of a delegate from each of the organizations. Here is a table showing the organizations that comprised Anarkismo in 2010 and 2015:

2010
Alternative Libertaire (France)
Buffalo Class Action (USA)
Chasqui Anarquista (Ecuador)
Colectivo Socialista Libertaria (Uruguay)
Common Action (USA)
Common Cause (Canada)
Convergencia Juvenil Clasista "Hijos del Pueblo" (Ecuador)
Estrategia Libertaria (Chile)
Federação Anarquista de São Paulo (Brazil)
Federação Anarquista do Rio de Janeiro (Brazil)
Federação Anarquista Gaúcha / Foro del Anarquismo Organizado (Brazil)
Federazione dei Comunisti Anarchici (Italy)
Four Star Anarchist Organization (USA)
"Hombre y Sociedad" (Chile)
Humboldt Grassroots (USA)
Liberty & Solidarity (UK)
Melbourne Anarchist Communist Group (Australia)
Miami Autonomy & Solidarity (USA)
Motmakt (Norway)
North-Eastern Federation of Anarchist Communists (USA)
Organización Revolucionaria Anarquista - Voz Negra (Chile)
Organisation Socialiste Libertaire (Switzerland)
Red Libertaria de Buenos Aires (Argentina)
Red Libertaria Popular Mateo Kramer (Colombia)
Solidarity & Defense (USA)
Union Communiste Libertaire (Canada)
Unión Socialista Libertaria (Peru)
Workers Solidarity Movement (Ireland)
Zabalaza Anarchist Communist Front (South Africa)

2015
Alternativa Libertaria/FdCA (Italy)
Alternative Libertaire (France)
Black Rose Anarchist Federation / Federación Anarquista Rosa Negra (USA)
Common Cause (Canada)
Coordination des Groupes Anarchistes (France)
Federação Anarquista do Rio de Janeiro (Brazil)
Federação Anarquista Gaúcha / Coordenação Anarquista Brasileira (Brazil)
Federación Anarquista Uruguaya (Uruguay)
Grupo Anarquista Bifurcación (Colombia)
Grupo Libertario Vía Libre (Colombia)
Humboldt Grassroots (USA)
Libertäre Aktion Winterthur (Switzerland)
Libertarian Communist Group / Grwp Gomiwnyddol Libertaraidd (Wales/Cymru)
Libertære Socialister (Denmark)
Melbourne Anarchist Communist Group (Australia)
Motmakt (Norway)
Organisation Socialiste Libertaire (Switzerland)
Organização Anarquista Socialismo Libertário (Brazil)
Organización Socialista Libertaria (Uruguay)
Prairie Struggle Organization (Canada)
Workers Solidarity Movement (Ireland)
Zabalaza Anarchist Communist Front (South Africa)

In this list, we can already see the disappearance of NEFAC from North America, which was reduced to a few groups in New England (Buffalo and New York) and Canada (e.g., Common Cause and UCL). Eventually, in 2014, the US groups created a federation, Black Rose. [56] We can also see the founding, in 2012, of the Coordenação Anarquista Brasileira (Brazilian Anarchist Coordination), based on pre-existing groups (such as FAG, FARJ, OASL, CAZP, and others) [57] that were organized around the FAO forum and already belonged to the Anarkismo network.

The remaining organizations continued the libertarian communist or anarcho-communist tradition dating back to the 1970s and 1980s, such as Alternative Libertaire (France), FdCA (Italy), OSL (Switzerland, joined Anarkismo in 2010), the FAU (Uruguay) and WSM (Ireland).

The French CGA was a split from the Francophone Anarchist Federation following its call to support Jacques Chirac in the presidential elections to prevent Le Pen from winning. Over time, the CGA shifted towards anarcho-communism and eventually merged with Alternative Libertaire in 2019, creating the Union Communiste Libertaire (UCL), which is currently the largest organization of its kind in the world.

Each organization has its own history, and it would take too long to describe them all here. What is obvious is that this movement was articulated on a global scale and was able to take advantage of the rise of radicalism that swept the planet in 2011, in the same way that the SIL developed during the alterglobalization movement.

2011 saw the Arab Spring, the Indignados movement, and the square occupations. It was also the moment when a new generation entered activism. The Rojava Revolution emerged with force. Anarcho-communist organizations emerged in Egypt (the Libertarian Socialist Movement, MSL), Israel (Unity), and Tunisia, which had only existed for a short time, as well as new attempts in Iran, Lebanon, and Jordan.

That year, a statement of solidarity was issued with 46 activists detained in Zimbabwe. It was signed by 11 libertarian communist organizations. [58] That same year, the declaration of solidarity with the popular struggle in Egypt, whose people had just overthrown the Mubarak regime, was signed. [59] This time, 23 organizations signed. New initiatives included organizations from Egypt (MSL), Colombia (Vía Libre and CELIP), Chile (Libertarian Communist Federation and the magazine "Política y Sociedad"), and the United States (Autonomy and Solidarity of Miami). A number of anarcho-syndicalist groups, such as the CGT-E, Solidaridad Obrera, WSA (United States), and the ICEA (Spain), also signed the agreement. [60]

Once again, the Anarkismo network declined to formalize itself as a more solid structure—as an international federation—to avoid falling into rivalries and competition with the other libertarian internationals, the IWA and IFA at the time. However, it is undeniable that it was functioning in a fairly coordinated manner.

In 2012, eight European organizations met again in London. [61] In addition to talking about improving coordination, they launched a campaign against sovereign debt. That same year, Jornadas Anarquistas were held in Sao Paulo, convened by the Uruguayan Anarchist Federation (FAU) and the Forum of Organized Anarchism of Brazil (FAO) [62] to develop especifist anarchism on the continent. On that occasion, they approved strategic documents around the concepts of popular power and federalism.

To speak of "popular" means to imbue the project of power with an eminently classist character, although we must emphasize that we speak of power from a libertarian perspective. A project of the oppressed that arises from popular movements and that accumulates the social force necessary for a long-term confrontation, with firm, strong, and well-defined steps, which we believe are necessary from an ideological point of view.

[63]

It was from then on that the anarchist movement would more decisively adopt this theoretical conception, more typical of the development of the class struggle in Latin America, and it would soon also reach Europe through Embat (Catalonia) and Libertäre Aktion (Bern).

In August 2012, the largest in-person meeting of the movement took place: in Saint Imier (Switzerland). Taking advantage of the International Anarchist Meeting, a tent called "Anarkismo" was set up as a meeting point for the movement's international militants and sympathizers. Approximately half of the 30 organizations that were in contact with anarkismo.net at the time sent delegates to the International Meeting, and a conference of delegates was held. The enormous growth of this movement in Latin America was evident, and a significant development was seen since the beginning of the website.

From the perspective of the WSM delegation, the various Anarkismo meetings held during the week were a valuable opportunity to meet comrades we might never have crossed paths with and to revitalize our involvement in the Anarkismo network. The network itself continues to expand since its very modest beginnings in 2005, both in terms of the number of organizations involved, the geographical dispersion of these organizations, and, most importantly, increased cooperation between them. When each organization presented its work during the morning of the global meeting, it was striking to see the common political and organizational approach we share, despite operating in very different contexts. It also became clear that South American organizations in particular have experienced significant growth in number and influence in recent years.

[64]

As a positive measure: Swiss and French synthesist and platformist organizations, which did not always enjoy good relations, collaborated in the preparation of the Meeting. But not everyone was under the same illusions. The organizational problems were numerous, and what the Meeting lacked most was precisely programmatic clarity:

It would have been a very different matter if, for three or two years in advance, a debate had been prepared and carried out around a common analysis of the situation, a real coordination and federation of organizations and struggles had been promoted, and progress had been made toward establishing a common program... we would be able to reflect and we would have real elements to evaluate, that the fruit of this work in St. Imier or elsewhere would have culminated, and the logic of this culmination would not be a meeting but the creation of an anarchist international.

[65]

In 2014, a joint May Day communiqué was signed by several organizations: [66] ZACF (South Africa), WSM (Ireland), OSL (Switzerland), Collectife Communiste Libertaire (Bienne, Switzerland), FdCA (Italy), WSA (United States), Melbourne Anarchist Communist Group (Australia), and Prairie Struggle (United States). Months later, 14 organizations from the movement signed another communiqué in support of the Kurdish resistance. [67] This was the last joint communiqué of this era.

On November 18 and 19, 2017, several European organizations met in Genoa to exchange analyses and establish a European action plan. The Alternativa Libertaria/FdCA (the new name of the veteran Italian organization), Alternative Libertaire (France), CGA (France), the Libertarian Socialist Federation (Wales, Great Britain), OSL (Switzerland), and WSM (Ireland) met.[68] Embat (Catalonia) sent his greetings to the meeting, and from then on, he became much more closely involved with this movement.

By 2020, the Union Communiste Libertaire of France was doing an extensive mapping of the movement:[69]

https://www.unioncommunistelibertaire.org/?reseau-international-8794

Over the years, a tradition developed of sending greetings to each organization of the current that held a congress. This helped to forge an international movement and made all activists aware that they belonged to a movement much larger than their own organization or local context. [70]

Time Ebb

It wasn't all good news for the movement. In addition to the thorny Chilean issue, which we will soon discuss, between 2018 and 2021, WSM [71] and Zabalaza dissolved, as did other local and regional groups in North America, due to a failure to achieve generational change. Furthermore, other organizations also entered into crisis, without dissolving, such as Motmakt (Norway),[72] with whom contact was lost. Several European organizations disappeared (in Denmark, Portugal, the Czech Republic, and Turkey) or their movements were unable to achieve stability (Great Britain or Russia). In the Americas, organizations in Bolivia and Peru were lost, and there were splits in Argentina, Chile, and the United States.

Another split during this period was that suffered by the Anarchist Federation (Great Britain). This organization, created in 1986 as an anarcho-communist, had long been a synthetist federation. In 2018, there was an internal conflict in AF, and a sector emerged from it that would form the Anarchist Communist Group (ACG),[73] already with a marked libertarian communist tendency. The ACG succeeded British platformist organizations that never managed to take root, such as L&S or the LSF. Even so, several anarcho-communist groups remained that have not yet considered joining the ACG.

The causes of these crises are diverse. For example, various social and political situations arose in several states that made it impossible to cultivate international relations. These relations were also interrupted in the event of internal crises and ruptures within the organizations. Another problem for maintaining stable international relations was the rapid change of delegates, with several organizations having delegates who did not speak English, while other comrades who had managed these relations moved on to other functions within their organizations. FdCA fared worse, as in just four months of 2018, they lost Donato Romito and Monia Andreani to pass away. In other cases, a more internal approach was prioritized, improving integration at the social and territorial levels, but relegating the international arena to a secondary level. Finally, the case of Michael Schmidt and his expulsion from anarkismo.net and ITHA was not without damage. [74]

The Chilean Case

At this point, we should talk about the movement in Chile. Its origins date back to 1999, with the celebration of the CUAC, initiating a process that would later give rise to the OCL in 2002. The following year, a Libertarian Student Front (FEL) was launched, and in 2006, following the so-called "Penguin Revolt" (high school students), the FEL grew exponentially. It managed to attract numerous activists, and when that generation of students went to university, they came to lead the student movement, usually controlled by communists and autonomists. Activists such as Felipe Ramírez, Fabián Araneda, and Melissa Sepúlveda held important elected positions in the Chilean Student Federation (FECH, which is unitary and semi-institutional), which at the time was one of the most powerful popular movements in Chile. Among their most notable initiatives was their highly colorful and recognizable graphic style, which was copied and adapted by many collectives elsewhere. They filled Chile with murals through their Ernesto Miranda muralist units. [75]

Some time later, this entire political space merged into the Izquierda Libertaria (Libertarian Left). This new organization adopted strategic lines different from the libertarian communist magma that had driven the movement up to that point, shifting toward a much less defined libertarian socialism, more in line with libertarian Marxism. At the same time, they achieved a scale never seen before for a libertarian organization in recent decades, rivaling other political parties and organizations much more established in the Chilean scene.

In this context, a sector of libertarians—which I would venture to say is the majority—has made a series of reflections that have shaped the political approach known as "Democratic Rupture" in various articles and public documents, as well as in internal discussion processes. Despite this, there is still some confusion regarding the implications of this wager, which we will try to clarify to some extent with this article.

[76]

Chilean libertarian communist sectors began supporting leftist electoral options in 2013. At first, they did so tactically, without intervening in the campaigns, but calling for a vote for a democratic rupture to overthrow the reactionary democratic regime that ruled the country. Later, in the 2018 electoral process, the Izquierda Libertaria the Frente Amplio (Broad Front), which was running in the parliamentary elections. Due to its participation, libertarian activist Gael Yeomans was elected as a deputy.[77] Since then, the Izquierda Libertaria has had more regional and national deputies, as well as senators. These efforts culminated in a progressive government in the country led by Gabriel Boric, a former autonomist student leader from the same era as the FEL. However, this has not produced the expected radicalization of society to build revolutionary alternatives in a socialist sense through popular power and constituent power. Chile continues to be a capitalist state—of a progressive nature, admittedly—without the slightest hint of socializing policies.

As can be seen, the Izquierda Libertaria [78] had abandoned traditional libertarian communist postulates and was pointed out by rivals and opponents of the anarchist communist current within anarchism as a logical derivation of all especifist anarchism. For this reason, and for other reasons as well, it suffered some splits,[79] such as Solidaridad FCL,[80] some of which in turn followed the parliamentary path, resulting in further splits.

At the Latin American level, the especifist movement distanced itself from all these Chilean groups until the Santiago Anarchist Federation (FAS)[81] emerged in 2019, once again aligned with the rest of the international movement. This FAS, therefore, emerges as a break with the imprint taken by Chilean libertarian communism, returning to Latin American especifism.

From Network to Coordination

Between 2015 and 2019, the movement experienced a setback caused by issues we have already seen, causing divisions in some organizations within the movement, hindering understanding, fostering disorientation, or directly leading to the dissolution of some organizations and the destruction of entire movements, as we have seen.

Not everything was disappointing, of course. While a national British organization (the ACG) had emerged in 2018, in 2019 Die Plattform was founded in Germany, the largest European state that until then had lacked organizations of the movement.

At the 2019 Jornadas Anarquistas, Latin American organizations spoke of the need to relaunch the movement.[82] At this time, they championed especifism, or, in other words, politically organized anarchism, and sought to consolidate it in all regions. Their communiqué defined the role of the anarchist political organization, which should be responsible for developing the theory and analytical tools to understand reality and better operate within it. They emphasized the internal political work of each organization to avoid confusion and dead ends.

Our lives depend on [our social] insertions, but the Political Organization, that small engine that drives the popular movement, is necessary alongside it. The Anarchist Political Organization, in the especifist conception, is not avant-garde, but rather one of militant self-denial, with the aim of incentivizing and guiding a process of revolutionary rupture with broad participation of the organized people. We deeply respect the specific nature of that level. We have called this process Popular Power, a process of building the organizations of popular power that will replace the bourgeois power structures. Thus, social insertion and political organization go hand in hand and are articulated horizontally in a very different way than that proposed and developed by all the vanguardist movements of the left to date, which have done nothing more than limit the development of popular organizations and instrumentalize them as "apparatuses" useful to their parties. For this reason, Especifist Anarchism speaks of a Strong People [Pueblo Fuerte] and not a "strong party," as all currents of Marxism have proposed. We advocate a Strong People, a people who construct their destiny and their own opportunities and degrees of freedom according to their experience of struggle, development, and progress in the process of rupture.

As a result of this initiative, the foundations for new international work began to be laid. In December 2019, the Latin American Anarchist Coordination (CALA) was re-established, formed by the CAB (Brazil),[84] the FAR (Argentina),[85] and the FAU (Uruguay). These organizations served as a focal point for the entire movement and took over from the European organizations, which had been leading the way until then.

“…We are convinced that Anarchism must be operational, agile, and in tune with new social realities in order to confront the harshness that this ruthless system imposes on those at the bottom. But to do so, we reiterate, Anarchism must be politically organized. It is Political Organization that allows militants to process the necessary discussions and debates, make pertinent analyses of the conjuncture, define action and development plans, fine-tune tactics, and also design a final strategy and adapt that strategy to each period of action, to each conjuncture…”

[85]

With CALA, the entire international libertarian communist movement was extraordinarily energized, starting with the notable efforts of Nathaniel Clavijo (Uruguay), who enlisted the help of Dimitris Troaditis (now based in Melbourne, Australia), Jonathan Payn (now in Istanbul), Johnny Rumpf (Bern, Switzerland), and Gio (France) to reorganize the movement. As always, the veterans pull the younger ones until they understand how it works.

In 2020, the year of the global pandemic, the foundations were laid for a more articulated international coordination than before. From then on, meetings became much more stable, as they could be held online. Meetings were held every month or two, and a fairly natural coordination took shape.

The reason for so many meetings was the movement's need to publish international statements. The first was to support the Chilean uprising and demand the freedom of those arrested during the December 2019 protests.[86] Later, it was signed jointly on May Day, then on June 28th, Stonewall Day, then to support the American people after the police murder of George Floyd, also on July 19th, against the repression in Turkey, on March 8th, to commemorate the anniversary of Krondstadt, the Paris Commune, on the pandemic, against the war in Ukraine, the genocide in Gaza, and many others. On each occasion, between 12 and 25 organizations from around the world signed.

Another project was to support anarchist comrades in Sudan,[87] who needed financial assistance to leave the country. These days, some of those people are returning. Other coordinating initiatives have been the summer camps and schools, organized by each organization independently, such as those organized by Embat and UCL since 2018 and 2020, respectively. In the case of the former, in 2024 it helped organize the first especifist meeting in Spain, together with the organizations Liza (Madrid) and Batzac - Joventuts Llibertàries (Catalonia), which was attended by people from other places and other organizations. Similarly, the French camps are attended by British, German, Swiss, Spanish, or Italian activists, depending on the occasion. Die Plattform has also organized such camps, while an Anarchist Political School was held in Australia, which has helped articulate the tendency until an anarchist federation has been formed there. Finally, this summer the first camp of the British ACG will be held.

To an outside audience, the development of organized anarchism might seem quite informal. However, it has been an organic process. There was a prior praxis dating back to the 1990s. Initially, there was a personal level, comprised of activists who sometimes met without a mandate from their organizations. Then came the level of formal meetings of the organizations, represented by delegates. The third level would be joint working groups between activists from different countries that carry out specific projects. It is necessary to know how to read the process and understand the rhythms, which are sometimes fast and other times slow. The fact is that, starting in 2020, the dynamic accelerated.

In short, the Coordination towards 2022 was composed of the following organizations:

• Alternativa Libertaria (AL/FdCA) – Italy
• Anarchist Communist Group (ACG) – Great Britain
• Federación Anarquista – Greece
• Aotearoa Workers Solidarity Movement (AWSM) – Aotearoa/New Zealand
• Coordenação Anarquista Brasileira (CAB) – Brazil
• Federación Anarquista de Rosario (FAR) – Argentina
• Federación Anarquista Uruguaya (FAU) – Uruguay
• Embat, Organització Llibertària de Catalunya
• Libertäre Aktion (LA) – Switzerland
• Melbourne Anarchist Communist Group (MACG) – Australia
• Organización Anarquista de Córdoba (OAC) – Argentina
• Organización Anarquista de Santa Cruz (OASC) – Argentina
• Organización Anarquista de Tucumán (OAT) – Argentina
• Roja y Negra – Organización Politica Anarquista (Buenos Aires) – Argentina
• Organisation Socialiste Libertaire (OSL) – Switzerland
• Tekoşina Anarşist (TA) – Rojava
• Union Communiste Libertaire (UCL) – France, Belgium y Switzerland
• Grupo Libertario Vía Libre – Colombia

Some organizations from Turkey, such as DAF[88] and Karala, which have since dissolved, also participated. In these cases, these organizations did not define themselves as libertarian communists or anarcho-communists, but simply anarchists, but there was always mutual understanding. Similarly, relations have always been maintained with Tekoşîna Anarşîst,[89] an organization composed of international anarchist militants in Rojava.

In some of the early meetings, contacts were also made with organizations from Iran and the Philippines, although it was clear that they did not share the basic foundations of the movement, and their paths diverged. Nevertheless, starting in 2020, a growth in the number of groups and militants worldwide was noted. In some countries, this growth has led to the establishment of national organizations with several local groups, such as in Australia, Germany, and Argentina.

Most organizations during this period focused on approving and working on their own programs, moving beyond the model of those anarchist groups that had only a vague understanding of reality and whose militancy was united only by principles, the distant goal of libertarian communism and little else.

The International Coordination of Organized Anarchism

The result of the above has been the formal construction of the Coordination at the end of 2024. This Coordination does not have the form of an International, but rather a network. It has continental sections in Europe and the Americas, and perhaps something similar will be done in the Asia-Pacific in the medium term, but it is primarily articulated at a global level.

One of its projects is the website anarkismo.net, which now acts as a speaker for the entire movement internationally.

Since the time of the communiqués, a South Korean organization and the Black Rose Federation of the United States have joined. Several more have appeared throughout, creating an increasingly complex and difficult-to-follow map.

What is worth highlighting is CALA's insistence on the theoretical and strategic unity of all the Coordination's organizations. This has allowed almost all organizations to self-evaluate and conduct their ideological, theoretical, and strategic debates, leading to current situation analyses, programs, and political lines. At that time, several non-Latin American organizations also began to call themselves "especifist," and new ones emerged elsewhere with that definition, ignoring more traditional constructs in their regions.

Regarding the currently coordinated organizations, they are:

America
• Black Rose Anarchist Federation / Federación Anarquista Rosa Negra – United States
• Grupo Libertario Vía Libre - Colombia
• Federación Anarquista Santiago - Chile
• Roja y Negra, Organización Política Anarquista - Buenos Aires, Argentina
• Federación Anarquista Uruguaya (CALA)
• Coordenação Anarquista Brasileira (CALA):
• Federação Anarquista Gaúcha - Rio Grande do Sul
• Federação Anarquista Cabana - Belem do Pará
• Organização Resistência Libertária - Ceará
• Federação Anarquista Quilombo de Resistência - Bahia
• Federação Anarquista dos Palmares - Alagoas
• Coletivo Anarquista Luta de Classe - Paraná
• Coletivo Anarquista Bandeira Negra - Santa Catarina
• Organização Anarquista Maria Iêda - Pernambuco
• También hay una construcción anarquista en la Argentina formada por:
• Federación Anarquista de Rosario (CALA)
• Organización Anarquista de Tucumán
• Organización Anarquista de Córdoba
• Organización Anarquista de Santa Cruz
• Organización Revolucionaria Anarquista - Buenos Aires

Europe
• Anarchist Communist Group – Great Britain
• Die Plattform - Germany
• Embat, Organització Llibertària de Catalunya
• Midada, Libertär, Sozialistisch, Organisiert - Switzerland
• Organisation Socialiste Libertaire - Switzerland
• Union Communiste Libertaire - France, Belgium y Switzerland

Middle East
• Tekoşîna Anarşîst - Rojava

Pacific Asia
• Anarchist Worker Solidarity Movement – New Zealand
• Anarchist Solidarity / Anarchist Yondae / 아나키스트 연대 – South Korea
• Anarchist Communist Federation - Australia:
• ACF-Brisbaine - Anarchist Communists Meanjin
• ACF-Melbourne - Melbourne Anarchist Communist Group
• ACF-Geelong - Geelong Anarchist Communists

Currently, there are other libertarian communist groups and organizations in the United States, Canada, Brazil (the new OSL is noteworthy due to its size), Italy, Spain, Great Britain, France, the Netherlands, Germany, Sweden, Finland, Greece, Cyprus, Turkey, Indonesia, and New Zealand. These groups do not belong to the International Coordination, but maintain contact with one or more of the current's organizations, which now number several dozens altogether. Of course, they are also an active part of the entire movement, as the Coordination is by no means the entire movement, nor does it claim to be. In any case, these hundreds (or thousands already) of international militants are building a solid libertarian alternative that has already positioned itself within the broader anarchist movement.

Overview

We will conclude by reviewing the current's periods:

• The anarcho-communist current of anarchism dates back to its very beginnings with the International Alliance for Socialist Democracy. Its tradition can be traced over the decades. After World War II, this current was reduced to very few countries. Of these, France, Italy, and Uruguay had the most prominent movements, surviving into the 1980s despite all kinds of difficulties.

• In the 1980s, several solid organizations were created that would last for many years: OSL (founded in 1982 in Switzerland), WSM (founded in 1984, Ireland), FdCA (1986, Italy), Union des Travailleurs Communistes Libertaires (1986, France), FAG (1985, Brazil), FAU (reorganized in 1986, Uruguay), and Anarchist Federation (1986, Great Britain, which was initially anarcho-communist). These organizations maintained contact with each other, but the synthesist and anarcho-syndicalist currents predominated by far within the anarchist movement.

• In the 1990s, new organizations began to emerge. Alternative Libertaire (1991, France; derived from previous organizations), FAG (1995), and OSL (1997) in Brazil; OSL (1996), ORA (Rosario), and AUCA (La Plata) in Argentina; CUAC in Chile (1999), among others; various groups in the United States and Canada; ORA (1996, Czech Republic); WSF (1995, South Africa)… Forming an organic relationship, on the one hand, in Latin America through the FAU and FAG, and on the other, in Europe through Alternative Libertaire, OSL, and FdCA, whose union fronts are approaching the CGT-E, and the latter invites them to its meetings. In parallel, the Anarchist Platform mailing list emerged, bringing Anglo-Saxon platformism into contact.

• In the years 1999-2003, the articulation of the movement accelerated through the resistance movement against capitalist globalization. Groups and organizations emerged in many places (too many to list here), creating spaces for interaction, such as ELAOPA, the Jornadas Anarquistas, and CALA in Latin America, and SIL in Europe, although the latter also provided solidarity with initiatives in the South. The entire anarcho-communist movement expanded.

• 2004-2009 period. These were years of ebb and flow in social struggles. Yet, the movement already maintained political relations. This resulted in the creation of anarkismo.net (2005), the signing of solidarity declarations and the first international meetings. The global economic and financial crisis of 2008 erupted.

• In the years 2010-2014, there was again a strong expansion and coordination. Initiatives multiplied: the anarchism network consolidated, new declarations were signed, the Saint Imier meeting was held (2012), and new groups and organizations emerged, and the anarchist movement reached new countries where it had no presence in Asia and Africa.

• 2015-2019 Period. Once again, a period of ebb and flow. Some veteran organizations disbanded, others entered into crisis and stagnation, and others suffered from splits or changed their ideological line. However, the previous inertia continued to produce new organizations.

• Finally, the period from 2020 to the present has given rise to greater international coordination and a climate conducive to the creation of new organizations, aided by the crisis experienced by other currents of anarchism. At this point, the libertarian communist movement is no longer unknown. It is not large, of course, but it appears much more solid than other currents of anarchism.

Bibliography

Primary Sources:

CAB (2012). Principles and Practices of Especifismo.

Programmatic Declaration of the Brazilian Anarchist Coordination. CAB Link.

FAU (2003). Huerta Grande: Organizational Document.

Founding Text of Uruguayan Especifismo. Available at: FAU Digital.

FAU (2003). Anarchism in the Anti-Globalization Movement.

SIL (2001). Madrid Declaration.

Founding Document of the Network. Available at: FDCA Archives.

WSM (2000). The Organizational Platform of the Libertarian Communists.

English translation of the 1926 Platform. Libcom.org.

ZACF (2010). Towards a Fresh Revolution.

Strategic Analysis of the South African Federation. Zabalaza.net.

WSM (2001). Report from the Genoa Counter-Summit. Account of the Genoa protests. Libcom.org.

Online Resources

Libertarian Communist Manifesto (Fontenis):

Full text in Spanish

SIL Archives:

FDCA Historical Documents

The Organizational Platform for a General Union of Anarchists

Nestor Makhno Archive

Publications

Corrêa, F. (2012). Social Anarchism and Organization. AK Press.

Corrêa, F. (2015). Social Anarchism and Organization: The Specific Proposal. Eleuterio Press.

Corrêa, F. (2022). Elements of Anarchist Theory and Strategy [Interview by M. Walmsley]. Anarkismo.net.

Fontenis, G. (1954/2013). Libertarian Communist Manifesto. Critical edition with foreword by Frank Mintz. Anselmo Lorenzo Foundation.

García, V. (2017). The Libertarian Left in Chile: From resistance to institutional politics. LOM Editions.

Gutiérrez, J.A. (2015). Anarchism in Latin America: The libertarian utopia south of the Rio Grande. Eleutherius.

Lima Rocha, B. (2013). Anarchism and class struggle: A view from Latin America. Utopía y Praxis Latinoamericana Magazine, 18(60), 13-28.

Lima Rocha, B. (2017). Political militancy and revolutionary strategy: The case of the Gaúcha Anarchist Federation. In Anarchism & Education (pp. 77-94). Editor Fi.

Méndez, N. & Vallota, A. (2018). Anarchism in Latin America: Networks, practices and militancy. CEHIPOL.

Olaizola Albéniz, J. M. (2013). The need to organize anarchists (II). Anarquia.cat. https://www.anarquia.cat/la-necesidad-de-organizarse-los-anarquistas-ii/

Payn, J. (2018). Building Counter-Power: The ZACF and the South African Left. Interface: A Journal for and About Social Movements.

Rugai, R. (2020). Specificism: The construction of popular power in Latin America. Faísca Editor.

Troaditis, D. (2020). From Delo Truda to Anarkismo.net: A Century of Anarchist Organizing. Anarchist Studies.

Van der Walt, L. & Schmidt, M. (2009). Black Flame: The Revolutionary Class Politics of Anarchism and Syndicalism. AK Press.

--------

NOTES

1 https://www.unioncommunistelibertaire.org/

2 https://alternativalibertaria.fdca.it/wpAL/

3 https://federacionanarquistauruguaya.uy/

4 Mail communication with José María Olaizola, 05/20/2025

5 This French trade union organization dates back to 1981 as a grouping of 10 autonomous federations and independent national unions. It was significantly influenced by Trotskyist and, in some cases, libertarian currents. In the 1990s, it had around 50,000-60,000 members.

6 Known as CIB Unicobas, it is an organization of Italian grassroots trade unionism, part of the "Cobas" (grassroots committees) phenomenon. Unicobas was founded in 1991 and quickly came into contact with alternative trade unionism. It had 5,000 members.

7. An anarcho-syndicalist organization founded in Sweden in 1910 under the name Sveriges Arbetares Centralorganisation. In the 1950s it was excluded from the IWA, entering into conflict with the exiled Spanish CNT. A rivalry existed ever since. When the Spanish CNT split in the 1980s, giving rise to the CGT, this new organization resumed contact with the Swedish union.

8. The Confédération Romande du Travail (CRT) was founded in the early 1970s by Christian syndicalism. Several years later, due to the influence of militant trade unionists, it changed direction and became part of the sector of unions and tendencies of that time that sought to develop an alternative unionism. It dissolved in 1996. Its legacy of militant unionism would later be taken up by the SUD of the canton of Vaud.

9. Ibid.

10 In English, see “International Libertarian Meeting.” https://web.archive.org/web/20080223130405/http://flag.blackened.net/rev…

In French, see Alternative Libertaire, no. 36, October 1995, pp. 14-15:

https://www.archivesautonomies.org/IMG/pdf/communismelib/alternative-lib…

11 Conversation with Nathaniel Clavijo, 05/23/2025.

12 [Sibersakaya Konfederatsia Truda] The Siberian Confederation of Labor (SKT) was founded in March 1995 by Siberian anarcho-syndicalists, who until then had been grouped in a "Confederation of Anarcho-Syndicalists" that operated from 1989 to 2000. It grew to around 5,000 members, according to its own source.

13 Lucien Van der Walt, "Report on Le Autre Futur" (Report on the Other Future), Paris summit, August 26, 2015

https://lucienvanderwalt.com/2015/08/26/lucien-van-der-walt-2000-report-...

14 https://www.wsm.ie/

15 Announcing Anarchist Platform Email List

https://www.struggle.ws/exwsm/c/announcing-anarchist-platform-email-list…

16 Thirty Years of Life… 11/01/2016

https://alternativalibertaria.fdca.it/wpAL/blog/2016/11/01/1986-2016-30-...

17 https://zabalaza.net/

18 The text can be read in its original language here:

https://www.cabn.libertar.org/wp-content/uploads/2012/02/FARJ_-_ANARQUIS…

19 Interview with the FdCA by NEFAC, 2003

https://anarchistplatform.wordpress.com/2010/06/14/the-global-influence-...

20 Against Capitalist Globalization! Alternative Libertaire #96, May 2001, p. 11

https://www.archivesautonomies.org/IMG/pdf/communismelib/alternative-lib…

21 A written reference can be found on the back page of the newspaper of the XVII CGT Congress in A Coruña, October 20, 2013. Juan Pilo indicates that Mechoso's trip to Europe accelerated contacts. Among others, they contacted Olaizola, then Secretary General of the CGT.

https://cgt.org.es/wp-content/uploads/2013/10/diario3.qxd_.pdf

22 Olaizola, 05/20/2025

23 See some RL statements on the Radio Klara website:

https://www.radioklara.org/radioklara/?tag=red-libertaria-apoyo-mutuo

24 Naissance d'un réseau international libertaire. Extrait de mai number from Alternative Libertaire (France):

https://www.ainfos.ca/01/jun/ainfos00171.html

25 Consultation with José María Olaizola. 05/18/2025

26 Declaration of the International Libertarian Meeting. March 31, 2001

https://www.fdca.it/fdcaen/ILS/ils_madrid.htm

27 https://www.instagram.com/fag.cab/

28 Interview with ORA by NEFAC, 2003:

https://anarchistplatform.wordpress.com/2010/06/14/the-global-influence-...

29 "Magonism" is considered a type of libertarian communism native to Mexico. It takes into account the influence of indigenous peoples and draws on their traditional customs and forms of community organization. These ideas became popular in the 1990s. The concept of "Magonism" comes from Ricardo Flores Magón, one of the driving forces of the 1910 Mexican Revolution, who was an anarchist.

The Ricardo Flores Magón Popular Indigenous Council of Oaxaca (CIPO-RFM) was active between approximately 1997 and 2006. It coordinated various local indigenous organizations in the state of Oaxaca. It moved internationally within libertarian circles. https://es.wikipedia.org/wiki/Consejo_Ind%C3%ADgena_Popular_de_Oaxaca_%2…

31 The acronym stands for Zabalaza Anarchist Communist Federation.

32 https://www.nodo50.org/auca/menu%20que%20es%20auca.html

33 NEFAC stands for North Eastern Anarchist Federation. It united groups from New England and Quebec. Their texts can be found here:

https://libcom.org/tags/nefac

34 For example, the 2008 conference organized by the CGT in Madrid, "A Libertarian Critique of the Current Situation"

https://info.nodo50.org/Jornadas-Una-critica-libertaria-de.html

35 For more information, read José Antonio Gutiérrez, "Reflections on Twenty Years of Anarcho-Communism in Chile," February 24, 2020.

https://www.anarkismo.net/article/31737

36 To see photos of the first meeting:

https://www.nodo50.org/rprj/elaopa/fotos.htm

To see some initial ELAOPA documents:

https://www.nodo50.org/rprj/elaopa/forum.htm

37 Latin American Meeting of Autonomous Popular Organizations (ELAOPA) in Santiago, Chile. Rojo y Negro No. 397, February 2025.

https://rojoynegro.info/articulo/encuentro-latinoamericano-de-organizaci…

38 Final Declaration of the 2003 Anarchist Conference:

https://federacionanarquistauruguaya.uy/declaracion-final-de-las-jornada…

39 List published by Daniel Barret, The Seditious Awakenings of Anarchy. Buenos Aires: Libros de Anarres, 2011. pp. 153-154

40 https://uniaoanarquista.wordpress.com/wp-content/uploads/2013/12/el-anar…

41 Anarkismo.net. Interview with one of the founders

https://ithanarquista.wordpress.com/wp-content/uploads/2020/08/jose-anto…

42 When an anarcho-communist network was formed, anarcho-syndicalist organizations, such as the CGT, the SAC, or the CNT-Vignoles, and grassroots trade unionists, such as Unicobas or the SUD, joined together in new networks, such as FESAL, the International Trade Union Network of Solidarity and Struggle, or the Coordinadora Rojinegra.

43 Excerpt from the interview Autonomous Action of Russia conducted with the ZACF in 2010. The interview can be read at:

https://zabalaza.net/2010/12/07/autonomous-action-russia-interviews-the-...

44 http://oclibertaire.free.fr/

45 Nick Heath is currently a member of the Anarchist Communist Group. He publishes under the pseudonym BattleScarred.

46 https://anarchistplatform.wordpress.com/

47 Ilan was interviewed extensively in 2025:

https://alasbarricadas.org/noticias/node/57055

48 https://columnalibertaria.blogspot.com/

49 http://www.farj.org/

50 Felipe Corrêa. Interview with Mya Walmsey. Elements of Anarchist Theory and Strategy. An interview with Felipe Corrêa. March 2022.

51 https://avtonom.org/en

52 https://melbacg.au/

53 https://libcom.org/tags/liberty-solidarity

54 Anarcho-Communist Declaration on the Global Economic Crisis and the G20 Meeting, 11/17/2008. https://www.anarkismo.net/article/10681

55 Europe: Libertarian Communists Resist Liaisons. 02/03/2010 https://www.unioncommunistelibertaire.org/?Europe-Les-communistes-libert…

The agreements can be read here: https://www.unioncommunistelibertaire.org/?Rencontre-europeenne-de-group…

56 https://www.blackrosefed.org/about/

57 The CAB would not dissolve the international secretariats of each regional or local organization of the Coordinator until 2016, with each participating independently in international coordination until then.

58 Declaration of international solidarity with the 46 activists detained in Zimbabwe. 02/28/2011

https://www.anarkismo.net/article/18895?search_text=declaraci%F3n+intern…

59 International Libertarian Declaration in solidarity with the popular struggle in Egypt, 11/25/2011

https://www.anarkismo.net/article/21228

60 http://www.iceautogestion.org/index.php/es/

61 WSM takes part in Conference of European Anarchist Organizations in London. March 31, 2011 https://www.struggle.ws/exwsm/c/wsm-conference-european-anarkismo-london…

62 The FAO forum was a precursor to the CAB. It was the space where Brazilian organizations met for debate.

63 Anarchist Conference January 2011. Sao Paulo. April 27, 2011

https://federacionanarquistauruguaya.uy/jornadas-anarquistas-enero-janei…

64 Delegation returns from International Anarchist Gathering at St. Imier. August 21, 2012

https://www.struggle.ws/exwsm/sites/default/files/MaydayAnarchistStateme…

65 José María Olaizola Albéniz. The Need for Anarchists to Organize (II). Hernani, January 27, 2013

https://www.anarquia.cat/la-necesidad-de-organizarse-los-anarquistas-ii/

66 May Day. Building a New Workers' Movement. https://www.struggle.ws/exwsm/sites/default/files/MaydayAnarchistStateme…

67 International Libertarian Declaration of Solidarity with the Kurdish Resistance, 10/22/2014

https://www.anarkismo.net/article/27505

68 We Anarchist/Liberal Communists in the Classroom, in the Europe of Capital, 12/11/2017

https://www.anarkismo.net/article/30713

69 The map has not been updated, so it serves to show the state of the libertarian communist movement that year.

70 Consider, for example, these messages received by UCL in 2015:

https://www.unioncommunistelibertaire.org/?Messages-internationaux

71 WSM Closing Statement

https://libcom.org/article/workers-solidarity-movement-closing-statement

72 https://www.motmakt.no/

73 https://www.anarchistcommunism.org/

74 2017 Statement on Michael Schmidt Case / Declaração sobre o caso Michael Schmidt

https://ithanarquista.wordpress.com/2017/03/23/2017-statement-on-michael…

75 Interview with UMLEM, 04/03/2008:

https://www.alasbarricadas.org/noticias/node/7092

76 Felipe Ramírez, A Bet Revolutionary movement of the Libertarian Left. 03/11/2013

https://periodico-solidaridad.blogspot.com/2013/11/declaracion-nacional-...

77 See https://es.wikipedia.org/wiki/Izquierda_Libertaria

78 https://www.instagram.com/izqlibertaria/?hl=es

79 Regarding the breakup of the Libertarian Left, some activists issued this statement:

https://www.tercerainformacion.es/articulo/internacional/30/03/2017/chil…

80 https://solidaridadfcl.org

81 https://fasanarquista7.wordpress.com/

82 Anarchist Conference 2019, 03/20/2019.

https://www.anarkismo.net/article/31339

83 https://www.instagram.com/cabanarquista/

84 https://www.instagram.com/far_rosario/

85 CALA Launch Statement. December 15, 2019

https://federacionanarquistauruguaya.uy/comunicado-de-lanzamiento-de-la-...

86 Joint Internationalist Declaration for the Freedom of the Political Prisoners of the Social Uprising in the Chilean Region, December 12, 2019

https://www.anarkismo.net/article/32109

87 Update on the Campaign for the Sudanese Anarchists. April 18, 2024

https://www.anarkismo.net/article/32877?search_text=Sudan

88 https://www.facebook.com/DAFederasyon/

89 https://tekosinaanarsist.noblogs.org/

Γιατί χρειαζόμαστε μια επανάσταση

Επανάσταση είναι ο πλήρης μετασχηματισμός του τρόπου με τον οποίο ζούμε, εργαζόμαστε και σχετιζόμαστε μεταξύ μας. Οι περισσότερες επαναστάσεις είναι πολιτικές επαναστάσεις.

Αναδιατάσσουν το ποιος μας κυβερνά, αλλά αφήνουν ανέγγιχτες τις βαθύτερες δομές της καταπίεσης. Μια κοινωνική επανάσταση προχωράει παραπέρα, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται οι αποφάσεις, μοιράζονται οι πόροι και κατανέμεται η εξουσία.

Μια κοινωνική επανάσταση περιγράφει την εργατική τάξη που παίρνει τον συλλογικό έλεγχο της παραγωγής, της διανομής και της καθημερινής ζωής. Είναι οι άνθρωποι της δουλειάς που παίρνουν τώρα τις αποφάσεις, στους χώρους εργασίας και στις κοινότητές τους. Είναι ένας κόσμος χτισμένος με βάση την αρχή: από τον καθένα ανάλογα με τις ικανότητές του, στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του.

Για κάποιους, αυτό ακούγεται ουτοπικό. Αλλά αυτό που είναι πραγματικά ουτοπικό είναι η πεποίθηση ότι μπορούμε να ψηφίσουμε ή να μεταρρυθμιστούμε για να ξεφύγουμε από ένα σύστημα που βασίζεται στην εκμετάλλευση.

Ο καπιταλισμός δεν είναι προβληματικός

Ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα που βασίζεται στην ανισότητα, τον εξαναγκασμό και την ατελείωτη ανάπτυξη. Η βία του είναι τόσο θεαματική όσο και καθημερινή: βόμβες που πέφτουν σε ένα μέρος, πείνα σε ένα άλλο, ειδοποιήσεις έξωσης που στέλνονται σιωπηλά με email ενώ τα σπίτια μένουν άδεια.

Ο καπιταλισμός δεν χρειάζεται να είναι κακοδιαχειρισμένος για να καταστρέψει ζωές. Δεν μπορεί να γίνει πράσινος, ηθικός ή δίκαιος. Δεν μπορεί να σταματήσει τη λεηλασία της γης, της εργασίας, του πλανήτη, γιατί δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς λεηλασία: λίθιο από αποικιοκρατούμενα εδάφη, εργασία από εξαντλημένα σώματα.

Οι μεταρρυθμίσεις δεν αρκούν

Κάθε μεταρρύθμιση που κερδίσαμε, έπρεπε να την αποσπάσουμε από τα χέρια του κεφαλαίου. Είναι παραχωρήσεις, όχι δώρα, που επιβάλλονται από τον οργανωμένο, διαρκή αγώνα της εργατικής τάξης. Όταν αυτός ο αγώνας εξασθενεί, το κεφάλαιο παίρνει πίσω όλα όσα το αναγκάσαμε να παραχωρήσει.

Γι' αυτό υποστηρίζουμε τις μεταρρυθμίσεις αλλά απορρίπτουμε τον ρεφορμισμό. Η πεποίθηση ότι αυτό το σύστημα μπορεί σταδιακά να μετατραπεί σε κάτι δίκαιο είναι παγίδα. Αγωνιζόμαστε για μεταρρυθμίσεις όχι για να μπαλώσουμε τον καπιταλισμό, αλλά για να χτίσουμε την εμπιστοσύνη, την οργάνωση και τη δύναμη μέσα στην εργατική τάξη, ώστε να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε και να διαλύσουμε το ίδιο το σύστημα.

Το κεφάλαιο δεν θα φύγει ήσυχα

Η άρχουσα τάξη θα αντισταθεί σε οτιδήποτε απειλεί τον έλεγχό της με όλη τη βία που μπορεί να συγκεντρώσει. Θα εγκαταλείψουν κάθε δημοκρατικό πρόσχημα και θα απελευθερώσουν την πλήρη δύναμη του κράτους για να προστατεύσουν τον πλούτο τους. Αν αυτό σημαίνει να κλείσουν τα κοινοβούλια, να υποστηρίξουν φασιστικά πραξικοπήματα ή να πνίξουν στο αίμα μαζικά κινήματα, δεν θα διστάσουν.

Αυτό δεν συνοδεύεται πάντα από σφαίρες. Το κεφάλαιο λιμοκτονεί επίσης για να υποταχθεί μέσω κυρώσεων, παγίδων χρέους και οικονομικών αποκλεισμών. Όταν διακυβεύεται το κέρδος, κανένας νόμος, σύνταγμα ή εκλογή δεν είναι ιερός.

Η ιστορία το αποδεικνύει αυτό. Από τη Χιλή μέχρι την Ινδονησία και την Αυστραλία, τη στιγμή που ένα κίνημα γίνεται πραγματική απειλή για το κεφάλαιο, οι μάσκες πέφτουν.

Στη Χιλή, ο Σαλβαδόρ Αλιέντε προσπάθησε να φέρει τον σοσιαλισμό μέσω της κάλπης. Γι' αυτό τον αντιμετώπισαν με τανκς και πυροβολισμούς. Η CIA υποστήριξε ένα πραξικόπημα, ο στρατός κατέλαβε την εξουσία και χιλιάδες εργάτες και φοιτητές συνελήφθησαν, βασανίστηκαν και εκτελέστηκαν. Τα όνειρα ενός «δημοκρατικού» σοσιαλισμού θάφτηκαν σε μαζικούς τάφους.
Στην Ινδονησία, οι ΗΠΑ εξόπλισαν και υποστήριξαν το στρατό του στρατηγού Suharto, καθώς αυτός πραγματοποίησε μια από τις πιο φρικιαστικές σφαγές του 20ού αιώνα. Πάνω από ένα εκατομμύριο κομμουνιστές, συνδικαλιστές και οποιοσδήποτε ήταν ύποπτος για συμπάθεια προς αυτοούς σφαγιάστηκαν για να προστατευθούν τα συμφέροντα του κεφαλαίου. Οι Αυστραλοί διπλωμάτες και πολιτικοί είχαν πλήρη επίγνωση της κλίμακας της βίας. Την επαίνεσαν ως «μεγάλη νίκη», ενώ παρείχαν προπαγάνδα, πληροφορίες και διπλωματική κάλυψη στο καθεστώς.
Στην ίδια την Αυστραλία, διατηρήθηκε το ίδιο μοτίβο. Ακόμη και οι ήπιες μεταρρυθμίσεις της κυβέρνησης Whitlam προκάλεσαν πανικό. Οι επενδύσεις στέρεψαν, τα μέσα ενημέρωσης έγιναν εχθρικά και ο συνήθως τελετουργικός Γενικός Κυβερνήτης παρενέβη για να απολύσει την κυβέρνηση Whitlam.

Γιατί λοιπόν επανάσταση;

Κανένας νόμος δεν μπορεί να καταργήσει τον καπιταλισμό. Κανένα κόμμα δεν μπορεί να μας βγάλει από την κλιματική κατάρρευση. Καμία γραφειοκρατία δεν μπορεί να διαλύσει το σύστημα που δημιούργησε αυτή την κρίση.

Χρειαζόμαστε μια επανάσταση όχι επειδή είμαστε ιδεαλιστές, αλλά επειδή είμαστε ρεαλιστές. Η φτώχεια, ο ιμπεριαλισμός και η οικολογική κατάρρευση δεν είναι σφάλματα του συστήματος. Είναι το σύστημα.

Η επανάσταση δεν είναι ένα μεμονωμένο γεγονός, αλλά μια διαδικασία ρήξης και ανοικοδόμησης. Αν θέλουμε έναν κόσμο οργανωμένο γύρω από τη ζωή αντί για το κέρδος, πρέπει να οικοδομηθεί από την αρχή, μέσω της συλλογικής δύναμης της εργατικής τάξης.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι μπορούμε να το κάνουμε αυτό χρησιμοποιώντας το κράτος, αλλά το κράτος δεν είναι ουδέτερο. Ξανά και ξανά, οι αριστεροί που εισέρχονται στο κράτος βρίσκουν τον εαυτό τους να συντρίβεται, να συνεταιρίζεται ή να μετασχηματίζεται. Ακόμη και εκείνοι με ειλικρινείς προθέσεις αλλάζουν από τους ίδιους τους θεσμούς που ήλπιζαν να χρησιμοποιήσουν. Όσο περισσότερο απορροφώνται οι ριζοσπάστες, τόσο περισσότερο μοιάζουν με αυτό στο οποίο κάποτε αντιτάχθηκαν.

Τα μέσα διαμορφώνουν τους σκοπούς. Δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τις ταξικές δομές για να οικοδομήσετε μια αταξική κοινωνία.

Ο δρόμος μπροστά μας είναι φτιαγμένος από τις επιλογές και τους αγώνες που αναλαμβάνουμε σήμερα, γιατί τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε διαμορφώνουν τον κόσμο που δημιουργούμε. Ξεκινά με την αναγνώριση ότι δεν μπορούμε να ζήσουμε έτσι και ότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να ζήσουμε έτσι. Η εργατική τάξη έχει ήδη τη δύναμη να αλλάξει τα πάντα. Αυτή η δύναμη αυξάνεται μόνο όταν οργανωνόμαστε συνειδητά, συλλογικά και από τα κάτω.

*Το κείμενο είναι από το πρώτο τεύχος του Picket Line, οργάνου της Anarchist Communist Federation (ACF). Σε ηλεκτρονική μορφή βρίσκεται εδώ: https://ancomfed.org/2025/04/why-we-need-a-revolution/ Μετάφραση: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης.

1 – We have seen statements about the work of TA outside of the battlefield, from medical support to education. This second one is of great interest to us, could you please clarify a bit on how you proceed with educational campaigns, not only amongst yourselves but also with local communities? Are there any lessons you wish to share about the role (and process) of revolutionary education? How do you see pedagogy as not only a tool, but also a space within the struggles you must face?

Education is what builds the foundations of a new society. It is often our best tool to defend ourselves and our communities. The kurdish liberation movement values education a lot, and this also brought us to reflect on our approach. In rojava it is a common practice to join educations of several months, where militants from different places have no other work than learn and develop. This is not a new practice from rojava, the kurdish movement has been working on their educational methods for decades. Joining some of those educations, we also noticed how much our understanding of education is connected to school, university and other state systems. And how much we should develop our own educational programs, shaped by our own political views and values. In this, the pedagogy of the oppressed of Paulo Freire can give very important perspectives.

Revolutionary education can be everything we do, if we learn from it in an organized way. Closed educations allow us to work deeper on one topic, like learning about the philosophy and political views of Abdullah Ocalan, study the proposals of Makhno or Malatesta about organized anarchism and the different attempts to put it in practice, or learn about first aid and medical care during war situations. But this also has to come with practice, which is often the best education, like when we work in society with our kurdish, arab and other comrades, when we build our organization day to day, or when we work as combat medics in the front lines. Theory brings knowledge and helps to build understanding and confidence, but is practical work what builds our experience.

Some knowledge we carry with us, is scarce here, and is important to collectivize it. We have been running educations of first aid and tactical field care to kurdish, arab and armenian comrades. We also shared our knowledge and experiences among ourselves, sometimes in short seminar formats sometimes in longer closed educations. This helped us to build our capacities and a common frame as organization, practically as well as ideologically. With time, our methods and systems of education are getting more adapted to our needs, reflecting not only of what we want to teach and learn but also how we want to do it. For some comrades it is helpful to read or listen a seminar for several ours, for others is better to do things and learn on practice. We try to keep this in mind but also challenge ourselves, like by encouraging comrades that are more familiar with academic areas to work on the ground, and push for ideological development and theoretical works with those more oriented to field work.

2- In previous statements you have discussed the need for revolutionaries to disengage from individualistic, selfish mindsets, as well as issues of ego when dealing with comrades and organization. How have you within TA managed to deal with such mindsets? We recognize this view, where anarchism and revolutionary struggle continuously straddle a difficult line between lifestyle and commodity, not allowing us to build meaningful relations on the march to liberation. Are there any lessons or warnings from your own activities that can be parted?

That is a very difficult question, because it is one of the main challenges we face. Anarchism has always discussed the contradictions between individual militants and the need revolutionary organizations. We are working to balance those points, because we see very important arguments to be made on both sides. As many anarchists before us, we reached the conclusion that organization is a necessity, not as an aim in itself but as a means to an end. We don’t accept unnecessary hierarchies and we value the individuality of our militants, often referring to the idea that “there is no organization without militants, there is no militant without organization”. With this we also want to point out the importance of individual responsibility towards the organization, as well as collective responsibility of the organization towards the individuals.

Becoming a militant of a revolutionary organization comes with individual and collective contradictions. The main aspects of our personalities have been shaped by the societies we have grown up in. Life in capitalist modernity relies on individualization. In school, in the work place, in the media we consume, we are told that individual freedom is everything that matters. “Your freedom ends where the freedom of other starts” is often the main idea running our societies. It denies collective belonging and it promotes individualist mindset and values. Is therefore no surprise that individualist anarchism manage to thrive in those capitalist societies we come from, because it connects with those individualist values that liberalism promotes. We want to challenge that. We believe our only way out is solidarity and mutual aid, and for this we have to challenge the deeply rooted individualism that we all carry with us.

Individualism can take many forms. Some are more obvious, like selfishness, elitism, or narcissism; but more subtle forms can take more time to notice, like refusing help when needed, not sharing information or knowledge with comrades, not listening or considering others proposals and ideas. We all have traces of individualism, and they are often connected with our ego and the image we have and we project of ourselves. Overcoming this requires that we are able to evaluate ourselves and others as well as our ways of relating. Criticism and self-criticism go hand in hand, we need to be able to acknowledge our shortcomings to meaningfully engage with the shortcomings of others. Admitting to ourselves that there is a difference between how we perceive ourselves/how we want to be perceived and how other perceive us can be painful. However acknowledging that gap opens the door for us to develop. Everyone has this gap, for some it is wider, for some it is more narrow, and to challenge it can create space to grow and learn. Keeping this in mind, we can build better relations that are founded in honesty and trust.

Trust is scarce in our societies. It is much easier to learn to suspect, to be afraid of your neighbor, to step on your co-workers to get upper hand and get a better piece of the cake. Capitalism relies on competition, and lying and selling yourself, on the society of spectacle. There is no place for honesty and trust in a system that is based on performance, on appearance of what you are not, on faking it and believing that one day you will make it. To be honest and transparent with our comrades necessitates vulnerability. We had been told to hide those things, to not let others see our weak points, to present ourself as the all-capable person that can do anything that is needed. All those individualist traits play against us, specially in difficult moments when stress and hardships reveal the things we try to hide.

We have been working on these issues by putting into practice tools like tekmil and platform, which we learned from the kurdish movement. We also explored other methods, and lately we have been deepening our knowledge on conflict resolution, with restorative circles and transformative justice. Transformative justice provides a good approach, connected to our ideological values and oriented towards topics like responsibility and accountability, that should always be the base of our organizing. We learned that organization is a struggle in itself, and that contradictions, conflicts and challenges will always arise in our organizing. In absence of hierarchical structures, how we take decisions and how we solve conflicts is a very important part of our organizing.

3- Maybe related to above, how is inter-personal conflict resolved at large in NES? We have seen several abstract perspectives, but little of actual accounts on the processes of justice and equity, how are such issues dealth with? Do the several autonomous groups have the freedom to deal with them “in-house”? Are all conflict resolutions centralized?

There are currently two justice systems at play in NES. One similar to state justice and one more based on communitarian justice. The communitarian system consists of peasant consensus committees and local councils that are often composed of religious leaders and community elders. These encourage people to take responsibility and agency over their own problems. However this system is not working so well, unfortunately. Because of this many conflicts are still settled through the state-like legal justice system that is half inherited from the Al-Assad regime and half reorganized by the Autonomous Administration. It is an awkward mix that works with the tools at hand in a difficult situation. The union of lawyers played an important role, as well as the effort to write the “social contract” of AANES, some kind of constitution that is revisited every few years in discussions with different political and social organizations.

The reasons that lead the Autonomous Administration to put more efforts to reorganize the general legal system instead of promoting the communitarian justice councils is not so clear to us. We suggest you talk to justice committee of the AANES directly, they will be better able to answer that. Besides these, there are also the women’s autonomous structures such as the women’s houses (mala jin) and women’s law. These have played and are playing an important role in addressing problems around gender as well as finding solutions around family conflict concerning women (marriage, divorce, abuse, etc.).

Councils, committees, communes, and autonomous organizations have some degree of freedom to deal with conflict “in-house”. How exactly it is approached and if people involve the state-like legal system depends on the nature and size of the conflict as well as the people and groups involved. With crimes that have big social impact, like brutal murders or organized treason (giving intelligence to Turkey that is used to assassinate revolutionaries, helping ISIS to plan and carry out attacks), there have been popular trials. Those trials gather different representatives of the social community, especially those more affected by the crime judged, and function as popular jury to decide the penalty.

For our organization and for organizations in europe we think it is important we come to understand the value of transformative justice, and that we build capacity to start offering alternatives to the legal ‘justice’ system, which is a racist ableist punitive lie and deeply connected to nation-state power. The topic on transformative justice has been on the table in leftist circles in europe for a while. We see it is slowly moving into a more practical phase now. Let us start with small practical adjustments, once we start gaining some experiences from the daily life, we can and should supplement them with some reading/study/theory. Conflict resolution cannot be learned from books, its fundaments can only be learned in practice, books will be very helpful to improve us but only if we are already putting it in practice. We will have to make many mistakes, and that is fine. We have a lot to unlearn from the state imposed systems of ‘justice’. We are making an imperfect start by using tools like tekmil, restorative circles and autonomous women’s structures to build on this.

4- What is the current status of art and self-expression within rojava? Has there been the chance and space for people to be able to perform, create, or show artistic creation? How is such received? How has the changing facets of the conflict affected it?

Tevgera Çand û Hûner (Tev-çand, the organization of art and culture) is a coordination of all the art and culture centers, present in every city. Most of those centers have different groups, like dance, music, theater, cinema, paint, literature, sculpture, etc. They mainly promote art connected to kurdish culture, language and identity. Every ethnic group is encouraged to promote its own traditional art and culture while also making space for other forms of art outside folkloric tradition. Tev-çand has a political approach to art, seeing it as a vehicle to share and spread the values of the revolution. A couple of successful examples are Hunergeha Welat - with their youtube channel publishing new songs and videoclips made in rojava - or the Komina Film a Rojava - the cinema commune that produced several movies, shorts, clips. Komina Film a Rojava recently published a series about rojava called “Evina Kurd” (kurdish love).

The local groups often perform in local celebrations, festive days and other cultural events. In the last years some of those groups and artists are gaining experience and getting more professional, and we start to see their art in different theaters, expositions and events. Art is seen as popular and cultural wealth, and there is no process of commodification around it. Theater, cinema and music are performed and shared for free, and we have never seen any cultural event with entrance fee. This is part of the political approach on ethics and aesthetics that is promoted. To keep it short, we can simply point the efforts to connect aesthetics to political and ethical revolutionary values. This approach challenges the standards of beauty that capitalist modernity tries to impose, seeing art as a vehicle of expression of the people, of the society and its values. A lot of art is connected to the resistance against ISIS and turkish fascism, with special focus on women’s resistances and YPJ, but also about the historical roots and struggles of the kurdish people.

In that approach to art we can see a shift that the revolution brought, that maybe started even before rojava. Kurdish cinema from the 20th century is often tragic, about the massacres and the exile that kurdish people suffered. Dengbêj, a traditional music/poetry, is also infused with stories of destroyed villages, murdered families and orphaned children. It is in this new century that kurdish art has started to reflect a new image. One not so focused on kurds just as victims of inhumane tragedies, but also as actors of change. The songs of YPG and YPJ defeating ISIS or the guerrillas fighting in the mountains, the new movies of the resistance in Sur or in Kobane, the big celebrations of NewRoz (kurdish new year) are examples of a rebirth of the kurdish people and their will to resist. They are not just a people whose faith is suffering, they are a stateless nation whose land has been occupied and whose villages burned down. They learned from other anticolonial struggles and from revolutionary movements of national liberation and they will take their destiny in their hands. They will defend their land and their culture, building a future for next generations, with weapons but also with music, with dance, with cinema.

5- What is TA’s view on the role of religion, and how has it affected their capacity to connect and relate to local communities? Have there been challenges, or chanegs in attitude of the militants? In the west we struggle to separate anti-clericalism from base islamophobia nad eurocentrism, what lessons have you gained from your insertion in Kurdish and Arab societies?

Religion is not the problem for us when it is connected to the people and ethics, it is a problem when religion is connected to power and rule. It is this wielding of authority that we are against, as you also touching with anti-clericalism. Some anarchists came here with atheist backgrounds, and when asked about our religion is easy for us to answer we have no religion. But this answer is often understood as if we have no ethics, and also made us reflect how most of us, even if not practitioners, had been raised in a christian culture.

We agree with you that we in the west can do a bad job at separating anti-clericalism from islamophobia and eurocentrism. The society we are in is overwhelmingly muslim (with small minorities of other belief), nearly everyone has belief in the Quran, even if not everyone describes themselves as practicing muslims. This reality grounds our work with people here. We should understand the importance religion holds to the people and local comrades. Knowing a little, or a lot, about islam is very helpful when we discuss with local comrades. Arguing from religion for a revolutionary perspective is a tactic that has proven successful. It is necessary to respect peoples religious conviction, but at the same time we also critique or question comrades when this leads them to take actions that are not in line with the revolutionary values in NES. There are efforts to build a democratic islam, looking at the ethical side of islamic religion and not so much at the Sharia law. This is a necessary process to come to terms with the aftermath of islamist fundamentalism carried out as theocratic fascism by ISIS. Though from the outside it might seem like ISIS is no more, the fight against its ideology very much continues here. In some regions of NES, ISIS ideology is still widespread and it will take time and effort for everyone to move towards a democratic islam.

6- Anarchist and so-called revolutionary movements in Europe have struggled for decades find something which can overcame our own weaknesses and smallness, looking at methods old and new. What is your perspective on this? Do you also agree or feel the movements are limiting themselves, and if so why? Lack of use of insurrectionary violence, lack of structures directing the struggle, lack of resources, lack of conviction?

This is a very important point and question you bring up here. We agree that movements are limiting themselves. We see the issue at the core as a lack of organizations that can create and promote long term aims perspectives, as currently we mostly see affinity based groups with short term thinking.

The wave of insurrectionism in the 90’s, especially in italy, brought a short term struggle perspective that seemed to promote effectivity. In some ways, it worked, however it did so at the cost of undermining organizational capacity. Organization capacity is crucial. By becoming an organization, we as TA, now have the ability to accumulate experience, we do not constantly have to start anew. We can also build lasting projects and relations, we can deepen our understanding and learning of other organizations that have struggled and are struggling. Not only on an individual level, but on an organizational one. Meaning that such knowledge and experiences cease to become merely tied to one person or one cell or affinity group, but that the whole organization takes ownership of it. This greatly grows our capacity as an organization.

To develop as a revolutionary organization is not easy, we already talked about this. We have to break with the liberal individualist mindset that is so deeply ingrained with capitalist socialization. Our societies are organized around those capitalist values, and to change it we have to develop our own values and social institutions, to anticipate the society we want. The things you mention lacking in anarchist movements (structures to direct the struggle, resources, conviction, action) can often be connected to the lack of organization. If we find ourselves isolated, as individuals or in small groups, our capacity to influence and change the society around us diminish. As we can learn many things in rojava, there are also many lessons we can take from the anarchist organizations in latin america. The ideas of “especifismo” (english: specifism), a theoretical frame oriented to develop specific anarchist organizations, are the result of decades of struggle. We can track them back to platformist proposal of Peter Arshinov and Nestor Maknho, but developed in practice by the Federacion Anarquista de Uruguay (FAU). As portugese anarchists, you have easy access to the materials and texts developed by brazilian anarchist organizations.

7- There was critique recently of the focus and resources given by western leftists towards nascent anarchist movements in Ukraine, who, without true autonomous structures and being inserted in statist armies, have received generous support and funds, while non-white movements have struggled for a fraction of this support. Do you agree with this critique?

We assume you are referring to the article “Anarchist who Fought in rojava: Response to ‘No War But Class War’ Debate”, that can be found on Abolition Media. We agree with the article that the amount of resources sent to Ukraine from western leftist is very disproportional with the amount of material support comrades in NES have gotten, especially given that the revolution here is so explicitly rooted in libertarian revolutionary ideology and praxis, where this is more debatable for Ukraine as the article pointed out. “Solidarity is something you can hold in your hands”, a slogan popularized by the anti-imperialist group KAK, active in Denmark in the 70s, is a statement we can very much find ourselves in. While NES has gotten an alright amount of solidarity pictures, awareness campaigns, diplomatics campaigns, etc. on the side of material, financial or other support that we can “hold in our hands” the western left has absolutely not given it serious effort.

That being said, the war in Ukraine has been going on for a bit over a year now, the war in rojava for over 10 years. Of course these timescales also have an effect. Ukraine is on the news and we aren’t, we won’t be either, until a new invasion, and even then we will only receive a fraction of the media attention that Ukraine is getting. When we look broader than Ukraine and rojava, we ask: who has been looking at the genocidal warfare in Tigray or the recent war unfolding in Sudan? Who has been organizing material support for those conflicts? The Tigray peoples self-defense forces have a long revolutionary tradition, with a project similar to the ideas of democratic confederalism. In Sudan we have recently see a military escalation after big mobilizations and uprisings shook the country, that had a remarkable anarchist organized movement not common to find in most of African countries. But few articles are written about it, and even less anarchist book-fairs discussions about those conflicts. It is not fair either that those movements received little to no media coverage, let alone material support. This is part of the colonialism that we are trying to fight against. For us this is also a reason to stay with rojava, where values of anticolonialism are very much alive.

Coming back to Ukraine, Anarchists have been struggling since the beginning of the recent conflict, they were there at Maidan square and tried to organize form there. Probably this is not the place to discuss how much this movement is rooted in the historical anarchist movement in Ukraine, with the Black Liberation Peasants Army and the Makhnovist revolution, but nowadays the presence of anarchists is crucial to question the nationalist narrative of the far-right, that has been a dominating presence in the protest in Ukraine from the start. We have a responsibility as anarchists to take our place in such times, we cannot leave all the space to the far-right, because if we do they will take it. Now the current situation in Ukraine is not a revolution aligned with our principles, but it is our task to push our principles to the forefront and make them known. We can quote Malatesta when saying that “We are in any case one of the forces acting in the society, and history will advance, as always, in the directions resultant of all the forces”.

Historically war and revolution have an important connection. War environments see state authority stumble and authority diffuse in some places. The state isn’t always there anymore to provide people with infrastructure and resources. This means there are often windows of opportunity to assist in the self organization and management of the people, initially primarily along lines of mutual aid and solidarity. This is a situation in which bringing our ideology and applying it in practice with the people can be a useful way of strengthening our tendency, as Malatesta says.

We support our anarchist comrades fighting in Ukraine, we have an approach of critical solidarity to the people of Ukraine and aim to engage the contradictions that it brings up and not devolve into a binary and dogmatic approach. We would also like to draw your attention to comrade Leshiy and comrade Ciya, they have both spend time in NES and fell on the Ukrainian front lines together with other anarchist comrades in Ukrainan front lines. We grieve this loss, and aim to learn from their lives and decisions, they also show us a way of nuanced analysis and consideration that has space for the contradictions that inevitably come up when we get our hands dirty in revolution. We agreed with the comrade who wrote the article that it is very easy to be purist and judgmental about decisions made in Ukraine and rojava from a comfortable armchair. Participating in an actual revolution or armed conflict will quickly make it clear that there are often no “clean” or clear-cut solutions and being a revolutionary in action, not just in words, means gaining a deep understanding of nuanced analysis and contradictions.

8 - How can we assist you in TA; materially or otherwise?

The main points in which we can see your assistance to be help us are; a) ideological development b) engaged network c) resist repression d) militants e) resources

a) Ideological development of anarchist struggle is the basis for us to move forward. We see that we have come to a point where we realize as european anarchists that affinity based organizing alone is not sufficient. We need anarchist organization or structures that keep us together not just based on personal affinity, but in an organized way, to be able to think long term and develop a wider strategy. By further developing anarchist ideology and praxis in our current context, we strengthen each other.

b) Engaged networks are a foundation to exchange discussion, projects, resources and experiences. We see this in the form of building long term relations with solid organizations, and such exchange can take place through visits and exchange of militants as well as other forms of communication. Related to the point about ideological development, this includes reading and discussing each other statements and letters, learning from each other experience and giving feedback, proposals and critique on them.

c) Networks also leads into resisting repression. In the past years, militants who have been to rojava and the kurdish movement in general have been increasingly criminalized. Quite a few comrades are spending time in prison or are in other kinds of legal problems. We need anarchists everywhere to push back against this criminalization.

d) We need more militants to join us in rojava to fight and struggle here. There is also opportunity for comrades are already organized in europe to join us here while remaining connected to their european organization. We would like this actually. We see this as a potential way to strengthen ties between our organization and anarchist organizations in europe.

e) On the directly material side, we need money. Since exactly what materials we need changes from time to time, sending materials directly can be a little tricky, though we can talk about this if there is a desire to do something like that. With money directly we can allocate it to the most pressing needs and make adjustments when necessary in this every changing situation we are in.

Taller de Estudios Anarquistas:
La experiencia de los paros nacionales en Colombia

Del 14 de septiembre al 5 de octubre
Jueves 600 pm
La Redada Miscelánea Cultural (Calle 17 #2-51)
Bogotá

Primera sesión: Introducción y primeras experiencias (1944-1957) 14 de septiembre
Segunda sesión: Auge y crisis (1963-1990) 28 de septiembre
Tercera sesión: Recomposición y estallido (1999-2021) 5 de octubre

Entrada libre
Grupo Libertario Vía Libre

---

Uluslararası anarşist dayanışma çağrısı

Sürgündeki Sudanlı anarşistleri destekleyin

Sürgün olmak asla kolay bir karar değildir. Asla bir seçim değildir. Kaynaklar olmadan, gerçek bir çileye dönüşebilir. Dayanışma, bu zor zamanların üstesinden gelmenin anahtarıdır.

Şubat 2022'de, 2018'den beri ülkeyi sarsan devrimci huzursuzluğun ortasında bir grup Sudanlı anarşistle temasa geçtik. Dil engellerine rağmen, onlardan bu devrimi ve kalbindeki direniş komitelerini nasıl daha iyi anlayabileceğimizi öğrendik. Öyle ki çoğunlukla genç öğrencilerden oluşan bu grup, ülkenin kuzeyindeki anarşist bir grup tarafından taklit edilmiştir.

2011'deki "Arap Baharı" sırasında birçok ülke gibi Sudan da bu yılın Nisan ayında iç savaşa sürüklendi. "Hızlı Destek Güçleri" milislerinin komutanı General Hemetti, Sudan ulusal ordusuna karşı bir isyan başlattı. Ülkenin ilerici ve devrimci güçleri oybirliğiyle bir tarafı diğerine karşı desteklemeyi reddetti ve bu durumdan kaynaklı kendilerini bu iki militarize gerici grup arasındaki mengenede buldular. Bu anlamsız çatışmada yaklaşık 5.000 kişi öldü. İki buçuk milyon insan evlerini terk etmek zorunda kaldı ve bunların 500.000'i ülkeyi terk etti. Yağma ve tecavüz giderek artmakta ve sivillere karşı kullanılan savaş silahlarının bir parçasını oluşturmaktadır.

Anarşist yoldaşlarımız hala Sudan'dalar ve ajitasyon faaliyetlerine orada gizlice devam edebilmeyi umuyorlar. Savaştan önce ve hatta savaşın başında mali yardım sağladık. Ancak bu durumu sürdürmek imkansız hale geldi ve artık herhangi bir sosyal ya da siyasi faaliyete izin vermiyor. Grubun bazı üyeleri, evleri RSF tarafından yağmalandıktan sonra mümkün olan en kısa sürede ülkeyi terk etmeye karar verdi. Diğerleri ise şimdilik kalmaya karar verdi ve biz de onlara yardımcı olmaya çalışıyoruz.

Dünyanın bu bölgesinde bulunan yoldaşlarımızla birlikte, herkese bu bağlamda hayatta kalmak için mümkün olan en iyi koşulları sağlamak için çalışıyoruz. Kalmaya niyetli olanlar için ihtiyaçlarını karşılamalarına ve acil bir ayrılış için ihtiyaç duymaları halinde kenara para koymalarına yardımcı olmamız gerekiyor. Şimdi sürgüne gidenler içinse, bu tür tek yönlü yolculukların gerektirdiği tehlikelerden mümkün olduğunca kaçınarak onları ülkeden çıkarmamız ve sürgündeki Sudanlılarla ve ev sahibi ülkelerdeki sömürülen sınıflarla birlikte aktivizmlerini sürdürmelerini sağlamamız gerekiyor. Ancak bölge son derece istikrarsız (iç savaşlar, darbeler ve diğer otoriter rejimler) ve şu anda ülkeyi terk etmek mümkün değil.

Bunu yapmak için paraya ihtiyacımız var ve kuruluşlarımızın dayanışma fonları tek başına yeterli değil. Aşağıda tahmini masraflar yer almaktadır (ABD Doları cinsinden):

• Vizeler: $400
• Seyahat: 800 $ (maliyetler oldukça değişken olduğu için bu rakam belirsizdir)
• Ev sahibi ülkede ilk kira: $200
• Ev sahibi ülkede bir aylık yiyecek: 300$
• Sudan'da bekleme süresi için masraflar (konaklama, yemek, internet): 1000 $
• Minimum: $2700

Bu geçici bütçe, hızla değişen ekonomik ve güvenlik bağlamında istikrarsız kalmaktadır. Sadece en az bir aylık harcamaları karşılamaktadır. Ancak durum öyle ki, yoldaşlarımız ihtiyaçlarını sadece bir ay içinde karşılayamayacaklar. Sonunda çok daha fazla paraya ihtiyacımız olacak. Bu asgari miktarın üzerinde bile olsa bağışlanan tüm meblağlar, yoldaşların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilecek duruma gelene kadar günlük ihtiyaçlarını karşılamak için kullanılacaktır.

Bağışlar, halihazırda uluslararası bir dayanışma yapısına sahip olan İsviçre'deki yoldaşlarımız tarafından toplanmaktadır.

Bağışınızı yaparken "Sudan Dayanışması "nı belirtmeyi unutmayın.

Bağışlarınızı şu adrese gönderin:

Association pour la Promotion de la Solidarité Internationale (APSI)
Place Chauderon 5
1003 Lozan
İsviçre

IBAN: CH84 0900 0000 1469 7613 8
SWIFT/BIC: POFICHBEXXX
Banka'nın Adı: PostFinance SA; Mingerstrasse 20; 3030 Bern; Switzerland

Ayrıca Paypal ile

İmza sahibi:

☆Coordenação Anarquista Brasileira (CAB) - Brezilya
☆Organisation Socialiste Libertaire (OSL) - İsviçre
☆Federación Anarquista Uruguaya (FAU) - Uruguay
☆Embat, Organització Llibertària de Catalunya - Katalonya, İspanya Devleti
☆Federación Anarquista Santiago (FAS) - Şili
☆Karala - Türkiye
☆Black Rose Anarchist Federation / Federación Anarquista Rosa Negra (BRRN) - Amerika Birleşik Devletleri
☆Libertäre Aktion (LA) - İsviçre
☆Union Communiste Libertaire (UCL) - Fransa
☆Grupo Libertario Vía Libre - Kolombiya
☆Die Plattform - Almanya
☆Roja y Negra Organización Politíca Anarquista - Arjantin
☆Anarchist Communist Group(ACG) Büyük Britanya
☆Tekoşîna Anarşîst (TA) - Rojava
☆Anarşist Yondae - Güney Kore
☆Alternativa Libertaria/FdCA (AL/FdCA) - İtalya
☆Aotearoa Workers Solidarity Movement(AWSM) - Aotearoa/Yeni Zelanda

국제 아나키스트 연대를 요청합니다.
망명중인 수단 아나키스트 동지들을 지원하여 주십시오.

망명은 결코 쉬운 결정이 아닙니다. 결코 선택이 아닙니다. 생존을 위한 자원을 확보하지 못한 망명은 진정한 고난입니다. 그리고 이 고난을 극복할 수 있는 열쇠는, 바로 연대입니다.

우리는 2018년부터 수단을 뒤흔들고 있는 혁명적 불안의 와중에서 2022년 2월 수단 아나키스트 그룹과 접촉했습니다. 이들과 우리 사이에는 언어의 장벽이 놓여있었지만, 그럼에도 우리는 이들에게서 혁명과 혁명의 중심에 있는 저항 위원회를 더 잘 이해하는 방법을 배웠습니다. 북부의 한 아나키스트 단체가 주로 젊은 학생들로 구성된 이 단체를 모방하기도 했습니다.

2011년 '아랍의 봄' 당시 여러 국가에서 그러했던 것처럼, 수단도 올해 4월 내전에 돌입했습니다. '신속지원군'의 헤메티 사령관은 수단 국군에 대항해 반란을 일으켰습니다. 수단의 진보 세력과 혁명 세력은 두 세력 모두를 지지하지 않았습니다. 그리고 그렇게 그들은 이 두 군사 반동 세력 사이의 전쟁 사이에 휘말려 들었습니다. 이 무의미한 군사분쟁으로 거의 5,000명이 사망했습니다. 250만 명이 강제로 고향을 떠나야 했고, 그 중 50만 명이 시리아를 탈출했습니다. 약탈과 강간은 증가하고 있으며, 민간인을 상대로 전쟁 무기인 양 사용되고 있습니다.

우리의 아나키스트 동지들은 여전히 수단에 남아 있으며 그곳에서 은밀하게 선전 활동을 계속하고자 합니다. 우리는 전쟁 전과 전쟁 초기에도 동지들에 대하여 재정적으로 지원을 제공했습니다. 하지만 상황이 더욱 악화되면서, 수단 내부에서의 사회적 활동이나 정치활동은 불가능한 것이 되었습니다. ‘신속지원군’에게 고향을 약탈당한 일부 회원들은 RSF에 가능한 한 빨리 수단을 떠나기로 결정했습니다. 다른 사람들은 아직 수단에서의 활동을 더 이어가기로 결정했으며 우리도 그들을 돕기 위해 노력하고 있습니다.

우리는 이러한 상황에서 모든 사람들에게 생존을 위한 최상의 조건을 제공하기 위해 노력하고 있습니다. 우리는 수단에 잔류하는 동지들에게 그들이 필요로하는 것을 제공할 것입니다. 만약 그 동지들이 결국 망명을 결정한다면, 우리는 긴급 출국을 위해 필요한 재정을 지원하려 합니다. 우리는 지금 당장 망명에 오르는 동지들이 탈출에 수반하는 위험을 최대한 피하면서, 동시에 다른 수단 동지들 및 망명지의 피착취계급과 활동을 지속할 수 있도록 해야 합니다.

하지만 수단 지역은 내전이나 쿠데타, 그리고 권위주의 정권의 폭정으로 인해 매우 불안정한 상태에 놓여있으며, 즉각적인 출국은 불가능한 상황입니다. 동지들의 망명을 위해 우리는 재정이 필요합니다. 그리고 그 재정 규모는 우리 단체의 연대사업비만으로는 충분하지 않습니다. 아래는 예상 비용(미국 달러 기준)입니다:

비자: $400
여행 경비: $800(비용이 매우 불안정하므로 이 수치는 불확실합니다.)
망명지에서의 첫 임대료: $200
망명지에서의 한 달 식비: $300
수단에서의 대기 시간 비용(숙박, 식비, 인터넷): $1000
최소 $2700

수단의 경제적 · 군사적 상황이 불안정 하기에, 이 잠정 예산 또한 변할 수 있습니다. 또한 이 예산은 한 달 동안의 비용만을 상정하고 있는 것입니다. 하지만 한 달만으로는 우리 동지들의 필요를 온전히 충족시킬 수 없고, 결국에는 훨씬 더 많은 재정이 소요될 것입니다. 만약 모금액이 이 최소 금액을 초과하더라도, 기부된 모든 금액은 동지들이 스스로를 부양할 수 있을 때까지 수단 동지들의 일상적인 필요를 충족시키는 데 사용될 것입니다.

기부금의 모금 및 관리는 이미 국제적인 연대 구조를 갖춘 스위스의 동지들이 주관하고 있습니다.

기부할 때 'Solidarity Sudan'을 명기하여 주십시오.
연대기금은 다음으로 보내주십시오.

Association pour la Promotion de la Solidarité Internationale (APSI)
Place Chauderon 5
1003 Lausanne
Switzerland
IBAN: CH84 0900 0000 1469 7613 8
SWIFT/BIC: POFICHBEXXX
은행명: PostFinance SA; Mingerstrasse 20; 3030 Bern; Switzerland

연명 단체
☆Coordenação Anarquista Brasileira (CAB) – 브라질
☆Organisation Socialiste Libertaire (OSL) – 스위스
☆Federación Anarquista Uruguaya (FAU) – 우루과이
☆Embat, Organització Llibertària de Catalunya – 카탈루냐
☆Federación Anarquista Santiago (FAS) – 칠레
☆Karala – 터키
☆Black Rose Anarchist Federation / Federación Anarquista Rosa Negra (BRRN) – 미국
☆Libertäre Aktion (LA) – 스위스
☆Union Communiste Libertaire (UCL) – 프랑스
☆Grupo Libertario Vía Libre – 콜롬비아
☆Die Plattform – 독일
☆Roja y Negra Organización Politíca Anarquista - 아르헨티나
☆Anarchist Communist Group (ACG) - 영국
☆Tekoşîna Anarşîst (TA) – 로자바
☆Anarchist Yondae – 한국
☆Alternativa Libertaria/FdCA (AL/FdCA) – 이탈리아
☆Aotearoa Workers Solidarity Movement (AWSM) – 아오테아로아/뉴질랜드

Διεθνές κάλεσμα αναρχικής αλληλεγγύης

Υποστηρίξτε τους Σουδανούς αναρχικούς στην εξορία

Η εξορία δεν είναι ποτέ μια εύκολη απόφαση. Δεν είναι ποτέ μια επιλογή. Χωρίς πόρους, μπορεί να γίνει μια πραγματική δοκιμασία. Η αλληλεγγύη είναι το κλειδί για να ξεπεράσει κανείς αυτές τις δύσκολες στιγμές.

Ήρθαμε σε επαφή με μια ομάδα Σουδανών αναρχικών τον Φεβρουάριο του 2022, εν μέσω των επαναστατικών ταραχών που συγκλόνισαν τη χώρα από το 2018. Παρά τα γλωσσικά εμπόδια, μάθαμε από αυτούς πώς να κατανοήσουμε καλύτερα αυτή την επανάσταση και τις επιτροπές αντίστασης που βρίσκονται στην καρδιά της. Αυτή η ομάδα, που αποτελείται κυρίως από νεαρούς φοιτητές, βρήκε μάλιστα μιμητές σε μια αναρχική ομάδα στα βόρεια της χώρας.

Όπως πολλές χώρες κατά τη διάρκεια της "Αραβικής Άνοιξης" του 2011, το Σουδάν βυθίστηκε σε εμφύλιο πόλεμο τον Απρίλιο του τρέχοντος έτους. Ο στρατηγός Χεμέτι, διοικητής της πολιτοφυλακής "Δυνάμεις ταχείας υποστήριξης", εξαπέλυσε εξέγερση εναντίον του εθνικού στρατού του Σουδάν. Οι προοδευτικές και επαναστατικές δυνάμεις της χώρας αρνήθηκαν ομόφωνα να υποστηρίξουν τη μία πλευρά εναντίον της άλλης, και έτσι βρέθηκαν στη μέγγενη μεταξύ αυτών των δύο στρατιωτικοποιημένων αντιδραστικών φατριών. Σχεδόν 5.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε αυτή την άσκοπη σύγκρουση. Δυόμισι εκατομμύρια άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, 500.000 από τους οποίους έχουν εγκαταλείψει τη χώρα. Οι λεηλασίες και οι βιασμοί αυξάνονται και αποτελούν μέρος του οπλοστασίου των πολεμικών όπλων που χρησιμοποιούνται κατά των αμάχων.

Οι αναρχικοί σύντροφοί μας βρίσκονται ακόμα στο Σουδάν και ήλπιζαν να μπορέσουν να συνεχίσουν τις αγωνιστικές τους δραστηριότητες εκεί κρυφά. Παρέχαμε οικονομική βοήθεια πριν από τον πόλεμο και ακόμη και στην αρχή του. Αλλά η κατάσταση έχει γίνει αφόρητη και δεν επιτρέπει πλέον καμία κοινωνική ή πολιτική δραστηριότητα. Κάποια μέλη της ομάδας αποφάσισαν να εγκαταλείψουν τη χώρα το συντομότερο δυνατό μετά τη λεηλασία του σπιτιού τους από τις ΔΤY. Άλλα αποφάσισαν να παραμείνουν προς το παρόν και προσπαθούμε να τα βοηθήσουμε και αυτά.

Σε συνεργασία με συντρόφους που βρίσκονται σε αυτό το μέρος του κόσμου, εργαζόμαστε για να παρέχουμε σε όλους τις καλύτερες δυνατές συνθήκες επιβίωσης σε αυτό το πλαίσιο. Για όσους σκοπεύουν να μείνουν, πρέπει να τους βοηθήσουμε να αντιμετωπίσουν τις ανάγκες τους και να βάλουμε χρήματα στην άκρη αν τα χρειαστούν για μια επείγουσα αναχώρηση. Για όσους πηγαίνουν τώρα στην εξορία, πρέπει να τους εξοστρακίσουμε από τη χώρα, αποφεύγοντας όσο το δυνατόν περισσότερο τους κινδύνους που συνεπάγεται αυτό το είδος του ταξιδιού χωρίς επιστροφή, και να τους δώσουμε τη δυνατότητα να συνεχίσουν τον ακτιβισμό τους με τους εξόριστους Σουδανούς και τις εκμεταλλευόμενες τάξεις στη χώρα υποδοχής τους. Ωστόσο, η περιοχή είναι εξαιρετικά ασταθής (εμφύλιοι πόλεμοι, πραξικοπήματα και άλλα αυταρχικά καθεστώτα) και δεν είναι προς το παρόν δυνατή η έξοδος από τη χώρα.

Για να το κάνουμε αυτό, χρειαζόμαστε χρήματα, και τα κονδύλια αλληλεγγύης των οργανώσεών μας από μόνα τους δεν αρκούν. Παρακάτω παρουσιάζονται τα εκτιμώμενα έξοδα (σε δολάρια ΗΠΑ):

- Βίζες: 400 δολάρια
- Ταξίδια: 800 δολάρια (το ποσό αυτό είναι αβέβαιο, καθώς το κόστος είναι εξαιρετικά ασταθές)
- Πρώτο ενοίκιο στη χώρα υποδοχής: 200 δολάρια
- Τρόφιμα για ένα μήνα στη χώρα υποδοχής: 300 δολάρια
- Δαπάνες (διαμονή, διατροφή, Διαδίκτυο) για το χρόνο αναμονής στο Σουδάν: 1000 δολάρια
- Ελάχιστο: 2700 δολάρια

Αυτός ο προσωρινός προϋπολογισμός παραμένει ασταθής σε ένα ταχέως μεταβαλλόμενο οικονομικό πλαίσιο και πλαίσιο ασφαλείας. Καλύπτει μόνο τα έξοδα για τουλάχιστον ένα μήνα. Αλλά η κατάσταση είναι τέτοια που οι σύντροφοί μας δεν θα μπορέσουν να καλύψουν τις ανάγκες τους σε ένα μόνο μήνα. Είναι πιθανό να χρειαστούμε πολύ περισσότερα χρήματα στο τέλος. Οποιοδήποτε ποσό δωρίζεται, ακόμη και πέραν αυτού του ελάχιστου ποσού, θα χρησιμοποιηθεί για την κάλυψη των καθημερινών αναγκών των συντρόφων μέχρι να μπορέσουν να εξασφαλίσουν τον εαυτό τους.

Οι δωρεές συγκεντρώνονται από τους συντρόφους μας στην Ελβετία, οι οποίοι έχουν ήδη μια διεθνή δομή αλληλεγγύης.

Μην ξεχάσετε να αναφέρετε "Solidarity Sudan" όταν κάνετε τη δωρεά σας.
Στείλτε τις δωρεές σας στην ακόλουθη διεύθυνση:

Association pour la Promotion de la Solidarité Internationale (APSI)
Place Chauderon 5
1003 Lausanne
Suisse - Ελβετία

IBAN: CH84 0900 0000 1469 7613 8
SWIFT/BIC: POFICHBEXXX
Όνομα της τράπεζας: PostFinance SA- Mingerstrasse 20- 3030 Bern - Switzerland

Επίσης με Paypal

Υπογράφεται από:
☆Coordenação Anarquista Brasileira (CAB) - Βραζιλία
☆Organisation Socialiste Libertaire (OSL) - Ελβετία
☆Federación Anarquista Uruguaya (FAU) - Ουρουγουάη
☆Embat, Organització Llibertària de Catalunya - Καταλονία, ισπανικό κράτος
☆Federación Anarquista Santiago (FAS) - Χιλή
☆ Karala - Τουρκία
☆Black Rose Anarchist Federation / Federación Anarquista Rosa Negra (BRRN) - ΗΠA
☆Libertäre Aktion (LA) - Ελβετία
☆Union Communiste Libertaire (UCL) - Γαλλία
☆Grupo Libertario Vía Libre - Κολομβία
☆Die Plattform - Γερμανία
☆Roja y Negra Organización Politíca Anarquista - Αργεντινή
☆ Anarchist Communist Group (ACG) - Μεγάλη Βρετανία
☆Tekoşîna Anarşîst (TA) - Ροζάβα
☆Anarchist Yondae - Νότια Κορέα
☆Alternativa Libertaria/FdCA (AL/FdCA) - Ιταλία
☆Aotearoa Workers Solidarity Movement (AWSM) - Αωτερώα/Νέα Ζηλανδία

Η Κομμούνα της Στράντζας και ο Μιχαήλ Γκερντζίκοφ

Του Γιάβορ Ταρίνσκι

Στις 26 Ιανουαρίου του 1877, γεννιέται ο Βούλγαρος αναρχικός Μιχαήλ Γκερντζίκοφ, ιδρυτής της Κεντρικής Επαναστατικής Μακεδονικής Επιτροπής και μέλος της Εσωτερικής Μακεδονικής Αδριανουπολίτικης Επαναστατικής Οργάνωσης (αργότερα ΕΜΕΟ ή ВМРО). Υπήρξε από τους πρωτεργάτες του μακεδονικού απελευθερωτικoύ αγώνα του 19ου-20ού αιώνα. Κορυφαία στιγμή της δραστηριότητάς του αποτελεί η ενεργός συμμετοχή του στην ίδρυση της Κομμούνας της Στράντζας, γνωστής επίσης και ως Δημοκρατία της Στράντζας. Πρόκειται για άλλο ένα κομμάτι της βαλκανικής ιστορίας το οποίο θάβεται από την επίσημη ιστοριογραφία. Είναι άλλο ένα στιγμιότυπο από την ιστορία των από-τα-κάτω, όπως η άγνωστη περίπτωση του νησιού Άντα Καλέ. Τέτοιες στιγμές της ιστορίας είναι σημαντικές ώστε να μπορέσουμε να ξαναφανταστούμε τα Βαλκάνια, όχι ως το σημερινό προπύργιο των εθνικισμών και του σοβινισμού, αλλά ως μια δυνατότητα ειρηνικής και αλληλέγγυας συνύπαρξης.

Η Κομμούνα της Στράντζας υπήρξε ένα βραχύβιο πείραμα, με ξεκάθαρα ελευθεριακά χαρακτηριστικά, στο εν λόγω βουνό που βρίσκεται στη σημερινή νοτιοανατολική Βουλγαρία και στο ευρωπαϊκό τμήμα της Τουρκίας. Η δημιουργία της ανακηρύχθηκε στα μέσα Αυγούστου του 1903, εν μέσω της εξέγερσης του Ίλιντεν –ενός αυτονομιστικού αγροτικού ξεσηκωμού ενάντια στην οθωμανική διοίκηση και υπέρ μιας αυτόνομης πολυεθνικής Μακεδονίας–, από αντάρτες της Εσωτερικής Μακεδονικής Αδριανουπολίτικης Επαναστατικής Οργάνωσης, της οποίας τότε διοικητής είναι ο μεγάλος και σπουδαίος αναρχικός Μιχαήλ Γκερντζίκοφ. Η Κομμούνα αυτή περιλάμβανε τις πόλεις Βασιλικό, Αγαθούπολη καθώς και άλλους μικρότερους οικισμούς και χωριά στο βουνό Στράντζα.

Έπειτα από μία σειρά επιτυχημένων μαζικών τοπικών εξεγέρσεων, υποστηριζόμενων από αντάρτικες ενέργειες, μεγάλο τμήμα της ανατολικής Θράκης βρίσκεται υπό τον έλεγχο των ανταρτών του Γκερντζίκοφ.

Γύρω από την ορεινή περιοχή της Στράντζας και για τρεις εβδομάδες ο κόσμος γιορτάζει.

Ιδρύεται μια νέα κοινότητα, βασισμένη στις αξίες της ελευθερίας, της ισότητας, της αδελφοσύνης. Όλα τα ζητήματα σε πόλεις και χωριά φέρονται σε λαϊκές ψηφοφορίες και οι παλιές διαμάχες μεταξύ των ντόπιων βουλγαρικών και ελληνικών πληθυσμών έχουν μείνει πίσω. Καίγονται τα όλα φορολογικά μητρώα. Για περισσότερο από 20 ημέρες η Κομμούνα της Στράντζας λειτουργεί με έναν εντελώς ελευθεριακό τρόπο, με την απουσία κάθε είδους κρατικής εξουσίας.

Αυτό γίνεται εμφανές και από τη στρατιωτική δομή των ανταρτών. Το ηγετικό της όργανο δεν είναι κάποιου είδους στρατιωτικό αρχηγείο, αλλά το «Κύριο Συντονιστικό Μαχητικό Σώμα». Με αυτόν τον τρόπο, οι αντάρτες υποδεικνύουν δύο πράγματα –ότι αυτό το όργανο έχει μόνο προσωρινό χαρακτήρα (δηλαδή όσο διαρκούν οι μάχες) και δεύτερον, ότι έχει καθαρά συντονιστικό ρόλο στην επανάσταση. Ο Χρίστο Στογιάνοφ, μαθητής του Γκερντζίκοφ, αναφέρει πως οι αντάρτες δεν το ονόμασαν «αρχηγείο» γιατί δεν ήθελαν να «βρομάει» μιλιταρισμό.[1]

Ένα ελευθεριακό στοιχείο της εξέγερσης αυτής είναι το ότι δεν τίθεται ποτέ ζήτημα συγκεντρωτισμού της εξουσίας. Οι άνθρωποι των απελευθερωμένων οικισμών δημιουργούν συμβούλια/επιτροπές αντί της εκλογής δημάρχων/αντιπροσώπων. Ο ρόλος των πρώτων είναι να συντονίζουν, ενώ των δεύτερων να κυβερνούν. Αυτά τα συμβούλια και οι επιτροπές λειτουργούν υπό τον έλεγχο του επαναστατημένου λαού, καθώς η πραγματική εξουσία έχει ανακτηθεί από αυτόν.

Πρέπει να σημειωθεί ότι υπάρχουν πολλές ομοιότητες μεταξύ της στάσης του Γκερντζίκοφ για τη ριζική ενδυνάμωση του λαού και του μαχνοβίτικου κινήματος στην Ουκρανία που ξεσπά 15 χρόνια μετά. Και οι δύο βλέπουν τον ρόλο των ανταρτών τους ως υποστηρικτικό και προσωρινό. Το ζήτημα της δημόσιας διοίκησης επαφίεται στα συμβούλια των τοπικών πληθυσμών. Σε ένα από τα κάλεσματά τους [2], οι μαχνοβίτες γράφουν ότι «Ο επαναστατικός-εξεγερτικός στρατός στοχεύει στο να βοηθήσει τους αγρότες και τους εργάτες […] μην επεμβαίνοντας στην πολιτική ζωή […] (και) καλεί τους εργάτες στην πόλη και στα περίχωρά της να προχωρήσουν στην αυτοοργάνωση […]»

Όσον αφορά τον τρόπο αναδιανομής της Κομμούνας της Στράντζας, ο Γκερντζίκοφ, αφού περιέγραψε τις πρώτες στρατιωτικές νίκες της εξέγερσης, γράφει: «Αρχίσαμε να οργανωνόμαστε εσωτερικά με κάποιο τρόπο… Ο πληθυσμός ήταν χαρούμενος, στα χωριά οι άνθρωποι γιόρταζαν. Δεν υπήρχε “δικό μου-δικό σου”: στα δάση είχαμε ετοιμάσει αποθήκες. Όλες οι σοδειές συγκεντρώνονταν σε αυτά τα κοινά κτίρια. Και τα βοοειδή ήταν πλέον κοινά… Γράψαμε μια ανακοίνωση στα ελληνικά, στην οποία δηλώναμε ότι δεν πολεμάμε για να αποκαταστήσουμε το βουλγαρικό βασίλειο και να καταλάβουμε εδάφη, αλλά μόνο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, και ότι οι Έλληνες χρειάζονται επίσης αυτά, ας μας στηρίξουν ηθικά και υλικά…»[3]

Στα απομνημονεύματά του [4] ο Γκερντζίκοφ θυμάται ένα συγκεκριμένο παράδειγμα απαλλοτρίωσης και αναδιανομής αγαθών: στην πόλη Αγαθούπολη υπήρχε ένα εργοστάσιο αλατιού, όπου εκείνη την εποχή αποθηκεύονταν πάνω από 200.000 κιλά αλάτι. Τα χωριά της περιοχής ήταν φτωχά και είχαν ανάγκη από αλάτι, και έτσι ο Γκερτζίκοφ και οι αντάρτες του εισέβαλαν στο εργοστάσιο και το άφησαν ανοιχτό για να πάρουν οι χωρικοί το αλάτι και να το μοιράσουν οι ίδιοι.

Η Κομμούνα της Στράντζας λειτούργησε από την αρχή της εξέγερσης και έως τα τέλη Αυγούστου 1903, όταν το τεράστιο κύμα του οθωμανικού στρατού αποτελούμενο από 40.000 στρατιώτες –καλά οπλισμένο με πεζικό, ιππικό και πυροβολικό– συντρίβει την αντίσταση του ντόπιου πληθυσμού.

Ο Γκερντζίκοφ, και κάποιοι από τους αντάρτες του, καταφέρνουν να διαφύγουν στη Βουλγαρία. Εκεί ο αναρχικός θα συνεχίσει να προπαγανδίζει τις ιδέες του μέσα από εφημερίδες που θα εκδώσει όπως η «Ελεύθερη Κοινωνία», η «Αντιεξουσία» και άλλες. Το 1910, ο Γκερντζίκοφ μαζί με έναν άλλο αναρχικό –τον Πάβελ Ντελιράντεφ– θα γράψουν την αντιμιλιταριστική μπροσούρα «Πόλεμος ή Επανάσταση». Το 1912 θα ηγηθεί και πάλι μιας αντάρτικης ομάδας στην περιοχή της Στράντζας, αυτή τη φορά κατά τη διάρκεια του Βαλκανικού Πολέμου. Αργότερα, το 1919, θα είναι μεταξύ των συνιδρυτών της Ομοσπονδίας Αναρχοκομμουνιστών στη Βουλγαρία.

Μετά την εγκαθίδρυση του μοναρχοφασιστικού πραξικοπήματος το 1923, αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χώρα και να ζήσει στο Βελιγράδι, στη Βιέννη και στο Βερολίνο. Με την αλλαγή καθεστώτος στις 9 Σεπτεμβρίου 1944, ο Γκερτζίκοφ επιστρέφει στη Βουλγαρία και καλεί τους συντρόφους του να υποστηρίξουν το νέο σοσιαλιστικό σύστημα, μόνο για να απογοητευτεί πολύ σύντομα από αυτό και να ανακαλέσει την υποστήριξή του. Το 1947, μάλιστα, θα αρνηθεί κατηγορηματικά να προταθεί ο ίδιος από το καθεστώς για απονομή βραβείου για τη συμμετοχή του στην εξέγερση του Ίλιντεν.[5] Θεωρεί ανήθικο να βραβευτεί από μια εξουσία που κρατά τους συντρόφους του αναρχικούς υπό κράτηση. Η αποφυλάκισή τους θα ήταν η καλύτερη ανταμοιβή για αυτόν. Θα πεθάνει σε βαθιά γεράματα το 1947 στην πόλη της Σόφιας.

[1] http://www.savanne.ch/svoboda/anarchy/history/IlindPreobr.html

[2] „Към цялото трудещо се население на град Александровск и околността му“, 7 октомври 1919 г.

[3] http://www.savanne.ch/svoboda/anarchy/history/IlindPreobr.html

[4] http://macedonia.kroraina.com/ilpr1968/ilpr1968_5.html

[5] http://macedonia.kroraina.com/giliev/mg/mg_predg.htm

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Георги Хаджиев: Националното освобождение и безвластният федерализъм (София: Артиздат-5, 1992).

Михаил Герджиков: “Въ Македония и Одринско: Спомени на Михаилъ Герджиковъ” в Материяли за историята на македонското освободително движение, книга IX (София: Македонски Наученъ Институтъ, 1927).

Христо Силянов: Спомени от Странджа. Бележки по Преображенското въстание в Одринско — 1903 г. (София: Полиграфи а.д., 1934).

Надежда Недкова, Евдокия Петрова (съст.): Михаил Γерджиков и подвигът на тракийци 1903 г. (София: Университетско издателство „Св. Климент Охридски“, 2002).

https://www.aftoleksi.gr/2022/01/26/kommoyna-tis-strantzas-o-michail-gkerntzikof/?fbclid=IwAR2sEIB08s6Q5yDVznqqPkLtBlEWHvJc1KO4h3QlJ7f9tnL3n6Odd49zuyU

المنفى ليس قرارًا سهلاً أبدًا. إنه ليس خيارًا أبدًا. وبدون الموارد، يمكن أن يصبح الأمر محنة حقيقية. التضامن هو المفتاح للتغلب على هذه الأوقات الصعبة

تواصلنا مع مجموعة من الاناركيين السودانيين في فبراير 2022، في خضم الاضطرابات الثورية التي تهز البلاد منذ 2018. وعلى الرغم من حواجز اللغة، تعلمنا منهم كيفية فهم هذه الثورة ولجان المقاومة بشكل أفضل. قلب. هذه المجموعة، المكونة بشكل رئيسي من الطلاب الشباب، تمت محاكاتها من قبل مجموعة فوضوية في شمال البلاد

مثل العديد من البلدان خلال "الربيع العربي" عام 2011، انزلق السودان إلى حرب أهلية في أبريل من هذا العام. وشن الفريق أول حميدتي، قائد مليشيا "قوات الدعم السريع"، تمردا ضد الجيش الوطني السوداني. لقد رفضت القوى التقدمية والثورية في البلاد بالإجماع دعم طرف ضد الآخر، وهكذا تجد نفسها عالقة في رذيلة بين هذين الفصيلين الرجعيين العسكريين. لقد قُتل ما يقرب من 5000 شخص في هذا الصراع الذي لا طائل من ورائه. واضطر مليونان ونصف المليون شخص إلى مغادرة منازلهم، وفر 500 ألف منهم من البلاد. وتتزايد أعمال النهب والاغتصاب، وتشكل جزءاً من ترسانة أسلحة الحرب المستخدمة ضد المدنيين

لا يزال رفاقنا الاناركيين في السودان يأملون أن يتمكنوا من مواصلة أنشطتهم بي ادوات التعبير السلمية المجربة والغير مجربة هناك سراً. لقد قدمنا ​​مساعدات مالية قبل الحرب وحتى في بدايتها. لكن الوضع أصبح غير محتمل ولم يعد يسمح بأي نشاط اجتماعي أو سياسي. وقرر بعض أعضاء المجموعة مغادرة البلاد في أسرع وقت ممكن بعد أن تعرضت منازلهم للنهب والتدمير والإرهاب المستمر من قبل قوات الدعم السريع. وقد قرر آخرون البقاء في الوقت الحالي، ونحن نحاول مساعدتهم أيضًا

وبالتعاون مع رفاقنا المقيمين في هذا الجزء من العالم، نعمل على توفير أفضل الظروف الممكنة للبقاء على قيد الحياة في هذا السياق للجميع. بالنسبة لأولئك الذين ينوون البقاء، نحتاج إلى مساعدتهم على تلبية احتياجاتهم وتوفير المال جانبًا إذا كانوا بحاجة إليه من أجل المغادرة الطارئة. بالنسبة لأولئك الذين يذهبون إلى المنفى الآن، نحتاج إلى إخراجهم من البلاد، وتجنب المخاطر التي ينطوي عليها هذا النوع من الرحلات ذات الاتجاه الواحد قدر الإمكان، وتمكينهم من مواصلة نشاطهم مع الشعب السوداني في المنفى والطبقات المستغلة. في البلد المضيف لهم. ومع ذلك، فإن المنطقة غير مستقرة إلى حد كبير (الحروب الأهلية والانقلابات والأنظمة الاستبدادية الأخرى) وليس من الممكن حاليًا مغادرة البلاد

وللقيام بذلك، نحتاج إلى المال، وصناديق التضامن التي تقدمها منظماتنا وحدها لا تكفي. فيما يلي النفقات المقدرة (بالدولار الأمريكي)

- التأشيرات: 400 دولار
- السفر: 800 دولار (هذا الرقم غير مؤكد، لأن التكاليف غير مستقرة إلى حد كبير)
- الإيجار الأول في البلد المضيف: 200 دولار
- الغذاء لمدة شهر في البلد المضيف: 300 دولار
- تكاليف (الإقامة، الطعام، الإنترنت) لوقت الانتظار في السودان : 1000 دولار
الحد الأدنى: 2700 دولار

ولا تزال هذه الميزانية المؤقتة غير مستقرة في سياق اقتصادي وأمني سريع التغير. يغطي فقط النفقات لمدة شهر واحد على الأقل. لكن الوضع هو أن رفاقنا لن يتمكنوا من تلبية احتياجاتهم خلال شهر واحد فقط. من المحتمل أن نحتاج إلى المزيد من المال في النهاية. سيتم استخدام أي مبالغ يتم التبرع بها، حتى لو تجاوزت هذا المبلغ الأدنى، لتوفير الاحتياجات اليومية للرفاق حتى يتمكنوا من إعالة أنفسهم

يتم جمع التبرعات من قبل رفاقنا في سويسرا الذين لديهم بالفعل هيكل تضامن دولي

لا تنس أن تذكر "Solidarity Sudan" عند التبرع

: أرسلوا تبرعاتكم إلى

Association pour la Promotion de la Solidarité Internationale (APSI)
Place Chauderon 5
1003 Lausanne
Switzerland سويسرا

CH84 0900 0000 1469 7613 8 : (IBAN) رقم الحساب الدولي
POFICHBEXXX :(SWIFT/BIC) سويفت/بيك
PostFinance SA; Mingerstrasse 20; 3030 Bern; Switzerland :اسم البنك

Paypal

: (سويسرا) TWINT

الموقعون

☆Coordenação Anarquista Brasileira (CAB) – البرازيل
☆Organisation Socialiste Libertaire (OSL) – سويسرا
☆Federación Anarquista Uruguaya (FAU) – أوروغواي
☆Embat, Organització Llibertària de Catalunya – كاتالونيا، الدولة الإسبانية
☆Federación Anarquista Santiago (FAS) – شيلي
☆Karala – تركيا
☆Black Rose Anarchist Federation / Federación Anarquista Rosa Negra (BRRN) – الولايات المتحدة الأمريكية
☆Libertäre Aktion (LA) – سويسرا
☆Union Communiste Libertaire (UCL) – فرنسا سويسرا و بلجيكا
☆Grupo Libertario Vía Libre – كولومبيا
☆Die Plattform – ألمانيا
☆Roja y Negra Organización Politíca Anarquista – الأرجنتين
☆Anarchist Communist Group (ACG) – بريطانيا العظمى
☆Tekoşîna Anarşîst (TA) – غرب كوردستان/شمال وشرق سوريا / روج آفا
☆Anarchist Yondae – كوريا الجنوبية
☆Alternativa Libertaria/FdCA (AL/FdCA) – إيطاليا
☆Aotearoa Workers Solidarity Movement (AWSM) – زيلاندا الجديدة / أوتياروا

Αργεντινή: Η επέτειος του κλεισίματος της Sugar Engineers

Η 22 Αυγούστου σηματοδοτεί την "Εθνική Ημέρα Ζημιάς στο λαό Tucumano" από το κλείσιμο της Sugar Engineers που σήμανε και το κλείσιμο της πηγής απασχόλησης στην εν λόγω επαρχία.

Με διάταγμα του 1966, επήλθε το κλείσιμο 11 από τις 27 βιομηχανίες ζάχαρης με αποτέλεσμα 50.000 απολύσεις, τη μετανάστευση 250.000 ανθρώπων και την εμφάνιση των χωριών που περιβάλλουν σήμερα μέρος της περιοχής San Miguel de Tucumán.

Ωστόσο, η διαδικασία αυτή αντί να προκαλέσει παθητικότητα, έγινε αντίσταση και αγώνας. Η δικτατορία, σε συνεργασία με την εργοδοσία συνέχισε τη σκληρή γραμμή κατά των συνδικάτων. Οι εταιρείες χωρίς να σέβονται τις συλλογικές συμβάσεις και τις συμφωνημένες συνθήκες εργασίας, προκάλεσαν ξανά απεργία, ξεκινώντας ένα νέο κύμα απολύσεων που ενέτεινε το ήδη τεταμένο κοινωνικό κλίμα.

Η πόλη προσχώρησε στον αγώνα με οργάνωση λαϊκών κουζινών, στάσεις εργσίας και άλλες μορφές. Το 1967, η Hilda Guerrero -ακτιβίστρια και σημαιοφόρος μιας γενιάς γυναικών που αγωνίστηκαν μαζί με τους συζύγους τους για την υπεράσπιση της εργασίας- πέφτει δολοφονημένη από την αστυνομική καταστολή στην Bella Vista.

Η απάντηση της δικτατορίας ήταν αδίστακτη, φυλακίζοντας τους ηγέτες των εργαζομένων, παραποιώντας την προσωπικότητα των αγωνιστών και “παγώνοντας” τα οικονομικά του συνδικάτου τους.

Το cerrojazo είχε ως κίνητρο το λεγόμενο "πρόβλημα Tucumano" υπονοώντας ότι κάποιοι άνθρωποι ήταν αντιπαραγωγικοί που προκαλούσαν μεγάλο κόστος στο έθνος και ότι οι εργαζόμενοι ήταν προβληματικοί, ένα σαφές παράδειγμα του πώς η ολιγαρχία της ζάχαρης του Tucuman (Conception Engineer) και Jujuy (Engineer Ledesma) είχε την υποστήριξη της δικτατορίας για τον έλεγχο της εθνικής αγοράς ζάχαρης. Τα γεγονότα αυτά κορυφώθηκαν με διάφορες απεργίες, πυροβολισμούς σε εργοστάσια και την καφετέρια των φοιτητών στο πανεπιστήμιο, που αποτέλεσαν την αφορμή για μια σειρά λαϊκών εξεγέρσεων μεταξύ 1969-1970, γνωστές ως Tucumanazo και κορυφώθηκαν με το Quintazo το 1972. Κατά τη διάρκεια του Tucumanazo φοιτητές και εργάτες στο κέντρο του Tucumano αγωνίστηκαν σθεναρά ενάντια στις δυνάμεις καταστολής.

Ο λαός του Tucumano επέδειξε τη σθεναρή αντίστασή του στις αδικίες που προκαλούσε η δικτατορία που στη συνέχεια με την εμφάνιση του αγροτικού αντάρτικου το 1974 και το κατασταλτικό κύμα σε όλο το εύρος της Λατινικής Αμερικής θα κατέληγε να είναι ο ύμνος της στρατιωτικής δικτατορίας με την επιχειρησιακή ανεξαρτησία το 1975 και να γεννά την τελευταία πολιτική στρατιωτική δικτατορία του 1976 που διήρκεσε μέχρι το 1983 τα χρόνια αυτά υπογράφηκαν από τη συνεχή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας με περισσότερους από 30.000 αγνοούμενους, εκατοντάδες απαγωγές, παράνομη στέρηση της ελευθερίας, βασανιστήρια σε παράνομα κέντρα κράτησης βρεφών.

Την ημέρα αυτή διεκδικούμε τις εμπειρίες του αγώνα και της μαχητικότητας του λαού μας, κρατώντας την ταυτότητά μας ως γυναίκες και άντρες του Tucuman που, ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές έχουμε μάθει να αντιστεκόμαστε και να κρατάμε ψηλά την ελπίδα για την οικοδόμηση ενός πιο δίκαιου κόσμου!

Organización Anarquista de Tucumán

Ελιζέ Ρεκλύ: Ένας παραμελημένος πρωτοπόρος της αναρχίας

Στις 4 Ιουλίου του 1905 πεθαίνει ο Γάλλος αναρχικός γεωγράφος και συγγραφέας Ελιζέ Ρεκλύ (Élisée Reclus, 15 Μαρτίου 1830 – 4 Ιουλίου 1905).

Εισαγωγικό σημείωμα από το Αυτολεξεί: Η σύνδεση μεταξύ γεωγραφίας και αναρχισμού μπορεί να μη φαίνεται εύκολα κατανοητή, αλλά δεν είναι τυχαίο ότι δύο από τους σημαντικότερους αναρχικούς του τέλους του 19ου αιώνα, ο Κροπότκιν και ο Ρεκλύ, ήταν επίσης σπουδαίοι γεωγράφοι. Ούτε ήταν απλή σύμπτωση ότι οι δυο τους βρέθηκαν μαζί εξόριστοι στην Ελβετία, μία χώρα που για πολύ καιρό αποτέλεσε μαγνήτη των κατατρεγμένων αλλά και πατρίδα του πιο δυναμικού αναρχικού κινήματος στα χρόνια που ακολούθησαν την Παρισινή Κομμούνα ανάμεσα στο 1877 και το 1881. Οι Κροπότκιν και Ρεκλύ εργάστηκαν από κοινού και για ένα διάστημα, έζησαν μαζί παραμένοντας φίλοι για μία ζωή παρά τα σύνορα και τις θάλασσες που κατά καιρούς τους χώριζαν. Η συγχώνευση των απόψεών τους παρήγαγε μία νέα κατανόηση του αναρχικού ιδεώδους, θεμελιωμένου με πιο στερεό τρόπο στην επιστήμη και τη φύση.

Ο ίδιος ο Ρεκλύ, προπάτορας αυτού που αργότερα ονομάστηκε από τον Μπούκτσιν κοινωνική οικολογία, υπήρξε φυσικά και κομμουνάρος (μέλος της Παρισινής Κομμούνας) κουβαλώντας ένα τουφέκι, που ποτέ δεν χρησιμοποίησε στη μάχη, για την υπεράσπιση του Παρισιού. Όταν συνελήφθη μετά την καταστολή της Κομμούνας, φυλακίστηκε και καταδικάστηκε σε 10ετή εξορία, εξέλιξη που ενίσχυσε τον ριζοσπαστισμό του και κατέστησε εντελώς αδύνατο για αυτόν να δουλέψει εντός του συστήματος ξανά. Ο ίδιος επέλεξε την Ελβετία για την εξορία του, στην οποία είχαν διαφύγει πολλοί κομμουνάροι.

Ο Ρεκλύ παρότι κατείχε ένα διεθνές ανάστημα ως γεωγράφος, δεν άνηκε σε καμία σχολή ή κόμμα. Υποστήριζε τα επιτεύγματα του ευρωπαϊκού πολιτισμού και τις απελευθερωτικές συνέπειες της επιστήμης, όπως τη συγκρότηση της θεωρίας της αλληλοβοήθειας. Η στροφή προς την επιστήμη του Ρεκλύ και του Κροπότκιν αποτέλεσαν σταθμό στον ευρωπαϊκό αναρχισμό. Υπήρξε ευρύτερος, εκπληκτικά ανεκτικός στην προθυμία του να σχετίζεται και με μη αναρχικούς ανθρώπους. Έγραψε χαρακτηριστικά: “Όσο για τους αναρχικούς, εμείς ποτέ δεν πρόκειται να διαχωρίσουμε τους εαυτούς μας από τον κόσμο για να χτίσουμε ένα εκκλησάκι κρυμμένο σε κάποια μεγάλη έρημο. Εδώ είναι το πεδίο της μάχης, και παραμένουμε στις θέσεις μας έτοιμοι να δώσουμε τη βοήθειά μας όπου μπορεί να χρειάζεται περισσότερο. …[Ο]ύτε πρόκειται ποτέ να γίνουμε συγγραφείς της δυστυχίας μας δίνοντας την ψήφο και την επιρροή μας σε υποψήφιο. Είναι εύκολο για εμάς να μη δεχτούμε τίποτα από την εξουσία, να μην αποκαλέσουμε κανέναν ‘αφέντη’, αλλά ούτε και να ονομάσουμε ‘αφεντικό’ τον εαυτό μας. Ας παραμείνουμε στις θέσεις μας ως απλοί πολίτες και ας διατηρήσουμε αποφασιστικά και σε κάθε περίσταση της ποιότητα του ίσου μεταξύ των πολιτών”. (Elisée Reclus, “An Anarchist on Anarchy” on Contemporary Review (τ. 45, 1884).

Ακολουθεί το κείμενο του Σταύρου Καραγεωργάκη (περιοδικό Ευτοπία, τεύχος 21ο, Οκτώβρης 2012):

ΕΛΙΖΕ ΡΕΚΛΥ: ΕΝΑΣ ΠΑΡΑΜΕΛΗΜΕΝΟΣ ΠΡΩΤΟΠΟΡΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΡΧΙΑΣ

Το όνομα του Ελιζέ Ρεκλύ δεν είναι σίγουρα το πρώτο που συναντά κάποιος ο οποίος μελετά τον αναρχισμό. Ενώ κυκλοφορούν σε πάρα πολλές γλώσσες μεταφρασμένα κείμενα των Μπακούνιν και Κροπότκιν, δεν συμβαίνει το ίδιο με του Ρεκλύ. Ακόμα και οι μελετητές της αναρχικής σκέψης και δράσης ελάχιστα έχουν ασχοληθεί με τον Ρεκλύ, σε σχέση με τους δύο ρώσους αναρχικούς. Το κενό αυτό φαίνεται ακόμα μεγαλύτερο αν αναλογιστούμε ότι ο Ελιζέ Ρεκλύ συγκεντρώνει όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που γοητεύουν: θεωρητικός, οργανωτής, επαναστάτης του οδοφράγματος, επιστήμονας διεθνούς κύρους. Μια απάντηση γύρω από την παραμέληση του γάλλου αναρχικού δίνει ο ιστορικός του αναρχισμού George Woodcock, γράφοντας ότι ο Ρεκλύ απέφυγε επιμελώς να γίνει έμβλημα του αναρχισμού όπως άλλοι, διατηρώντας πάντα ένα χαμηλό προφίλ και παραμένοντας ένας σύντροφος ανάμεσα σε άλλους συντρόφους.1 Σ’ αυτό συναινούν πολλές μαρτυρίες, οι οποίες αναφέρουν ότι επρόκειτο για έναν σεμνό αγωνιστή, που προσπαθούσε να αποφεύγει την αυτοπροβολή και αναλάμβανε την οποιαδήποτε αποστολή, όσο ασήμαντη κι αν ήταν.2

Το οικογενειακό περιβάλλον

Ο Ρεκλύ γεννήθηκε στις 15 Μαρτίου του 1830 σε μια μικρή πόλη της νοτιοδυτικής Γαλλίας. Γιος ενός πάστορα, και ένα από τα δεκατέσσερα παιδιά της οικογένειας Ρεκλύ.3 Η μητέρα, η οποία προέρχονταν από μια ευκατάστατη οικογένεια ίδρυσε σχολείο στο οποίο δίδασκε η ίδια. Απ’ αυτήν την οικογένεια θα ξεπηδήσουν κάποια πολύ ανήσυχα μυαλά και δύο σπουδαίοι αναρχικοί. Όχι μόνο ο Ελιζέ Ρεκλύ, αλλά και ο αδερφός του Ελί Ρεκλύ, σημαντικός συνοδοιπόρος του Ελιζέ, υπήρξε αναρχικός και ανθρωπολόγος. Γι’ αυτά τα δύο αδέρφια θα γράψει το 1871 ο Μπακούνιν «δύο λόγιοι και ταυτοχρόνως οι πιο σεμνοί, ευγενικοί, ανιδιοτελείς, γνήσιοι κι αφοσιωμένοι στις βασικές τους αρχές».4 Θα πρέπει να σημειωθεί ότι το περιβάλλον που μεγαλώνουν τα παιδιά –αν και θρησκευτικό– δεν φαίνεται να είναι ασφυκτικό, χάρη στον εξαιρετικό πατέρα. Είναι πολύ χαρακτηριστική η ιστορία που αναφέρει ο Κροπότκιν για τον πατέρα Ρεκλύ:

Μια μέρα, ενώ βρισκόταν στην ηλικία των 70, είδε στα χωράφια έναν νέο χωρικό που έθαβε ένα άλογο που είχε πεθάνει από τη νόσο του άνθρακα. «Είσαι νέος», είπε ο γέροντας «και ριψοκινδυνεύεις τη ζωή σου. Εγώ είμαι γέρος. Γύρνα σπίτι! Θα θάψω εγώ το ζώο». Ο χωρικός αρνήθηκε ενώ αυτός επέμεινε· και δούλεψε με το φτυάρι μόνος του όλη την ημέρα. Το σούρουπο το βαρύ ζώο είχε θαφτεί.5

Η ελευθερία που έπνεε στο σπίτι των Ρεκλύ φαίνεται ότι τελικά νίκησε το θρησκευτικό κλίμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι δεκατρία από τα δεκατέσσερα παιδιά (με εξαίρεση την Νοεμί) καταλήγουν στην αθεΐα.6

Μάλιστα, εκτός από τα αδέρφια Ελιζέ και Ελί που ασπάζονται τον αναρχισμό, ο Πωλ Ρεκλύ, γιος του Ελί, θα ασχοληθεί με το πολιτικό έργο του πατέρα και του θείου και θα σώσει ένα σημαντικό αρχείο. Ακόμα και ο Ζακ, γιος του Πωλ (εγγονός του Ελί), έζησε για χρόνια στην Κίνα και συνέβαλε στην εκεί διάδοση των αναρχικών ιδεών.7

Ο επιστήμονας

Ο Ρεκλύ ήταν ένας από τους πιο προβεβλημένους γεωγράφους του 19ου αιώνα. Αν και ο πατέρας είχε στείλει τα αδέρφια Ελί και Ελιζέ να σπουδάσουν θεολογία, προκειμένου να γίνουν προτεστάντες ιερείς, αυτοί εγκατέλειψαν τις σπουδές τους και το Μοντομπάν, και καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος της διαδρομής με τα πόδια έφτασαν στο Βερολίνο προκειμένου να παρακολουθήσουν τις διαλέξεις του γεωγράφου Καρλ Ρίττερ (Carl Ritter). Ο Ελιζέ γράφει στον αδερφό του Ελί το 1855:

(…) η μοναδική μου σοβαρή μελέτη είναι η γεωγραφία, και θεωρώ πολύ καλύτερο να παρατηρώ τη φύση από κοντά παρά να τη φαντάζομαι μέσα στο σπουδαστήριο. Καμιά με αυτόν τον τρόπο ωραία περιγραφή δεν μπορεί να είναι αληθινή, αφού δεν μπορεί να αναπαράγει τη ζωή του τοπίου, τη ροή των υδάτων, το θρόισμα των φύλλων, το κελάιδισμα των πουλιών, την ευωδία των λουλουδιών…8

Η αρχική φυσιολατρική στάση του Ρεκλύ στην πορεία σχηματοποιείται σε μια ολιστική αντίληψη για τη φύση, με την παρατήρηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των ειδών και των οικοσυστημάτων. Στην πορεία, ο Ρεκλύ θα συμπεριλάβει το φιλοπεριβαλλοντικό σ’ εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα πρέπει να διέπουν την αναρχική κοινωνία. Όπως το θέτει ωραία ο Graham Purchase, το όραμά του Ρεκλύ αντιπροσωπεύει μια «σύγχρονη, επιστημονικώς καταρτισμένη και πραγματικά συνολική σύλληψη της κοινωνικο-οικολογικής αρμονίας: καλώντας την ανθρωπότητα να φτιάξει τις πόλεις και τις βιομηχανίες της σε συμφωνία με τη φυσική και τοπική βιογεωγραφία της Γης, και δουλεύοντας ενωμένα για μια παγκόσμια ομοσπονδία οικολογικών περιοχών».9

Παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον ότι δύο –Ρεκλύ και Κροπότκιν– από τους τέσσερις πιο σημαντικούς αναρχικούς του 19ου αιώνα ήταν γεωγράφοι. Ο Ρεκλύ παρέμενε ένας ακούραστος γεωγράφος που ταξίδευε συνεχώς προκειμένου να εργάζεται. Το έργο του τεράστιο, με πιο εντυπωσιακό την 19τομη Νέα Παγκόσμια Γεωγραφία, η οποία δημοσιεύτηκε σε διάστημα 19 ετών, δηλαδή μεταξύ 1875 και 1894, και του εξασφάλισε τη διεθνή καταξίωση. Για την ολοκλήρωση αυτού του τιτάνιου έργου ταξίδεψε στην Ευρώπη, τις ΗΠΑ, την Κολομβία και πολλές ακόμα χώρες. Πέρασε και από την Ελλάδα. Πάντως τα στοιχεία που δίνει στο κεφάλαιο για την Ελλάδα από την Νέα Παγκόσμια Γεωγραφία –το οποίο περιλαμβάνεται σ’ αυτό το αφιέρωμα– δείχνει ότι γνώριζε καλά και την πολιτική κατάσταση της χώρας.10

Ο Νεττλάου αναφέρει ότι στις 6 Απριλίου του 1883 βρίσκεται στη Σμύρνη, όπου και εντυπωσιάζεται από τη φιλοξενία των Ελλήνων. Χαρακτηρίζει μάλιστα τους Τούρκους ως τον «πιο καθυστερημένο λαό της γης» λόγω της έντονης θρησκευτικότητάς τους. Αυτός ο χαρακτηρισμός του μάλλον απηχεί και τις αντι-οθωμανικές τάσεις των επαναστατικών κύκλων της εποχής που εναντιώνονταν στον ανατολίτικο δεσποτισμό, και κάποιοι εκ των οποίων πολέμησαν στο πλευρό των Ελλήνων στον ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 (μεταξύ των οποίων και ο Τσιπριάνι). Από εκεί θα περάσει στην Αθήνα, την Κόρινθο και την Κέρκυρα.11 Το συνολικό γεωγραφικό έργο του Ρεκλύ περιλαμβάνει κάποιες χιλιάδες σελίδες. Εκτός από την 19τομη Γεωγραφία έγραψε επίσης δεκάδες άρθρα και βιβλία, μεταξύ των οποίων η Ιστορία ενός βουνού και το τρίτομο Ο άνθρωπος και η Γη. Γνωρίζουμε ότι για την παραγωγή αυτού του τεράστιου επιστημονικού έργου ο Ρεκλύ δούλευε ακούραστα από τις 6 το πρωί μέχρι τις 11 το βράδυ.12 Ως επιστέγασμα της επιστημονικής του δουλειάς, το 1892 η Γεωγραφική Εταιρία του Παρισιού τού απένειμε το βασιλικό χρυσό μετάλλιο για τη συνολική του προσφορά.

Ο αναρχικός

Ο Ρεκλύ διαβάζει Προυντόν και γοητεύεται από τον αναρχισμό. Αποκάλεσε τον εαυτό του αναρχικό για πρώτη φορά το 1851, σε ηλικία των 21 ετών.13 Είναι η χρονιά που δημοσιεύει το άρθρο «Development of Liberty in the World,» κείμενο που αναπτύσσει τις πρώτες πολιτικές του απόψεις. Έκτοτε, ο Ρεκλύ αναπτύσσει συστηματική αναρχική δράση, δημοσιεύοντας κείμενα, συμμετέχοντας σε δράσεις, ενώ δεν παραλείπει να συναντήσει και να συνάψει σχέσεις με τα μεγάλα ονόματα της αναρχικής σκέψης, τον Προυντόν και τον Μπακούνιν. Ο Ρεκλύ γνώρισε τον Μπακούνιν το 1864, και έκτοτε διατήρησαν επαφές. Φαίνεται επίσης να συνδέθηκε και με το σχέδιο της μυστικής Διεθνής Αδελφότητας που οργάνωνε ο δεύτερος. Είναι πιθανό, όπως αναφέρει ο Dana Ward, η επίδραση του Μπακούνιν να σκλήρυνε κι άλλο τις αναρχικές του πεποιθήσεις, οδηγώντας τον περισσότερο στη δράση.14 Γνωρίζουμε άλλωστε πόση μεγάλη επίδραση ασκούσε στους αναρχικούς οι επαφές τους με τον χειμαρρώδη Μπακούνιν.

Μάλιστα, ο Ρεκλύ είχε επαφές και με τον Καρλ Μαρξ, ο οποίος επέμενε στον εκδότη του να ανατεθεί στον γεωγράφο η μετάφραση του Κεφαλαίου του στα γαλλικά. Μετά τον θάνατο του Μπακούνιν όμως, όταν ο Ρεκλύ είχε γίνει πλέον μια από τις σημαίνουσες μορφές του αναρχικού κινήματος, ο Μαρξ φαίνεται να δυσπιστεί απέναντί του. Πράγματι, ήταν ευρέως γνωστό ότι ο Ρεκλύ διατηρούσε επαφές με τον Μπακούνιν, κάτι που το μαρτυρούν άλλωστε και οι αστυνομικές αναφορές της εποχής.15 Μάλιστα ο Ρεκλύ διάβασε επικήδειο στην κηδεία του πρώτου και υπήρξε μέλος διεθνούς επιτροπής για την έκδοση των γραπτών του. Ο Ρεκλύ μαζί με τον Καφιέρο ήταν αυτοί που ονόμασαν Θεός και Κράτος κάποια χειρόγραφα που κυκλοφόρησαν στα γαλλικά ως μπροσούρα το 1882,16 κάνοντας ευρέως γνωστή τη σκέψη του Μπακούνιν. Αυτό άλλωστε θεωρείται σήμερα και το πιο γνωστό βιβλίο του Μπακούνιν. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Νεττλάου για την έκδοση αυτή, ο Ρεκλύ «και τις δύο φορές που άπλωσε τα χέρια του στις μπερδεμένες δεσμίδες χειρογράφων, το 1878 και το 1880, ήταν επιτυχημένες, φέρνοντας στο φως ένα απόσπασμα για την Κομμούνα και αυτό που ο ίδιος ονόμασε Dieu et l’ Etat (Θεός και Κράτος)».17

Βαθιά φιλία όμως φαίνεται ότι συνέδεε τους δύο αναρχικούς γεωγράφους, τον Ρεκλύ και τον Κροπότκιν. Οι δύο τους πάντα συνεργάζονταν, αλληλογραφούσαν συνεχώς (δυστυχώς ο Κροπότκιν κατέστρεψε το μεγαλύτερο μέρος της αλληλογραφίας τους για λόγους ασφαλείας18) και πέρασαν και ένα διάστημα μαζί στο Κλάρενς, για το οποίο δημοσιεύουμε σ’ αυτό το αφιέρωμα και το άρθρο «Αλχημεία στο Κλάρενς: Κροπότκιν και Ρεκλύ, 1877-1881» του Dana Ward.19 Δεν είναι τυχαίο ότι ο Ρεκλύ έσπευσε να συμπαρασταθεί στη γυναίκα του Κροπότκιν –τη Σοφία– αμέσως μετά τη δεύτερη σύλληψη του συντρόφου της, οι οποίοι μάλιστα πενθούσαν τον θάνατο του αδερφού της που είχε πεθάνει λίγες ώρες πριν.20 Μάλιστα και ο αδερφός του Ελιζέ, ο Ελί, συμπαραστάθηκε στη Σοφία, και τη φιλοξενούσε στο σπίτι του στο Παρίσι όλο το διάστημα που ο Κροπότκιν ήταν φυλακισμένος στο Clairvaux, μια μικρή επαρχία δίπλα στην γαλλική πρωτεύουσα. Η Σοφία είχε προτιμήσει να μετακομίσει εκεί, προκειμένου να μπορεί να βλέπει τον Κροπότκιν στο επισκεπτήριο (τον πρώτο χρόνο τής επέτρεπαν να τον βλέπει μία φόρα το δίμηνο!).21

Πολύ σημαντική άλλωστε ήταν και η συνεισφορά του Ρεκλύ στη διεύθυνση αλλά και την υλική στήριξη της εφημερίδας Le Revolté, μετά τη σύλληψη του Κροπότκιν. Αργότερα ο ίδιος θα ζητήσει από τον Jean Grave22 να πάει στη Γενεύη για να αναλάβει τη διεύθυνση της εφημερίδας.23 Η επιλογή του Ρεκλύ αποδείχτηκε ορθή, αφού με τη διεύθυνση του Grave το αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας απογειώθηκε, φτάνοντας για παράδειγμα τα 6.000 φύλλα για το τεύχος 42, τον Ιούλιο του 1889.24

Ποιο ήταν όμως το γεγονός που συνέβαλε αποφασιστικά στη διαμόρφωση των αναρχικών απόψεων του Ρεκλύ; Είναι αναμφίβολα η συμμετοχή του στην Παρισινή Κομμούνα του 1871, δηλαδή 20 χρόνια αφότου είχε αποκαλέσει τον εαυτό του «αναρχικό». Το 1871, λοιπόν, συμμετέχει στην κομμούνα μαζί με τα αδέρφια του Ελί και Πωλ. Ωστόσο μόνο αυτός από τα τρία αδέρφια θα συλληφθεί και θα οδηγηθεί στις φυλακές, μαζί με άλλους κομμουνάρους, μετά από μια πορεία μέσω Βερσαλλιών προκειμένου να διαπομπευτούν. Να πώς περιγράφει την πορεία ο Ρεκλύ σε γράμμα που έστειλε στον Κροπότκιν:

Καθώς εμείς πατήσαμε το πόδι μας στις Βερσαλλίες, το πλήθος των αστών με τις κυρίες του μας υποδέχτηκε με κάθε είδους προσβολές, ενώ εμείς, με δεμένα τα χέρια, τραβιόμασταν μακριά τους. Ένας άντρας –εγώ νόμισα ότι αναγνώρισα σε αυτόν ένα μέλος της… [μιας εταιρίας λογίων]– μου έδωσε ένα σφοδρό κτύπημα στο κεφάλι και φώναξε: ω, ο αχρείος! Η γυναίκα του με χτύπησε με την ομπρέλα της. Μετά απ’ όλη την καταπόνηση της προηγούμενης νύχτας, έπεσα λιπόθυμος…25

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη φυλακή ο Ρεκλύ βίωσε πολύ δύσκολες στιγμές αφού οι συνθήκες ήταν πέρα για πέρα απάνθρωπες·26 Κατάφερε όμως κι εκεί να μη χάσει το ενδιαφέρον του για τη γεωγραφία και την πολιτική. Μέσα στη φυλακή παρέδιδε μαθήματα ανάγνωσης, γεωγραφίας και αγγλικών στους συγκρατούμενούς του. Στη δίκη του καταδικάζεται σε 10ετή εξορία και τον Μάρτιο του 1872 27 απελευθερώνεται και εξορίζεται στην Ελβετία, μετά από διεθνή κινητοποίηση για την απελευθέρωσή του μέσω της συλλογής υπογραφών από επιστημονικές εταιρίες. Μεταξύ των ανθρώπων που υπέγραψαν για την απελευθέρωση του Ρεκλύ ήταν ο Δαρβίνος και ο Γουάλας (A.R. Wallace). Τότε, ο Ρεκλύ ήταν ήδη αρκετά γνωστός για το γεωγραφικό του έργο και κάποια κείμενά του είχαν μεταφραστεί ήδη σε άλλες γλώσσες. Μετά την απελευθέρωσή του αναπτύσσει πολύ σημαντική πολιτική δράση ως εξόριστος στην Ελβετία αφού εκεί έρχεται σε επαφή με την Ομοσπονδία της Γιούρα και γίνεται ένα από τα βασικά της μέλη.28

Ωστόσο, αξίζει να δούμε τώρα και τη συμβολή του Ρεκλύ στην ίδια την εξέλιξη της αναρχικής θεωρίας. Ο Ρεκλύ ήταν ένας απ’ αυτούς που διαμόρφωσαν την αναρχική θεωρία, και συγκεκριμένα το ρεύμα του αναρχοκομμουνισμού, και γι’ αυτό έχει δίκιο η Fleming που υποστηρίζει ότι δεν μπορούμε να πούμε ότι απλώς ακολούθησε το ρεύμα του μπακουνισμού.29 Ο Ρεκλύ χρησιμοποίησε τον όρο «αναρχοκομμουνισμός» πρώτη φορά δημοσίως τον Μάρτιο του 1876,30 ενώ ένα μήνα πριν, ο Φρανσουά Ντυμαρτερέ (Francois Dumartheray) είχε αναφέρει –μάλλον για πρώτη φορά– τον όρο «αναρχικός κομμουνισμός» σε μπροσούρα που κυκλοφόρησε στην Γενεύη για λογαριασμό μιας ομάδας προσφύγων από τη Λυών, και έφερε τον τίτλο «Προς τους χειρώνακτες εργαζομένους οπαδούς της πολιτικής δράσης».31 Την ίδια χρονιά ο όρος χρησιμοποιήθηκε και υπερασπίστηκε από το ιταλικό τμήμα της διεθνούς και συγκεκριμένα από τους Μαλατέστα, Καφιέρο και Κόστα.32 Μάλιστα ο Κροπότκιν σε μια επιστολή του παραδέχεται ότι συμφώνησε με τον Ρεκλύ και τον Καφιέρο να χρησιμοποιούν και στην εφημερίδα Le Revolté (Ο Εξεγερμένος) τον όρο «κομμουνιστές αναρχικοί».33

Το κείμενο «Η αναρχία από έναν αναρχικό»(1884) χαρακτηρίζεται από τον Νεττλάου ως η πρώτη πρωτότυπη δημοσίευση στα αγγλικά του ρεύματος του αναρχοκομμουνισμού.34 Εκεί, χωρίς να έχουμε πραγματικά μια συστηματική παρουσίαση αυτού του τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας, δίνονται κάποιες γενικές γραμμές, κυρίως μέσα από την κριτική που ασκείται στα δεινά που επιφέρει ο καπιταλισμός. Υπάρχει όμως ένα γενικό όραμα της αναρχοκομμουνιστικής κοινωνίας:

Οι άνθρωποι σε όλες τις εποχές το έχουν αισθανθεί· και μετά από κάθε προσωρινό θρίαμβο η γενναιοδωρία του νικητή εξάλειφε τις απειλές του παρελθόντος. Είναι ένα σταθερό γεγονός ότι σε όλα τα σημαντικά λαϊκά κινήματα, τα οποία πραγματοποιήθηκαν στο όνομα κάποιας ιδέας με την ελπίδα ενός καλύτερου αύριο, και πάνω απ’ όλα, με την αίσθηση μιας νέας αξιοπρέπειας, η ψυχή γεμίζει με ανώτερα και πλούσια συναισθήματα. Τη στιγμή που η αστυνομία, τόσο η πολιτειακή όσο και η αστική, παύει τα καθήκοντά της και οι μάζες γίνονται οι κύριοι των δρόμων, η ηθική ατμόσφαιρα αλλάζει, ο καθένας αισθάνεται τον εαυτό του υπεύθυνο για την ευημερία και την ικανοποίηση όλων. Η παρενόχληση ατόμων γίνεται σχεδόν ανήκουστη, ακόμη και οι επαγγελματίες εγκληματίες σταματούν τη θλιβερή σταδιοδρομία τους, διότι και αυτοί αισθάνονται ότι κάτι σπουδαίο κινείται στον αέρα.

Αχ! Αν οι επαναστάτες, αντί να υπακούν μιαν αόριστη ιδέα, όπως έκαναν σχεδόν πάντα στο παρελθόν, είχαν διαμορφώσει έναν σαφή στόχο, ένα μελετημένο σύστημα κοινωνικής καθοδήγησης, εάν είχαν θελήσει να θεσπίσουν μια νέα κατάσταση στην οποία κάθε πολίτης μπορεί να είχε τη σιγουριά για το ψωμί, τη δουλειά, την εκπαίδευση και την ελεύθερη ανάπτυξη της ύπαρξής του, τότε δεν θα υπήρχε κανένας κίνδυνος να ανοίξουν διάπλατα όλες οι πύλες των φυλακών και να πουν στους δυστυχείς τους οποίους έκλεινε μέσα: «Πηγαίνετε, αδελφοί και αδελφές και μην αμαρτήσετε πια».35

Το κείμενο αυτό πάντως έχει πολλαπλή χρήση. Αποσκοπεί στο να ξεκαθαρίσει τι είναι αναρχία, αλλά κυρίως στο να καταδικάσει την αδικία, την ανισότητα, τη φτώχεια και την εκμετάλλευση που βλέπει ο Ρεκλύ στο καπιταλιστικό κράτος, τον παραλογισμό και τη δουλοπρέπεια που συνεπάγεται η μοναρχία, την εξαθλίωση που φέρνει η φεουδαρχία. Επίσης στηλιτεύει τη χριστιανική ηθική, αντιπαρατάσσοντας τη χριστιανική ελεημοσύνη με την σοσιαλιστική αδερφοσύνη. Με λίγα λόγια το κείμενο, όπως είναι λογικό, κινείται στο πλαίσιο της σοσιαλιστικής κριτικής στην κεφαλαιοκρατία του 19ου αιώνα. Η ιδιαιτερότητά του είναι ότι είναι γραμμένο από την αναρχική σκοπιά.

Το δεύτερο σημαντικότερο κείμενο του Ρεκλύ είναι το «Εξέλιξη και Επανάσταση» (1880), το οποίο σημειώνει σειρά επανεκδόσεων ως μπροσούρα, και θα αποτελέσει τη βάση για το βιβλίο Η εξέλιξη, η επανάσταση και το αναρχικό ιδεώδες (1897). Το κείμενο αυτό μεταφράστηκε και στα ελληνικά από τον Ανδρέα Ρηγόπουλο και δημοσιεύτηκε σε μορφή χειρογράφου από την εφημερίδα Επί τα Πρόσω.36 Σ’ αυτό το κείμενο ο Ρεκλύ, μεταξύ άλλων, τονίζει την εμπιστοσύνη του στον ρόλο των επιστημών· για την ακρίβεια, ο Ρεκλύ στο «Εξέλιξη και επανάσταση» προσπαθεί κατά κάποιον τρόπο να επιστημονικοποιήσει τον αναρχισμό, δείχνοντας τη σύνδεση μεταξύ εξέλιξης και της επανάστασης. Οι επιστήμες, αναφέρει ο Ρεκλύ σ’ αυτό το κείμενο, προσφέρουν νέες γνώσεις οι οποίες είναι χρήσιμες για όλους. Ακόμα και αν θέλει η άρχουσα τάξη να κρατήσει την γνώση για τον εαυτό της, αυτό είναι αδύνατο, έτσι το αποτέλεσμα των επιστημονικών ανακαλύψεων είναι ανοιχτό και στους εργάτες, σημειώνει ο γάλλος συγγραφέας στο συγκεκριμένο άρθρο του. Το κείμενό του μάλιστα κλείνει με έναν τρόπο που τονίζει για ακόμη μια φορά την σύνδεση, στη σκέψη του Ρεκλύ, της επαναστατικής αλλαγής με τη γνώση και την επιστημονική πρόοδο:

(…) η ανθρωπότητα βρίσκεται σήμερα γονατισμένη και συντετριμμένη. Εάν το κεφάλαιο συνεχίσει να υπάρχει, τότε θα έρθει ώρα να κλάψουμε για τη χρυσή εποχή της ανθρωπότητας. Εκείνη τη στιγμή κοιτάζοντας προς τα πίσω θα δούμε την αγάπη, τη συναδέλφωση και την ελπίδα, που πλημμύρισαν τη γη με χαρά και με γλύκα, να χάνονται σαν ένα φως που σβήνει σιγά-σιγά. Όσον αφορά εμάς που συνηθίζουν να μας αποκαλούν «οι σύγχρονοι βάρβαροι», η επιθυμία μας είναι η δικαιοσύνη για όλους. Τι παλιάνθρωποι που είμαστε να απαιτούμε για όλους όσους πρόκειται να γεννηθούν τα μέσα αυτοσυντήρησης, την ελευθερία και την πρόοδο!37

Ο Ρεκλύ, σε αντίθεση για παράδειγμα με τον Μπακούνιν ο οποίος διατηρούσε μια επιφυλακτική στάση απέναντι στη σπουδαιότητα των επιστημών, όχι μόνο δεν έθεσε υπό αμφισβήτηση το ίδιο το κύρος των επιστημών, αλλά και τη συμβολή τους στην επαναστατική αλλαγή, αλλά δεν παρέκλινε ποτέ και από το προσωπικό του επιστημονικό έργο. Η ανεπιφύλακτη εμπιστοσύνη του στις επιστήμες είναι και ένα από τα ζητήματα με τα οποία ασχολείται η Fleming στο άρθρο της “Μεταξύ θρησκείας και επιστήμης: ο αναρχικός Elisée Reclus”.38 «Επαγγελλόμαστε μια νέα πίστη», είπε το 1892, «και όταν αυτή η πίστη, που είναι μαζί και επιστήμη, γίνει η πίστη όλων όσων αναζητούν την αλήθεια, θα βρει τη θέση της στον πραγματικό κόσμο, αφού ο πρώτος νόμος της ιστορίας είναι ότι η κοινωνία διαμορφώνεται σύμφωνα με τα ιδεώδη της».39

Φυσικά μιλώντας για την πολιτική θεωρία του Ρεκλύ δεν μπορούμε να παραβλέψουμε την υπεράσπιση από την πλευρά του μιας ηθικής εκτίμησης των άλλων ζώων. Ξέρουμε ότι, τουλάχιστον από 25 χρόνων, ήταν χορτοφάγος40 και ότι διατήρησε αυτές τις διατροφικές του συνήθειες μέχρι τον θάνατό του, αν και το κείμενό του για τη χορτοφαγία δημοσιεύτηκε πολύ αργά, όταν ήταν 71 ετών.41 Γι’ αυτόν, ο σεβασμός των μη ανθρώπινων ζώων ήταν κάτι αξεδιάλυτο από την υπεράσπιση της αναρχικής κοινωνίας:

«Όσον αφορά εμένα, περιλαμβάνω και τα ζώα στο ιδεώδες μου για τη σοσιαλιστική αλληλεγγύη».42

Δεν παραβλέπει ωστόσο το δέσιμο των ανθρώπων με την κτηνοτροφική παραγωγή, γι’ αυτό στο κείμενό του «Η αναρχία από έναν αναρχικό» δεν την αποκλείει από την αναρχική κοινωνία.

Οι γάμοι του και θάνατός του

Ο Ρεκλύ, παρά τον πλούτο της πολιτικής του δράσης και του επιστημονικού του έργου, δεν ήταν ένας ερημίτης. Παντρεύτηκε τρεις φορές. Η πρώτη του σύζυγος Κλαρίς πέθανε πολύ νωρίς, ωστόσο έκανε μ’ αυτήν δύο κόρες. Η δεύτερή του γυναίκα Φάννυ πέθανε από επιλόχειο πυρετό (το 1874) και κατόπιν πέθανε και το παιδί. Η τρίτη σύζυγος του Ρεκλύ, η Ερμάνς, υπήρξε βοτανολόγος και εντομολόγος και τον συνόδευε σε όλα τα ταξίδια που έκανε προκειμένου να γράψει την Νέα Παγκόσμια Γεωγραφία. Ο Ρεκλύ ήδη από το 1880 είχε αρχίσει να έχει προβλήματα με την καρδιά του. Το 1904, μετά το θάνατο του αδερφού του, τον ταλαιπωρούσε έντονα η στηθάγχη. Τελικά, πέθανε στις 4 Ιουλίου του 1905. Όπως είχε ζητήσει πριν από τον θάνατό του, θάφτηκε δίπλα στον αδερφό του τον Ελί και δεν έγινε καμία απολύτως εκδήλωση για την κηδεία του, στην οποία παρέστη μόνο ο ανιψιός του Πωλ (γιος του Ελί).

Ας κλείσουμε με λίγα λόγια του Κροπότκιν για τον Ρεκλύ:

Τελικά γι’ αυτόν, ο οποίος γνώριζε τόσο καλά όλα τα διασκορπισμένα έθνη πάνω στη Γη, τα οποία μας δείχνουν τα στάδια που διανύει η ανθρωπότητα, και ο οποίος μπορούσε να διατηρεί μέσα στο πνεύμα του το μακρύ δρόμο των μαρτυρίων της ανθρωπότητας, γι’ αυτόν η Αναρχία δεν ήταν απλά το όνειρο ενός ερωτευμένου. Αυτή ήταν το τέλος, το κλειδί της ιστορίας της ανθρωπότητας, της επιστήμης.43

Εργογραφία του Ρεκλύ στα ελληνικά

Καφιέρο, Κάρλο & Ρεκλύ, Ελιζέ, “Πρόλογος,” στο Μπακούνιν, Μιχαήλ, Θεός και Κράτος, Ελεύθερος Τύπος, Αθήνα, 1986, σσ. 17-20.

Ρεκλύ, Ελιζέ, “Εξέλιξις και εξέγερσις,” Επί τα Πρόσω, χειρόγραφο, 1890 ή 1898.

Ρεκλύ, Ελιζέ, “Περί χορτοφαγίας,” Ευτοπία 18, Γενάρης 2010, σσ. 56-61.

Ρεκλύ, Ελιζέ, “Ποινή του θανάτου,” στο De Sechelles, Αι καταχρήσεις της ποινικής δικονομίας, Αθήνα, 1880, σσ. 121-132.44

Για τον Ρεκλύ στα ελληνικά:

Καραγεωργάκης, Σταύρος, “Ο χορτοφάγος Ελιζέ Ρεκλύ, Εισαγωγικά σχόλια για το άρθρο «Περί χορτοφαγίας» του Ρεκλύ”, Ευτοπία 18, Γενάρης 2010, σσ. 52-55.

Νεττλάου, Μαξ, Ελιζέ Ρεκλύ, Ένας Αναρχικός και Λόγιος, μτφρ. Γιάννης Καραπαπάς, Τροπή, Αγρίνιο, 2005.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Νεττλάου, Μαξ, Ελιζέ Ρεκλύ, Ένας Αναρχικός και Λόγιος, μτφρ. Γιάννης Καραπαπάς, Τροπή, Αγρίνιο, 2005: Πολύ σημαντική βιογραφία που στηρίχτηκε στην αλληλογραφία (κυρίως με τον αδερφό του επίσης αναρχικό Ελί Ρεκλύ) και τα έργα του Ρεκλύ, αλλά και με συνεντεύξεις που πήρε ο Νεττλάου από συγγενικά πρόσωπα του γάλλου γεωγράφου. Στην αποτελεσματικότητα βέβαια αυτού του έργου συνετέλεσε το γεγονός ότι ο Νεττλάου ήταν σχεδόν σύγχρονος του Ρεκλύ, κάτι που διευκόλυνε το έργο του.

Fleming, Marie, The Geography of Freedom, The Odyssey of Elisee Reclus, Black Rose Books, Montreal-New York, 1988: Όχι τόσο εκτενής και λεπτομερειακή βιογραφία, όπως του Νεττλάου, σε κάθε περίπτωση όμως πιο ολοκληρωμένη δουλειά καθώς η συγγραφέας αξιοποίησε ένα διαφορετικό πλήθος πληροφοριών απ’ αυτό του Νεττλάου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι χρησιμοποιεί ως πηγές και τα αστυνομικά αρχεία, τα οποία παρουσιάζουν τεράστιο ενδιαφέρον μιας και η αστυνομία συνέλλεγε εξόχως ενδιαφέρουσες πληροφορίες τόσο για την προσωπική, όσο και για την πολιτική, ζωή του Ρεκλύ, του Κροπότκιν, και άλλων αγωνιστών.

Clark, John P. & Martin, Camille (eds.), Anarchy, geography, modernity: The radical social thought of Elisée Reclus, Lexington Books, Maryland, 2004: Ο γνωστός αναρχικός θεωρητικός και πρώην κοινωνικός οικολόγος John Clark συνυπογράφει αυτό το βιβλίο, όπου το πρώτο μισό περιέχει πρωτότυπα κείμενα μελέτες για το έργο του Ρεκλύ και το δεύτερο επιλεγμένα κείμενα του ίδιου του γάλλου αναρχικού.

Ιshill, Joseph, Elisée and Elie Reclus: In Memoriam, Oriole Press, Berkeley Heights, N.J., 1927: Εξαιρετικό αφιέρωμα στον Ρεκλύ που περιλαμβάνει κείμενα από πολλούς ανθρώπους που γνώριζαν ή μελέτησαν τον Ρεκλύ, μεταξύ των οποίων του Κροπότκιν, του Γκέντες, του Νεττλάου. Το βιβλίο είναι σπάνιο μιας και τυπώθηκε σε μόλις 290 αντίτυπα και περιέχει πλήθος εξαιρετικά σημαντικών φωτογραφιών της οικογένειας Ρεκλύ. Όλο το υλικό υπάρχει στο διαδίκτυο από το Anarchy Archives του Dana Ward: http://dwardmac.pitzer.edu/anarchist_archives/bright/reclus/ishill/frontpiece.html

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

1 Woodcock, George, “Elisee Reclus: An Introduction,” στο Fleming, Marie, The Geography of Freedom, The Odyssey of Elisee Reclus, Black Rose Books, Montreal-New York, 1988, σσ. 11-12.
2 Ward, Dana, “Αλχημεία στο Κλάρενς: Κροπότκιν και Ρεκλύ, 1877-1881,” στο παρόν τεύχος της Ευτοπίας.
3 Ο Νεττλάου αναφέρει τα ονόματα δεκατριών παιδιών, γράφοντας όμως ότι ο Πωλ Ρεκλύ υποστήριζε ότι τα αδέρφια ήταν δεκατέσσερα. Ο Κροπότκιν ωστόσο σε μία από τις δύο νεκρολογίες που έγραψε για τον Ελιζέ Ρεκλύ υποστηρίζει ότι τα αδέρφια ήταν δώδεκα. Βλ. Nettlau, Max, Ελιζέ Ρεκλύ, Ένας Αναρχικός και Λόγιος, μτφρ. Γιάννης Καραπαπάς, Τροπή, Αγρίνιο, 2005, σ. 22, Kropotkin, Peter, “Elisee Reclus, Obituary,” The Geographical Journal, Vol. 26, No. 3 (Sep., 1905), σ. 337.
4 Nettlau, σ. 125.
5 Ishill, Joseph, Elisée and Elie Reclus: In Memoriam. Including: tributes, appreciations and essays by Elie Faure, Prof. Albert Heim, Jean Grave [and others]fragments, letters and woodcuts by Louis Moreau (Berkeley Heights, NY: Oriole Press, 1927), σ. 55. Παρατίθεται στο Ward, Dana, “Αλχημεία στο Κλάρενς: Κροπότκιν και Ρεκλύ, 1877-1881,” στο παρόν τεύχος.
6 Nettlau, σ. 24 (υποσημείωση).
7 Dirlik, Arif, “Vision and Revolution, Anarchism in Chinese Revolutionary Thought on the Eve of the 1911 Revolution,”Modern China, Vol. 12, No. 2(Apr., 1986), σ. 124 (υποσημείωση), Avrich, Paul, Anarchist Voices, An Oral History of Anarchism in America, AK Press, Oakland, 2005, σ. 408.
8 Nettlau, σ. 70.
9 Purchase, Graham, Anarchism and Ecology, Black Rose Books, Montreal-New York, 1997, σ. 56.
10 Reclus, Elisée, “Το παρόν και το μέλλον της Ελλάδας” (1876). Δημοσιεύεται στο παρόν τεύχος της Ευτοπίας.
11 Nettlau, σ. 254.
12 Kropotkin, “Elisee Reclus, Obituary,”ό.π., σ. 343.
13 Fleming, Marie, The Geography of Freedom, The Odyssey of Elisee Reclus, Black Rose Books, Montreal-New York, 1988, σ. 21.
14 Ward, Dana, ό.π.15 Αυτή που ανέσυρε τα συγκεκριμένα αρχεία είναι η Fleming. Βλ. The Geogra-phy of Freedom, ό.π.
16 Για την ελληνική μετάφραση βλ. Μπακούνιν, Μιχαήλ, Θεός και Κράτος, Ελεύθερος Τύπος, Αθήνα, 1986.
17 Nettlau, σ. 205.
18 Nettlau, σ. 363.
19 Ward, ό.π.
20 Κροπότκιν, Πιότρ, Οι Αναμνήσεις ενός Επαναστάτη, μτφρ. Γεωργία Γιαννακοπούλου & Βασίλης Τομανάς, Νησίδες, Θεσσαλονίκη, σ. 254.
21 Woodcock, George & Avakumovic, Ivan, Peter Kropotkin, From Prince to Rebel, Black Rose Books, Montreal-New York, 1990, σ. 195.
22 Για τον Jean Grave βλέπε τη βιογραφία: Patsouras, Louis, The Anarchism of Jean Grave, Editor, Journalist and Militant, Black Rose Books, Montreal-New York, 2003.
23 Fleming, ό.π., σ. 137.
24 Nataf, Andre, Η καθημερινή ζωή των αναρχικών στην Γαλλία (1880-1910), μτφρ. Γεώργιος Σπανός, Παπαδήμας, Αθήνα, 1994, σ. 146.
25 Nettlau, σ. 174.
26 Fleming, ό.π., σ. 84.
27 Fleming, σ. 82. Σύμφωνα με τον Κροπότκιν απελευθερώθηκε τον Ιανουάριο του ίδιου χρόνου. Βλ. Kropotkin, Peter, “Elisee Reclus, Obituary,” The Geo-graphical Journal, ό.π., σ. 339.
28 Fleming, ό.π., σ. 97.
29 Fleming, ό.π., σ. 102.
30 Nettlau, Μαξ, Ιστορία της Αναρχίας, Διεθνής Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 1995, σσ. 162-3.
31 Για μια κατατοπιστική συλλογή περί αναρχοκομμουνισμού βλέπε: Συλλογικό, Αναρχοκομμουνισμός: Η διερεύνηση του μέλλοντος στο παρόν, Κόκκινο Νήμα, Αθήνα, 2004.
32 Για το αναρχικό ιταλικό τμήμα της πρώτης διεθνούς βλέπε: Pernicone, Nunzio, “Η ιταλική ομοσπονδία της διεθνούς (1872-1874), Ευτοπία 20, Οκτώβρης 2011, σσ. 46-66.
33 Woodcock, George & Avakumovic, Ivan, σ. 317-8.
34 Nettlau, σ. 249.
35 Reclus, Elisée, “Η αναρχία από έναν αναρχικό”, στο παρόν τεύχος της Ευτοπίας.
36 Νούτσος, Παναγιώτης (επ.), Η σοσιαλιστική σκέψη στην Ελλάδα, τόμος Α ́, Γνώση, Αθήνα, 1990, σ.σ. 159, 279.
37 Reclus, Elisée, “Εξέλιξη και επανάσταση”, μτφρ. Βασίλης Κορολής & Μάρι-ος Λωτός. Κυκλοφορεί στο διαδίκτυο.
38 Δημοσιεύεται στο παρόν τεύχος της Ευτοπίας.
39 Reclus, Elisée, Πρόλογος στο Κροπότκιν, Η Κατάκτηση του ψωμιού.
40 Από γράμμα στη μητέρα του στις 13 Νοεμβρίου του 1955. Βλ. Nettlau, σ. 80.
41 Δημοσιεύτηκε το 1901. Ελληνική μετάφραση: Ρεκλύ, Ελιζέ, “Περί χορτοφα-γίας,” Ευτοπία 18, Γενάρης 2010, σσ. 56-61.
42 Nettlau, σ. 261.
43 Nettlau, ό.π., σ. 366.
44 Υπάρχει αντίτυπο στην Κεντρική Δημοτική Βιβλιοθήκη Θεσσαλονίκης.

*Εμείς πήραμε το κείμενο και τη φωτογραφία από εδώ: https://www.aftoleksi.gr/2023/07/04/elize-rekly-enas-paramelimenos-protoporos-tis-anarchias/?fbclid=IwAR16tTbQXEbFMwmSMMsXLe_4Hw3rGDaUxB2_y3MIjXaO-La...6I9nQ

Eξ-ερευνώντας τον Ισπανικό Εμφύλιο - «Ο Ντουρούτι στο λαβύρινθο»

Βιβλιοπαρουσίαση: Αργύρης Αργυριάδης

Όπως έχω επισημάνει και σε άλλα κείμενα για τον Ισπανικό εμφύλιο, ως συμβάν θα συνεχίζει να μας απασχολεί για δεκαετίες ακόμα. Οι λόγοι είναι πολλοί και διάφοροι που αυτό το σύντομο καλοκαίρι της Αναρχίας παραμένει διαχρονικό έως τις μέρες μας.
Η αφορμή γι’ αυτή την παρουσίαση στάθηκε το αίτημα από ένα σύντροφο για ένα ιστορικό κείμενο που θα έγραφε, να του βρω ένα απόσπασμα για το ξημέρωμα της 19 Ιουλίου στην Βαρκελώνη. Την στιγμή εκείνη που χτυπούν απελευθερωτικά για μια και μόνο στιγμή, οι σειρήνες των εργοστασίων και οι Ισπανοί προλετάριοι ξεκινούν την δική τους έφοδο στον ουρανό. Φυσικά ο νους μου έτρεξε στο κλασσικό έργο του Χ.Μ. Εντσεσμπέργκερ με τον αντίστοιχο τίτλο, το οποίο θεωρώ απαραίτητο να έχει διαβάσει κάποιος πριν αρχίσει την παρούσα εργασία του Μιγκέλ Αμορός σχετικά με τον αναρχικό επαναστάτη Μπουεναβεντούρα Ντουρρούτι, γιατί είναι γενικότερο και αναφέρει αρκετά στοιχεία για το Ισπανικό αναρχικό κίνημα και θα βοηθήσει περισσότερο στην κατανόηση του «Λαβύρινθου».

Σύμφωνα με τον Ερίκο Μαλατέστα, «επανάσταση σημαίνει, με την ιστορική έννοια της λέξης, η ριζική αναμόρφωση των θεσμών που πετυχαίνεται γρήγορα με τη βίαιη εξέγερση του λαού ενάντια στην υφιστάμενη εξουσία και στα προνόμια. Κι είμαστε επαναστάτες κι εξεγερμένοι, γιατί δεν θέλουμε απλώς να βελτιώσουμε τους τωρινούς θεσμούς, αλλά να τους καταστρέψουμε εντελώς, καταργώντας κάθε μορφή, κυριαρχίας ανθρώπου από άνθρωπο και κάθε είδος παρασιτισμού πάνω στην ανθρώπινη εργασία, κι επειδή θέλουμε να το πετύχουμε αυτό όσο το δυνατό πιο γρήγορα και επειδή πιστεύουμε ότι οι θεσμοί που γεννήθηκαν απ’ τη βία διατηρούνται με βία και δεν θα υποκύψουν παρά μόνο μπροστά σε μια ισοδύναμη βία».

Η Ισπανική επανάσταση αφορά αυτό ακριβώς και η μελέτη του συγγραφέα ακολουθώντας τον Ντουρούτι βάζει ξεκάθαρα αυτά τα ζητήματα. Πώς δηλαδή συμπεριφέρθηκε το συνδικάτο της CNΤ αλλά και η φυσική ηγεσία της FAI κατά την διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Με βάση την αντεπίθεση στην Σαραγόσα αρχικά αλλά και την μάχη της Μαδρίτης, ο συγγραφέας δείχνει ξεκάθαρα το χάσμα που υπήρχε ανάμεσα στους μαχητές όπως ο Ντουρούτι που επεδίωκαν τόσο την νίκη επί του φασισμού αλλά και την ταυτόχρονη δημιουργία του κοινωνικού μετασχηματισμού εγκαθιστώντας διαμέσου του κολεκτιβισμού τον Ελευθεριακό Κομμουνισμό. Σε αντίθεση με τα τεκταινόμενα των στελεχών και των παρατρεχάμενων τους στα μετόπισθεν.

Έτσι έρχονται στην επιφάνεια σημαντικές αντιφάσεις και εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για ζητήματα τα οποία πέρα από την ιστορική τους καταγωγή διεκδικούν ολοφάνερα απαντήσεις και επεξεργασίες. Ένα από αυτά, κατά την γνώμη μου, είναι η αδυναμία της CNT να προχωρήσει στο καθοριστικό βήμα την στιγμή που είχε την απαραίτητη δύναμη τουλάχιστον στην Βαρκελώνη. Η παρουσία του Γκαρσία Ολιβέρ παραμένει αμφιλεγόμενη κατά την άποψή μου διότι αν και αρχικά βρισκόταν πολύ κοντά σε αυτή του Ντουρούτι, δηλαδή στην εγκαθίδρυση του ελευθεριακού κομμουνισμού, οι προσωπικές του επιδιώξεις τον οδήγησαν στην συνέχεια να εκπέσει και να γίνει σκιά του συνδικαλιστικού εαυτού του, αποδεχόμενος ασήμαντες θέσεις και να προβεί την διαιώνιση μιας συμμαχίας που μόνο προς όφελος της χειραφέτησης των Ισπανών εργατών και εργατριών δεν ήταν.

Σε λυκοσυμμαχία με την αριστερά και τις λοιπές δημοκρατικές δυνάμεις, η FAΙ και τα στελέχη της, αντί να καταργήσουν και να καταστρέψουν την εξουσία που ως Αναρχικοί όφειλαν να πράξουν στάση εκπίπτοντες, αντίθετα επέλεξαν κάτι το «διαλλακτικότερο» και προσηματικά αντιεξουσιαστικότερο, να προβούν στην μη κατάληψή της, αφήνοντάς την να υπάρχει και αναπόφευκτα να συνδιαλαγούν μαζί της, με ολέθρια αποτελέσματα. Φυσικά, αυτός ο αντιεξουσιασμός δεν τους εμπόδισε να πάρουν ασήμαντες και συχνά ανύπαρκτες - άνευ ουσίας και περιεχομένου θέσεις στις κυβερνήσεις του λαικού μετώπου. Με τον τρόπο αυτό έδωσαν την δυνατότητα να συγκροτηθούν εντός του αντιστεκόμενου στους φασίστες του Φράνκο δημοκρατικού στρατοπέδου όλες εκείνες οι δυνάμεις που προτιμούσαν να ηττηθεί η κοινωνική επανάσταση. Ενδεικτικά η στρατιωτικοποίηση και η Μπολσεβικοποίηση.

Τα στελέχη της CNT FAI με την πάροδο του χρόνου και την συνεχή έκβαση της ήττας ειδικά μετά τον θάνατο του Ντουρούτι να βάλουν πολύ νερό στο Καταλανικό κρασί τους και να εκπέσουν αρχικά με πρόσχημα τον αντιφασισμό πρώτα στην νίκη επί του πολέμου, φτάνοντας έτσι στο τέλος του εμφυλίου λίγο πριν την ήττα να υπερασπίζονται πατριωτικές θέσεις ή εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες του Ισπανικού λαού με βερμπαλισμούς που δεν αρμόζουν σε Αναρχικούς.
Γι’ αυτό και το βιβλίο αυτό αξίζει να διαβαστεί, όχι για να χαϊδέψει τα αυτιά, αλλά επειδή είναι ένα τραχύ μα εξαιρετικά ενδιαφέρον ανάγνωσμα που αναγκάζει τον αναγνώστη να αναθεωρήσει τις βεβαιότητές του, όχι όμως για να απογοητεύσει και να αποστρατεύσει τους κοινωνικούς δράστες ή να υπονομεύσει την ανάγκη επαναστατικής οργάνωσης.

Θα διαφωνήσω κάθετα με τον απαράδεκτο Ισχυρισμό του Γκαρθία Ολιβέρ ότι ο Αναρχισμός είναι ο αναποτελεσματικότερος για την χειραφέτηση των ανθρώπων. Διότι η ζωή και η πράξη του Ντουρούτι τον διαψεύδει. Αντίθετα, οι αναρχικοί που συνδιαλέγονται με την εξουσία και αστικοποιούνται, όπως έγινε στην Βαρκελώνη, παίρνοντας θέσεις και ζώντας μια κατά τα άλλα εύκολη ζωή στα μετόπισθεν σε σχέση με αυτούς που πολεμήσαν στην πρώτη γραμμή είναι οι αναποτελεσματικότεροι να δράσουν προς την πραγματική χειραφέτηση και απελευθέρωση του ανθρώπου μιας και υποκύπτουν στην χειρότερη για τους Αναρχικούς αμαρτία: την Εξουσία.

Κατά την άποψή μου, η όλη έρευνα του Αμορός δείχνει ότι στο Αναρχικό κίνημα της εποχής του Ισπανικού εμφυλίου υπήρξαν δυο χαρακτηριστικές τάσεις: Αυτή που ήθελε να πεθάνει αγωνιζόμενη για τις ιδέες και τα ιδανικά της όπως ο Ντουρούτι και οι μαχητές του. Και στον αντίποδα αυτή που δεν ήθελε ούτε καν έστω να ζήσει με αυτές συνδιαλεγόμενοι και κάνοντας τον έναν πίσω από τον άλλο συμβιβασμούς που την απομάκρυναν από την ΙΔΕΑ της Αναρχίας.

Κλείνοντας αυτή την σύντομη παρουσίαση, θα ήθελα να επισημάνω ότι η είσοδος σε κάθε περιβάλλον λαβυρίνθου προϋποθέτει ως βασικό κανόνα ασφαλείας την χρήση του ανάλογου μίτου της Αριάδνης ώστε να μην χαθεί κανείς στις εξουσιαστικές, αριστερές, δημοκρατικές και πατριωτικές παρακάμψεις που οδηγούν στην αναπόφευκτη ήττα και το πολιτικό αδιέξοδο.

Ξετυλίγοντας την ζωή, το έργο και την καθαρότητα του αγώνα του Ντουρούτι ο οποίος μέχρι το τέλος της ζωής του παρέμεινε σταθερός στην Ιδέα για την Αναρχία και τον Ελευθεριακό Κομμουνισμό. Αν και δεν μαθαίνουμε από ποιον προήλθε η σφαίρα που σταμάτησε την ζωή του Ντουρούτι και συνάμα το μεγαλύτερο Ελευθεριακό πείραμα, αλλά μπορούμε να συνάγουμε ότι όλα τα παραπάνω συνέβαλαν προς αυτό.

Είναι σημαντικό δε σε μια εποχή, αναθεωρητισμού των γεγονότων το βιβλίο αυτό μας δείχνει πώς επιχειρήθηκε και ακόμα επιχειρείται η διαστρέβλωση του λόγου και του αγώνα όχι μόνο του Ντουρούτι αλλά και των υπόλοιπων αγωνιστών προς όφελος μια υποτιθέμενης ταξικής συμφιλίωσης που τους συμπεριλαμβάνει όλους. Απέλπιδα προσπάθεια που δεν θα περάσει.

Η υγειονομική φροντίδα στον Ισπανικό εμφύλιο - Μια σύντομη αναφορά

Πολλά έχουν γραφτεί για τον Ισπανικό εμφύλιο και θα συνεχίζονται να λέγονται διότι υπάρχουν ακόμα πολλές ιστορίες να ειπωθούν, αλλά και γιατί δεν έχουν εξεταστεί επαρκώς. Πολλές φορές άγνωστες πτυχές, όχι τόσο προσιτές στο ευρύ κοινό δεν αναδεικνύονται ή παραλείπονται λόγω της ιδιαιτερότητας και της εξειδίκευσής τους. Μια τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση είναι η υγειονομική περίθαλψη κατά την διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. Σε αυτό το κείμενο θα προσπαθήσω να κάνω μια σύντομη αναφορά.

Αν ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ο πρώτος μεγάλος πόλεμος στον οποίο οι απώλειες που προκλήθηκαν από άμεση στρατιωτική δράση ήταν περισσότερες από αυτές που προκλήθηκαν από ασθένεια, ο Ισπανικός Εμφύλιος Πόλεμος μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί ότι ήταν ο πρώτος στον οποίο οι απώλειες αμάχων ξεπέρασαν αυτές των μαχητών.

Οι συμπάθειες της εργατικής τάξης ήταν συντριπτικά προς τις διάφορες αριστερές ομάδες αλλά και τους αναρχικούς που αποτελούσαν την δημοκρατική πλευρά. Αυτό ίσχυε γενικά για τα αγγλόφωνα έθνη. Πολλοί συγγραφείς και διανοούμενοι ήταν μεταξύ εκείνων από όλα τα κοινωνικά στρώματα και από πολλές χώρες που πήγαν στην Ισπανία για να ενταχθούν στον Ρεπουμπλικανικό στρατό, σε αντίθεση με έναν μικρό αριθμό που, μερικές φορές υποκινούμενος από θρησκευτικό ζήλο, προσφέρθηκε εθελοντικά στους Εθνικιστές. Μεταξύ των πρώτων ήταν πολλοί γιατροί και νοσοκόμες, οι οποίοι συχνά υπηρέτησαν με τις Διεθνείς Ταξιαρχίες ή με τις μονάδες ασθενοφόρων που είχαν δημιουργηθεί από την Ισπανική Επιτροπή Ιατρικής Βοήθειας ή με τον Ρεπουμπλικανικό στρατό.

Η εξέγερση που ξεκίνησε με το στρατιωτικό πραξικόπημα στο οποίο οι εθνικιστικές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Φραντσίσκο Φράνκο, απέκτησαν σύντομα τον έλεγχο σημαντικών περιοχών της χώρας. Στον αντίποδα η δημοκρατική κυβέρνηση (Ρεπουμπλικάνοι) απάντησε συγχωνεύοντας την πολιτοφυλακή και τους ξένους εθελοντές σε έναν λαϊκό στρατό. Τι συνέβη όμως στον ιατρικό κλάδο;

Εκτός από την οργανωμένη στρατιωτική ιατρική, η οποία υποστήριξε σχεδόν εξ ολοκλήρου τους εθνικιστές από την αρχή, οι πολίτες γιατροί στην πλειονότητά τους συνέχισαν να ασκούν το επάγγελμά τους όπου κι αν βρίσκονταν κατά το ξέσπασμα των εχθροπραξιών, αδιαφορώντας για τις πολιτικές πεποιθήσεις των ασθενών τους. Αρκετοί δε εκτελέσθηκαν ως «ύποπτοι» από τους εθνικιστές επειδή θεωρείτο ότι ήταν Ελευθεροτέκτονες, αλλά και από το δημοκρατικό στρατόπεδο επειδή θεωρούνταν Καθολικοί. Στο σημείο αυτό θέλω να επισημάνω ότι η διάκριση μεταξύ στρατιωτικής και πολιτικής ιατρικής είναι θολή και μπερδεμένη ειδικά στην δημοκρατική πλευρά γιατί τα κινητά νοσοκομεία του στρατού στην πρώτη γραμμή δέχονταν άρρωστους και τραυματισμένους πολίτες και οι τραυματίες στρατιώτες συχνά αναπτύσσονταν για να φυλάξουν πολιτικά νοσοκομεία.

Δεν χωράει αμφιβολία, όμως, ότι οι μεγαλύτερες πρόοδοι στην ιατρική πρακτική που προέκυψαν στον πόλεμο σχετίζεται σχεδόν εξ ολοκλήρου με τη ρεπουμπλικανική πλευρά. Οι Ρεπουμπλικάνοι γνώρισαν τον πρώτο μαζικό αεροπορικό βομβαρδισμό αμάχων πληθυσμών. Επιπλέον, η Βαρκελώνη και η Μαδρίτη, τα δύο κέντρα με τις ισχυρότερες παραδόσεις επιστημονικών επιτευγμάτων στη χώρα, παρέμειναν στα χέρια της κυβέρνησης μέχρι τα τελευταία στάδια του πολέμου.

Οι τέσσερις κύριοι τομείς στους οποίους προχώρησε η ιατρική επιστήμη κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου Πολέμου είναι η θεραπεία τραυμάτων, η ανάπτυξη τραπεζών αίματος, η αντιμετώπιση ιατρικών ασθενειών (ειδικά σε σχέση με τον υποσιτισμό) και η οργάνωση ιατρικής υποστήριξης στις ένοπλες δυνάμεις.

Η διαχείριση των σοβαρών τραυματισμών συνδέεται άμεσα με το όνομα του Josep Trueta Raspall, ο οποίος στο ξέσπασμα του πολέμου είχε μόλις διοριστεί καθηγητής και επικεφαλής τμήματος χειρουργικής στο Hospital de la Santa Creu i Sant Pau στη Βαρκελώνη. Τον Μάρτιο του 1938, ιταλικά αεροσκάφη με βάση τη Μαγιόρκα βομβάρδιζαν τη Βαρκελώνη κάθε δύο ώρες για τρεις ημέρες, και το νοσοκομείο της Trueta φρόντισε 2200 θύματα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Κατάγματα των μακριών οστών είχαν τρομακτικά ποσοστά γάγγραινας, ακρωτηριασμού και θανάτου.
Υπήρχαν τέσσερις βασικές αρχές της μεθόδου που επινόησε ο Trueta για τη διαχείρισή τους.
1.Άμεση χειρουργική επέμβαση: εφόσον ήταν δυνατόν, η χειρουργική επέμβαση λάμβανε χώρα εντός οκτώ ωρών, επομένως η οργάνωση της μεταφοράς στα χειρουργικά κέντρα ήταν ζωτικής σημασίας. Η χειρουργική επέμβαση συνίστατο σε καθαρισμό, με εκτομή όλων των νεκρών, μολυσμένων ή κατεστραμμένων ιστών και μυών, αλλά συνάμα και τη διατήρηση του δέρματος και των οστών όπου ήταν δυνατόν.
2.Καθαρισμός της πληγής: αυτό γινόταν με σαπούνι και νερό και μια βούρτσα νυχιών, με λίγο βάμμα ιωδίου. Αν και ο πόλεμος συνέπεσε με την εισαγωγή σουλφοναμιδίων, ο Trueta φαίνεται να χρησιμοποίησε σουλφανιλαμίδη μόνο στην μειοψηφία περιπτώσεων.
3.Επίδεση τραυμάτων: με στεγνή, αποστειρωμένη γάζα.
4. Αντιμετώπιση καταγμάτων: Ακινητοποίηση σε γύψο μέχρι να γίνει ένωση. Ο γύψος άλλαζε μόνο εάν γινόταν υγρός και μαλακός ή δύσοσμος.
Ως αποτέλεσμα αυτής της πρακτικής ήταν ότι σε σύνολο 1073 τραυματιών υπήρχαν μόνο έξι θάνατοι και 976 «καλά αποτελέσματα» όσον αφορά τη διατήρηση και τη λειτουργία των άκρων, μια δραματική βελτίωση σε σχέση με το παρελθόν. Το έργο του έφερε επανάσταση στην ορθοπεδική πρακτική και έσωσε αμέτρητεςα ζωές στις πολεμικές συγκρούσεις που ακολούθησαν διεθνώς.
Εκτός από την τραυματολογία υπήρξε αναμφισβήτητη πρόοδος στη τεχνική της μετάγγιση αίματος. Και εδώ οι μέθοδοι έκυψαν από τους βομβαρδισμούς της Βαρκελώνης και της Μαδρίτης και τις μάχες γύρω από τη Μαδρίτη. Ο Καναδός κομμουνιστής χειρουργός Norman Bethune και ο γενικός ιατρός Reginald Saxton, έκαναν ηρωικές προσπάθειες για να διασφαλίσουν ότι αίμα ήταν διαθέσιμο για επείγουσα χρήση στα νοσοκομεία της πρώτης γραμμής των Ρεπουμπλικανών αλλά και για την ασφαλή χορήγησή του. Όμως, ήταν ο Καταλανός Frederico Durán Jordá, ο οποίος αντιλήφθηκε πρώτος την κρίσιμη σημασία της ύπαρξης μεγάλων αποθεμάτων αίματος από την αρχή των εχθροπραξιών και μέχρι το καλοκαίρι του 1938 ήταν υπεύθυνος μιας ιδιαίτερα αποτελεσματικής υπηρεσίας αιμοδοσίας στη Βαρκελώνη με κατάλογο περίπου 14.000 δωρητών, αριθμός που υπερδιπλασιάστηκε μέχρι το τέλος του πολέμου. Συνολικά συγκεντρώθηκαν περίπου 9000 λίτρα κατά τη διάρκεια του πολέμου και οι δωρητές έλαβαν πιστοποιητικά που τους επέτρεπαν σε επιπλέον τροφή. Επιπλέον, ο Durán μπόρεσε να κάνει εξετάσεις για σύφιλη και ελονοσία, και μάλιστα απέκτησε μια συσκευή ακτίνων Χ για να αποφύγει τη χρήση ατόμων με φυματίωση ως δότες. Με την τεχνική που ανέπτυξε ο Durán δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση σε μια αμπούλα που είχε σχεδιάσει για να αποφεύγει τη διεπαφή αίματος-αέρα και έτσι να ελαχιστοποιεί την αιμόλυση λόγω της ανακίνησης που ήταν αναπόφευκτη κατά τη μεταφορά.
Η Ισπανία την εποχή εκείνη δεν θεωρείται αναπτυγμένη χώρα και η ελονοσία φαίνεται να ήταν η κύρια ιατρική κατάσταση που οδήγησε στην εισαγωγή ασθενών στην πρώτη γραμμή. Ωστόσο, φαίνεται ότι υπήρξαν εκπληκτικά λίγες μεγάλες επιδημίες ασθενειών μέχρι τα τέλη του πολέμου. Αλλά μετά την πτώση της Βαρκελώνης, η υγεία του πληθυσμού της Καταλονίας ήταν δεινή, με εκτεταμένες διατροφικές ελλείψεις. Αλλά και στην Μαδρίτη τα πράγματα δεν ήταν καλύτερα με 300-400 θανάτους από την πείνα καθημερινά. Αξίζει να σημειωθεί ότι το νικοτινικό οξύ ήταν πολύ αποτελεσματικό για τις εγκεφαλικές εκδηλώσεις της πελλάγρας και ότι η παραισθησία-σύνδρομο αιτιοκρατίας που προκαλείται από ανεπάρκεια θειαμίνης (αργότερα ονομάστηκε «κάψιμο ποδιών» από τους Ευρωπαίους αιχμαλώτους των Ιαπώνων κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου) ήταν πολύ συχνή.

Γίνεται πλέον εμφανές ότι η ιατρική δραστηριότητα άνθισε στη συγκριτικά φιλελεύθερη ατμόσφαιρα των μεγάλων Ρεπουμπλικανικών πόλεων κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου. Η εθνικιστική πλευρά δεν έχει να υποδείξει αντίστοιχα επιτεύγματα αν και στο τέλος ήταν αυτή που επικράτησε. Αν και νικήσανε με την στρατιωτική τους δύναμη, η παρακαταθήκη που έμεινε είναι αυτή των «ηττημένων». Ο ισπανικός εμφύλιος αποτέλεσε την σύγκρουση δυο τελείως αντίθετων κόσμων και η υγειονομική περίθαλψη δεν θα μπορούσε ως πρακτική να μην ακολουθήσει αντίθετο δρόμο.

Χρέος όλων μας είναι να φροντίσουμε η παρακαταθήκη όχι μόνο να παραμείνει ζωντανή, αλλά να υπερασπισθεί τα επιτεύγματά της από την παραπληροφόρηση και των αναθεωρητισμό που επικρατεί στη σημερινή εποχή.

1920: Η εξέγερση του Tambov ενάντια στον μπολσεβικισμό

Ο εμφύλιος πόλεμος στη Ρωσία του 1917-1921 θεωρείται μια αντιπαράθεση μεταξύ του Λευκού και του Κόκκινου στρατού. Και τα δύο κινήματα προώθησαν αυταρχικές και κρατιστικές ιδέες, πραγματοποίησαν βίαιη κινητοποίηση, λεηλάτησαν, τρομοκρατούσαν και περιόρισαν την ελευθερία του πληθυσμού, που ανάγκασε τους αγρότες και εργάτες να ενωθούν σε αντάρτικες μονάδες για την αντίσταση τόσο της λευκής όσο και της κόκκινης δικτατορίας. Αυτοί οι άνθρωποι πήραν τα όπλα για να υπερασπιστούν την ελευθερία τους, έκαναν αναγκαστικές συμμαχίες τόσο με Μπολσεβίκους όσο και με μοναρχικούς, αλλά πάντα υπερασπίζονταν τα συμφέροντά τους και έκαναν πόλεμο «εναντίον όλων». Μιλάμε για τον λεγόμενο Πράσινο Στρατό, που ήταν ξεχωριστό, τρίτο μέρος στον εμφύλιο.

Το 1918-1921 οι Μπολσεβίκοι εφάρμοσαν την πολιτική του «στρατιωτικού κομμουνισμού» στα κατεχόμενα εδάφη. Στις κατεχόμενες περιοχές έγιναν εκλογές για τα αγροτικά συμβούλια, αλλά τα πολιτικά δικαιώματα των αγροτών ήταν περιορισμένα, σε κάποιους δεν επετράπη καν να συμμετάσχουν στις εκλογές. Όπως αναφέρεται σε επιστολή προς τον J. Stalin, μέλος του Μποροτιστικού Κόμματος, M. Poloz: «Στάλθηκαν διαταγές στις τοπικές αρχές να εκλέγονται μόνο κομμουνιστές στο συνέδριο, τα συνέδρια έγιναν σε ατμόσφαιρα στρατιωτικού τρόμου. Οι εκλογές για το συνέδριο γίνονται σύμφωνα με το πλειοψηφικό σύστημα, δηλαδή δημιουργείται τεχνητά πλειοψηφία πολλών ψήφων, πράγμα που σημαίνει ότι η μειοψηφία στερείται κάθε αντιπροσώπευσης... Ως αποτέλεσμα, καθαρά κομμουνιστικές εκλογές, αλλά έντονη συγκίνηση μεταξύ των πληθυσμού, που κάποτε ήταν ενθουσιασμένος με τους μπολσεβίκους». Επίσης, κατασχέθηκαν σιτηρά από αγρότες, έγινε βίαιη κολεκτιβοποίηση, και το κράτος πήρε τη γη υπό τον έλεγχό του αντί να τη μοιράσει στους αγρότες. Οι απλοί αγρότες δεν ήθελαν να χαρίσουν τους καρπούς της σκληρής δουλειάς τους για το τίποτα, γινόταν όλο και πιο δύσκολο για αυτούς να ταΐσουν τους εαυτούς τους και τις οικογένειές τους.

Τέτοιες ενέργειες των Μπολσεβίκων προκάλεσαν δυσαρέσκεια στον τοπικό πληθυσμό: ήδη από τα τέλη Ιανουαρίου 1919, στα εδάφη όπου σχηματίστηκε ο σοβιετικός μηχανισμός, έγινε αισθητή η αύξηση της πολιτικής έντασης και η σταδιακή απώλεια των θέσεων τους από τους Μπολσεβίκους, η οποία οδήγησε σε διώξεις της αντιπολίτευσης και συστηματικές «εκκαθαρίσεις» των Σοβιετικών. Σύντομα ξεκίνησαν οι εξεγέρσεις των αγροτών. Τέτοιοι επαναστάτες ονομάζονταν «Πράσινος Στρατός» γιατί συχνά χρησιμοποιούσαν το πράσινο χρώμα και διάφορους συνδυασμούς με αυτό στα πανό τους, καθώς και επειδή συχνά κρύβονταν στα δάση. Το πράσινο κίνημα έγινε πιο διαδεδομένο κατά τα έτη 1919-1921 ως αυθόρμητη αντίσταση της αγροτιάς στα φιλοτμήματα, που με όπλα άρπαξαν «πλεονάσματα» ψωμιού χωρίς αποζημίωση, στις καταστολές και τις μεθόδους διαχείρισης που ενστάλαξαν οι Μπολσεβίκοι στα χωριά.

Στους «πράσινους» περιλαμβάνονται και ο αντάρτικος στρατός του Μαχνό και οι αντάρτες του Ταμπόφ. Με μια ευρύτερη έννοια, οι ένοπλοι σχηματισμοί που δεν ήταν ούτε λευκοί ούτε κόκκινοι ονομάζονταν «Πράσινος Στρατός». Για παράδειγμα, ο Λευκορώσος στρατηγός Stanislav Bulak-Balakhovych, ο οποίος πολέμησε πρώτα στο πλευρό των κόκκινων και μετά στο πλευρό των λευκών, αποκαλούσε τον εαυτό του πράσινο. Ή ο Ουκρανός Ataman Zeleny (D.Terpylo), ο οποίος πολέμησε στο πλευρό του UNR ενάντια στο Hetmanate, μετά το οποίο προσπάθησε να ενωθεί με τους Μπολσεβίκους ενάντια στο UNR, αλλά στη συνέχεια άλλαξε γνώμη και άρχισε να διεξάγει ανταρτοπόλεμο ενάντια στους κόκκινους και του λευκούς. Ανάλογα με την τάση συγκεκριμένων πράσινων σχηματισμών να υποστηρίζουν τη μία ή την άλλη επίσημη πλευρά, εμφανίστηκαν λευκοπράσινο ή κόκκινο-πράσινο.

Αν και αυτοί οι χαρακτηρισμοί μπορούσαν να καταγράψουν μόνο μια προσωρινή, στιγμιαία τακτική γραμμή ή συμπεριφορά που υπαγορεύεται από τις περιστάσεις, και όχι μια σαφή πολιτική θέση.

Οι εξεγέρσεις των αγροτών είχαν έντονες εθνικές και περιφερειακές διαφορές, πολλές ιδεολογικές αποχρώσεις, αλλά προέβαλαν μια σειρά από τα ακόλουθα ενιαία αιτήματα:
1. Μαύρη αναδιανομή κοινοτικής γης.
2. Το τέλος της διανομής αγαθών και το μονοπώλιο του κράτους στα σιτηρά και άλλα τρόφιμα, επιστροφή στην ελεύθερη τοπική αγορά.
3. Ελεύθερα συμβούλια, δηλ. αυτοδιοίκηση. Αυτό σήμαινε συμβούλια χωρίς κομμουνιστές παντού.
4. Δεν επιβλήθηκαν άνωθεν κρατικές φάρμες και κομμούνες, που συχνά ταυτίζονταν με την εισαγωγή νέας δουλοπαροικίας.
5. Σεβασμός στη θρησκεία, στα τοπικά και εθνικά ήθη και έθιμα.
Τα βασικά συνθήματα των «πράσινων» ήταν:
- "Χτυπάμε τα κόκκινα μέχρι να ασπρίσουν, χτυπάμε τα άσπρα μέχρι να ροδοκοκκινίσουν"
- "Θέλουμε κομμουνισμό χωρίς μπολσεβίκους!"
- "Για Σοβιέτ χωρίς Μπολσεβίκους!"
"Μακριά η κομμούνα και υπέρ της διανομής!”

Οι αγροτικές μονάδες διοικούνταν από αταμάν, οι οποίοι ήταν κυρίως ντόπιοι αγρότες, αλλά είχαν στρατιωτική εμπειρία κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα ανταρτικά τμήματα συχνά μετανάστευαν από το μέτωπο στο χωριό και αντίστροφα, γίνονταν επιδρομές την άνοιξη-καλοκαίρι και το φθινόπωρο, για τον χειμώνα οι χωρικοί διασκορπίζονταν στα σπίτια τους. Γενικά, τα αποσπάσματα είχαν έναν μικρό μόνιμο πυρήνα από τους πιο έμπειρους επαναστάτες, στους οποίους ένας ή ο άλλος αριθμός αγροτών εντάχθηκε αν χρειαζόταν. Προϊόντα διατροφής και ζωοτροφές για άλογα αγοράζονταν από αγρότες σε τιμές αγοράς, χρήματα για αυτό ζητήθηκαν από τους Μπολσεβίκους. Τα σιτηρά και η ζάχαρη ανταλλάσσονταν ή δίνονταν δωρεάν στους αγρότες, τα κουρασμένα άλογα άλλαζαν δωρεάν και αρκετά συχνά, γεγονός που επέτρεπε στους «πράσινους» να παραμείνουν πολύ ευέλικτοι. Το 1919, υπήρχαν τουλάχιστον 20.000 στρατιώτες με 7 κανόνια και 95 πολυβόλα στις ανταρτικές μονάδες της Αριστερής Όχθης της Ουκρανίας. Το 1920, ο αριθμός των επαναστατών τριπλασιάστηκε. Όλοι οι σημαντικοί ηγέτες του επαναστατικού κινήματος έδρασαν ανεξάρτητα, δεν τους ένωνε ένα κοινό πρόγραμμα, σχέδιο ή τακτική.

Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ TAMBOV

Χαρακτηριστικό παράδειγμα πράσινης αντίστασης είναι η εξέγερση των αγροτών στην επαρχία Tambov. Η περιοχή Tambov ήταν η πιο «αγροτική» επαρχία, οι κάτοικοι της πόλης αποτελούσαν μόνο το 8% του πληθυσμού και η βιομηχανία ήταν ελάχιστα ανεπτυγμένη. Ακόμη και στην αρχή της επανάστασης, η αγροτιά κατέλαβε τα κτήματα των γαιοκτημόνων και τα μοίρασε μεταξύ τους. Αλλά οι αγρότες δεν μπορούσαν να απολαύσουν τους καρπούς αυτής της γης, οι Μπολσεβίκοι πήραν το μεγαλύτερο μέρος του ψωμιού στο μέτωπο λόγω της έλλειψης. «Έδωσαν τη γη, μα εσύ αφαιρείς το ψωμί μέχρι το τελευταίο σιτάρι: να τραφείς με τέτοια γη! Ένας άνθρωπος έχει μόνο έναν ορίζοντα από τη γη», είπε ένας από τους αγρότες στον κομμουνιστή Ντβάνοφ. Η επαρχία Ταμπόφ ήταν «ψωμί», άρα υπέφερε όλο το βάρος της επισιτιστικής δικτατορίας.

Ήδη τον Οκτώβριο του 1918, 50 prodzagons (5.000 στρατιώτες) δρούσαν στην επαρχία, καμία άλλη επαρχία δεν γνώρισε τέτοια κλίμακα κατασχέσεων. Η περιοχή Tambov μετατράπηκε στο επίκεντρο της αγροτικής αναταραχής. Το 1920, η περιοχή Tambov επλήγη από ξηρασία και μαζεύτηκαν μόνο 12 εκατομμύρια λίβρες ψωμιού. Εν τω μεταξύ, η διανομή της παραγωγής δεν μειώθηκε, φτάνοντας τα 11,5 εκατομμύρια poods. Ήδη τον Αύγουστο ξεκίνησε εξέγερση στο χωριό Καμιάνκα, όταν οι χωρικοί αρνήθηκαν να δώσουν ψωμί. Αφοπλίστηκαν 65 «πρόδρομοι».

Η φωτιά της εξέγερσης εξαπλώθηκε σε όλη την επαρχία με μια ευκινησία ακατανόητη για τις τοπικές αρχές, γιατί πίστευαν ότι είχαν να κάνουν με συμμορίες ληστών, και όχι με λαϊκή αγανάκτηση. Ήδη τον Σεπτέμβριο, ο αριθμός των επαναστατών έφτασε τους 4.000 ένοπλους αγρότες και άλλους 10.000 αγρότες με δίκρανα και δρεπάνια. Την εξέγερση ηγήθηκε ο πρώην αρχηγός της αστυνομίας Α. Αντόνοφ. Οι αντάρτες επιτέθηκαν σε μονάδες των Μπολσεβίκων, συνέλαβαν στρατιώτες του Κόκκινου Στρατού, αφαίρεσαν τουφέκια, πολυβόλα, κανόνια και άλογα. Μερικοί Κόκκινοι αρνήθηκαν να επιτεθούν στους χωρικούς και πήγαν στο πλευρό τους, άλλοι αιχμαλωτίστηκαν.

Εν τω μεταξύ, ήδη τον Νοέμβριο, οι αντάρτες του Tambov ένωσαν όλες τις δυνάμεις τους υπό μια ενιαία διοίκηση και δημιούργησαν τον Ενωμένο Παρτιζικό Στρατό της Περιφέρειας Tambov, ανέπτυξαν το σύνταγμά τους, τη στρατιωτική τους στολή και τα διακριτικά τους. Δημιουργήθηκε επίσης η «Ένωση Εργαζομένων Αγροτών», η οποία ασχολήθηκε με την ταραχή άλλων αγροτών. Η εξέγερση έφτασε στο μέγιστο εύρος της μέχρι τον Ιανουάριο-Φεβρουάριο του 1921, όταν ο αριθμός των ανταρτών έφτασε τις 50 χιλιάδες άτομα, ενωμένοι σε δύο στρατούς (αποτελούμενοι από 14 πεζούς, 5 συντάγματα ιππικού και 1 ξεχωριστή ταξιαρχία με 25 πολυβόλα και 5 κανόνια).

Οι αντάρτες κατέστρεψαν 60 κρατικές φάρμες, πήραν τον έλεγχο σχεδόν ολόκληρης της επαρχίας Tambov (μόνο οι πόλεις παρέμειναν στα χέρια των Μπολσεβίκων), παρέλυσαν την κυκλοφορία στον σιδηρόδρομο Ryazan-Ural και απέκρουσαν επιτυχώς τις προσπάθειες των μπολσεβίκων στρατευμάτων να εισβάλουν στο έδαφος της εξέγερση, προκαλώντας τους βαριές απώλειες. Τέτοιες ενέργειες των αγροτών ανάγκασαν την κομμουνιστική ηγεσία να σκεφτεί την ακύρωση της πολιτικής του «στρατιωτικού κομμουνισμού» και τη μετάβαση στην ΝΕΠ.

Στις 12 Φεβρουαρίου 1921, με βάση την απόφαση του Λαϊκού Επιτροπείου Τροφίμων, η εφαρμογή της διανομής τροφίμων σταμάτησε στην επικράτεια της επαρχίας Tambov και τον Μάρτιο του 1921, το 10ο Συνέδριο του RCP (b) αποφάσισε να να ακυρώσει τη διανομή τροφίμων στη χώρα, αντί της οποίας θεσπίστηκε πάγιος φόρος τροφίμων. Αυτό στέρησε από τους αγρότες το κίνητρο να συνεχίσουν τον αγώνα, γεγονός που έκανε τους εξεγερμένους ευάλωτους.

Στις 20 Μαΐου 1921, η Προσωρινή Λαϊκή Δημοκρατία της Παρτιζάνικης Επικράτειας του Ταμπόφ (με το δικαίωμα σύγκλησης Συντακτικής Συνέλευσης) ανακηρύχθηκε από τον Τοκμάκοφ, ο οποίος ηγήθηκε της διοίκησης των παρτιζάνων και του STS και του τοπικού πληθυσμού σε μια συγκέντρωση στο χωριό του Karai-Saltykov, στην περιοχή Kirsanovsky. Ένα από τα πιο ενεργά μέλη της αντίστασης, ο αγρότης Shendyapin, ορίστηκε ως επικεφαλής της δημοκρατίας. Όμως οι μάχες με τους Κόκκινους συνεχίστηκαν, η επαρχία είχε μεγάλη αξία «ψωμιού», οπότε οι Μπολσεβίκοι δεν επρόκειτο να την αφήσουν ήσυχη. Πυροβολικό, αεροπορία, τεθωρακισμένα οχήματα και χημικά όπλα - χλώριο E56 χρησιμοποιήθηκαν κατά των ανταρτών. Η απόφαση να χρησιμοποιηθούν αέρια για να «καπνίσουν» τα αποσπάσματα των ανταρτών από τα δάση ελήφθη στις 9 Ιουνίου 1921 σε συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής της Κεντρικής Επιτροπής υπό την προεδρία του V. A. Antonov-Ovsienko. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν βλήματα με δακρυγόνο χλωροπικρίνη. Η απόφαση να χρησιμοποιηθούν αέρια για να «καπνίσουν» τα αποσπάσματα των ανταρτών από τα δάση ελήφθη στις 9 Ιουνίου 1921 σε συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής της Κεντρικής Επιτροπής υπό την προεδρία του V. A. Antonov-Ovsienko. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν βλήματα με δακρυγόνο χλωροπικρίνη. Η απόφαση να χρησιμοποιηθούν αέρια για να «καπνίσουν» τα αποσπάσματα των ανταρτών από τα δάση ελήφθη στις 9 Ιουνίου 1921 σε συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής της Κεντρικής Επιτροπής υπό την προεδρία του V. A. Antonov-Ovsienko. Παράλληλα, χρησιμοποιήθηκαν βλήματα με δακρυγόνο χλωροπικρίνη.

Έχουν καταγραφεί τρεις περιπτώσεις χρήσης τους. Ειδικότερα, στο ημερολόγιο μάχης της μεραρχίας πυροβολικού της ταξιαρχίας της Στρατιωτικής Περιφέρειας Zavolga, καταγράφεται ότι στις 13 Ιουλίου 1921, δαπανήθηκαν στη μάχη: χειροβομβίδες τριών ιντσών – 160, σκάγια – 69, χημικές χειροβομβίδες. – 47. Στις 3 Αυγούστου, ο διοικητής της μπαταρίας του Πυροβολικού Πυροβολικού του Μπέλγκοροντ ανέφερε στον αρχηγό πυροβολικού του 6ου τμήματος μάχης, ότι κατά τη διάρκεια του βομβαρδισμού του νησιού στη λίμνη Κίπετς, εκτοξεύτηκαν 65 σκάγια, 49 χειροβομβίδες και 59 χημικές οβίδες. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες που χρησιμοποιήθηκαν από τους Μπολσεβίκους τον Μάιο-Ιούνιο του 1921, οι χημικές οβίδες οδήγησαν στο θάνατο όχι μόνο των ανταρτών, αλλά και του άμαχου πληθυσμού. Μέχρι το καλοκαίρι του 1921, οι κύριες δυνάμεις των ανταρτών ηττήθηκαν. Στις αρχές Ιουλίου, η ηγεσία της εξέγερσης εξέδωσε διαταγή, σύμφωνα με την οποία οι μάχιμες μονάδες προτάθηκαν να χωριστούν σε ομάδες, κρυφτείτε στα δάση και πηγαίνετε σε κομματικές ενέργειες ή σκορπίστε στα σπίτια. Η εξέγερση διαλύθηκε σε μια σειρά από μικρά απομονωμένα κελιά και οι αντάρτες επέστρεψαν στις τακτικές των ανταρτών, που χρησιμοποιήθηκαν ενεργά μέχρι τον Αύγουστο του 1921. Οι χωριστές αψιμαχίες στην περιοχή Tambov συνεχίστηκαν μέχρι το καλοκαίρι του 1922, σταδιακά να μηδενίζονται.

Δυστυχώς, οι αγροτικές μονάδες διαλύθηκαν, άρχισαν να αλληλεπιδρούν ενεργά μόνο στο τέλος του εμφυλίου πολέμου. Το πράσινο κίνημα ήταν πρώτα απ' όλα μια απάντηση, μια προσπάθεια προσαρμογής της ζωής του σε συνθήκες κρατικής επιθετικότητας. Οι μαζικές πράσινες διαδηλώσεις ήταν μια ισχυρή δύναμη, αλλά είχαν αδύναμες οργανωτικές δυνατότητες. Οι αντάρτες ήταν επίσης ελάχιστα οπλισμένοι, χωρίς συχνά τουφέκια και πυρομαχικά. Αυτό οδήγησε στην τελική καταστολή των αντισοβιετικών αγροτικών διαδηλώσεων από τους Μπολσεβίκους. Αλλά δεν συνέβη αμέσως, οι αγρότες αντιστάθηκαν και ο Πράσινος Στρατός καταπνίγηκε εντελώς μόνο το 1924, αν και ορισμένες περιοχές άντεξαν μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του ’20.

Το αντάρτικο κίνημα των «πράσινων» ήταν μια σημαντική δύναμη που μπορούσε να αντιταχθεί στους μπολσεβίκους, οι αντάρτες μπόρεσαν να υπονομεύσουν σημαντικά τις δυνάμεις τους και επιπλέον να νικήσουν το κίνημα των λευκών και τους ξένους επεμβατικούς.

*Το κείμενο πάρθηκε από τη σελίδα του συντρόφου Παναγιώτη Γιαννικάκη στο Facebook.